Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2022/2426 K.2026/167

İlk Derece Mahkemesinin kararı ve dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkilinin ihracatını yapacağı üzüm ve narı davalı şirketten satın aldığını, davalı şirketin bu üzüm ve nar için 25.09.2018 tarihli ... seri nolu 75.620,30 TL bedelli ve 29.09.2018 tarihli ... seri nolu 100.593,90 TL bedelli iki adet toplam 176.214,20 TL’lik fatura düzenlediğini, bu ürünlerin davalı firma tarafından paketlenip müvekkiline teslim edildiğini, ürünlerin açılmadan ihracata gönderildiğini, Bulgaristan gümrüğünde yapılan analizlerde fatura konusu narlarda yüksek oranda pestisit kalıntıları tespit edildiği için narların imha edildiğini,

ithalatçı firma tarafından teslim alınan üzümlerin ise kalitesinin düşük olduğunu bu yüzden bedelinin eksik ödeneceğinin müvekkiline bildirildiğini, bu nedenle davalı tarafından düzenlenen 176.214,20 TL fatura bedelinin 146.214,20 TL’sinden dolayı müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine ve müvekkilinden tahsil edilen narların imha masrafı olan 15.624,42-Bulgar Levasının müvekkilinin yaptığı ödeme tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek mevduat faiziyle tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı adına usulüne uygun davetiye tebliğine rağmen süresi içerisinde cevap dilekçesi sunmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, "... Davacının davalıdan 29/09/2018 tarihinde ... nolu irsaliyeli fatura ile kilosu 3,50 TL'den 9.675 kg. nar aldığı ve bunun bedelinin ( 33.862,50 TL) KDV dahil 36.517,50.-TL olduğu, 25/09/2018 tarihli ... nolu irsaliyeli fatura konusu malın miktarının 18.426 kg olduğu ve kilogram fiyatının 3,80 TL gösterildiği bedelinin (KDV hariç 70.018,80 TL) KDV dahil 75.620,30 TL olduğu görülmektedir.

Mahkememizce bu toplam nar miktarının (18.426+ 9.675=) 28.101 kg olduğu, sunulan imha tutanağına göre bunun bürüt 10.556 kg; net 9.776 kg. nın imha edildiği anlaşılmaktadır. Buna göre davacının davalıdan kg 3,50. TL'den aldığı 9.6751.kg ve kilosunu 3,80 TL'den aldığı 101 kg. nar imha edilmiştir. Bu narların toplam bedeli (36.517,50+383,80.-TL) olmak üzere 36.901,30.-TL bunun KDV'si de 2.952,104.-TL olmak üzere toplam 39.853,404.-TL eder.

Sunulan belgelerden bu malın imha ve kontrolü ile ilgili Bulgaristan gümrüğünün kestiği fatura miktarının 887,22 + 6.333,60 + 420,00 Leva karşılığı toplam 7.640,82 Leva karşılığı (x 3.58) 27.321,92.-TL olmaktadır. Davacı ise bu iş için davalıdan 15.624,42 Leva karşılığı 48.910,68.TL istemektedir. Bu durumda davacının davalıdan aldığı ve Bulgaristan gümrüğünde imha edilen malın bedeli 40.133,12.-TL bu malın imha ve rapor bedelleri ise toplam 27.321,92.-TL dir.

Davacı davalı alacaklının bilahare takip konusu ettiği 185.421,05 TL asıl alacağın yani mal bedeline dayanan asıl alacağın 40.133,12.-TL'si itibarıyla borçlu olmadığının kabulü gerekir. Davacının davalıdan talep ettiği 15.624,42 Bulgar levasının davalıdan talep edebileceği kısmı ise 7.640,82 Leva karşılığı 27.321,92.-TL olacağından davanın aşağıdaki şekilde kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Davacı ayıba bağlı üzüm bedelinden indirim yapılmasına ilişkin talebini ise herhangi bir tespit sunmadığından delillendirememiştir. Davacı mahkememize verdiği 21/12/2020 tarihli dilekçesinde ayrıca navlun bedeli ve bu malların satışından elde edeceği kar ile malların ayıplı olması sebebi ile ithalatçı firmaya yaptığı ödemelerin de hesaba katılmasını talep etmiş ise de davacının bu talebi davalının bu konuların da yargılama konusu haline getirilmesine açık kabulü olmadığından mahkememizce inceleme konusu yapılmamıştır. Zira davacının bu ek talepleri zarara bağlı alacak iddiasıyla takas mahsup talebi halinde değerlendirilebilecek taleplerdir.

Yine her ne kadar davacı Bulgaristan gümrüğüne yaptığını iddia ettiği Bulgaristan Levası cinsinden ödemenin o cins mevduata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte tahsilini talep etmesine rağmen kısa kararda Türk Lirası üzerinden karar verildiği görülüp bu hususun hatalı yazıldığı anlaşıldığından davanın kısmen kabulü ile; davalının bilahare Sarıgöl İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyası üzerinden takip konusu ettiği 25/09/2018 tarihli ... seri nolu ve 29/09/2018 tarihli ... seri nolu irsaliyeli fatura konusu mal bedellerinin dava konusu edilen 146.624,42 TL'sinin 39.853,40 TL itibarıyla borçlu olmadığının tespitine, itirazın kısmen haksız bulunması mahkememizce verilen tedbirin uygulandığının anlaşılması karşısında red edilen miktarın % 20 oranındaki 21.354,20 TL tazminatın davacıdan alınarak davalıya verilemesine,

(düzeltme yoluyla) davacının talep ettiği 48.910,68 TL tazminatın 27.321,92 TL'sine karşılık gelen 7.640,82 Bulgaristan Levasının davacının ödeme tarihi olarak tespit edilen 03/10/2018 tarihinden itibaren bu cinsten mevduata uygulanacak en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı şirket tarafından paketlenerek müvekkiline teslim edilen ve müvekkili tarafından doğrudan yurt dışına gönderilen narların Bulgaristan sınırında analize tabi tutulduğunu, maksimum limitleri çok fazla aşan miktarda pestisit (tarımsal ilaç kalıntısı) tespit edilmesi üzerine imha edildiğini ve Bulgar makamlarınca müvekkilinden toplamda 15.624.42 Bulgar Levası imha ve ceza bedeli tahsil edildiğini, yine davalı şirket tarafından paketlenerek Avrupa'ya gönderilen üzümlerin de oldukça kalitesiz ve kötü durumda olduğu,

ithalatçı firmanın ancak çok cüzi bir fiyatla üzümleri kabul edebileceklerini bildirdiğini, faturaya konu olan ürünlerin taşınması ve imhasına ilişkin bazı belgelerin eksik olduğu fark edilince delil sunulmasının yargılama usulüyle ilgili bir işlem olduğundan taleplerinin ispatı ve tamamlayıcısı olan bazı delillerin kısmi ıslah talepleri ile birlikte dosyaya sunulduğunu, dava değerinde bir değişikliğin de söz konusu olmadığını, üzümün yola devam edebilmesi için kesilen cezalar ve imha bedellerinin mecburen ödenerek narların gümrükte imha edildiğini,

üzüm ...'ya ulaştığında oradaki alıcı firma ...'in üzümlerde çok fazla çürük olduğunu ve anlaştıkları bedeli ödemeyeceklerini mail yazarak bildirdiğini, davalı firmanın 29.09.2018 tarihli faturasına konu ürünler için ...'daki .... firmasına 30.09.2018 tarihli fatura kesildiğini, narın gümrükte imha edildiğini, üzümün ise tümüyle zarara dönüştüğünü, 01.12.2018 günü yapılan e-posta yazışmasına bakıldığında müvekkilinin üzümden kazandığı paranın, navlun ve gümrük bedelini dahi karşılamaya yetmediğinin görüleceğini istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE: Dava, menfi tespit istemine ilişkindir. Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Mahkemecenin yapılan yargılama sonucunda 30.06.2022 tarihli duruşma sonunda kısa kararda. "Davanın Kısmen Kabulü ile. Davalını bilahare Sarıgöl İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyası üzerinden takip konusu ettiği 25/09/2018 tarihli ... seri nolu ve 29/09/2018 tarihli ... seri nolu irsaliyeli fatura konusu mal bedellerinin dava konusu edilen 146.624,42 tL sinin 39.853,40 TL itibarıyla borçlu olmadığının tespitine, İtirazın kısmen haksız bulunması mahkememizce verilen tedbirin uygulandığının anlaşılması karşısında red edilen miktarın %20 oranındaki 21.354,20 TL tazminatın davacıdan alınarak davalıya verilemesine,

Davacının talep ettiği 48.910,68 TL tazminatın 27.321,92 TL sinin davacının ödeme tarihi olarak tespit edilen 03/10/2018 tarihinden itibaren işleyecek reskont faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine" şeklinde, Mahkemecenin gerekçeli kararında. "Davanın Kısmen Kabulü ile ;Davalını bilahare Sarıgöl İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyası üzerinden takip konusu ettiği 25/09/2018 tarihli ... seri nolu ve 29/09/2018 tarihli ... seri nolu irsaliyeli fatura konusu mal bedellerinin dava konusu edilen 146.624,42 tL sinin 39.853,40 TL itibarıyla borçlu olmadığının tespitine, İtirazın kısmen haksız bulunması mahkememizce verilen tedbirin uygulandığının anlaşılması karşısında red edilen miktarın %20 oranındaki 21.354,20 TL tazminatın davacı- dan alınarak davalıya verilemesine,

(düzeltme yoluyla) Davacının talep ettiği 48.910,68 TL tazminatın 27.321,92 TL sine karşılık gelen 7.640,82 Bulgaristan Levasının davacının ödeme tarihi olarak tespit edilen 03/10/2018 tarihinden itibaren bu cinsten mevduata uygulanacak en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davacının fazlaya ilişkin taleplerinin ayrı ayrı reddine" şeklinde karar verdiği görülmüştür.

Hükmün kapsamı başlıklı HMK'nın 297. maddesinde "(1) Hüküm “Türk Milleti Adına” verilir ve bu ibareden sonra aşağıdaki hususları kapsar:

a) Hükmü veren mahkeme ile hâkim veya hâkimlerin ve zabıt kâtibinin ad ve soyadları ile sicil numaraları, mahkeme çeşitli sıfatlarla görev yapıyorsa hükmün hangi sıfatla verildiğini.

b) Tarafların ve davaya katılanların kimlikleri ile Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, varsa kanuni temsilci ve vekillerinin ad ve soyadları ile adreslerini.

c) Tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesini, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri.

ç) Hüküm sonucu, yargılama giderleri ile taraflardan alınan avansın harcanmayan kısmının iadesi, varsa kanun yolları ve süresini.

d) Hükmün verildiği tarih ve hâkim veya hâkimlerin ve zabıt kâtibinin imzalarını.

e) Gerekçeli kararın yazıldığı tarihi.

(2) Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir." düzenlemesi yer almıştır.

Kısa karar ile gerekçeli karar arasında çelişki yaratılarak hüküm kurulması HMK'nın 297. maddesine uygun değildir.

Bu nedenlerle sair istinaf sebepleri incelenmeksizin davacı vekilinin istinaf başvurusunun re'sen gözetilmesi gereken bu yön nedeniyle 6100 sayılı HMK'nın 355. Maddesi gereğince kabulüne, HMK'nın 297. maddesi gereğince usulüne uygun şekilde karar verilmek üzere İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması gerekmiştir.

Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine geri gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...