Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2022/2560 K.2024/1567

İlk Derece Mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, .... A.Ş. .... Şubesinden verilme Keşidecisi .... olan, .... çek numaralı 30/03/2015 vade tarihli 5.000,00.-TL bedelli, ... çek numaralı 15/03/2015 vade tarihli 10.000,00.-TL bedelli, ....çek numaralı 29/11/2014 vade tarihli 10.000,00.-TL bedelli, .... çek numaralı 30/01/2015 vade tarihli 15.000,00.-TL bedelli, .... çek numaralı 28/02/2015 vade tarihli 15.000,00.-TL bedelli, ... çek numaralı 30/04/2015 vade tarihli 5.000,00.-TL bedelli, .... çek numaralı 30/05/2015 vade tarihli 15.000,00.-TL bedelli, .... çek numaralı 30/12/2014 vade tarihli 10.000,00.-TL bedelli çekerin müvekkili şirket elinde bulunurken zayi olduğunu, bu nedenle çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, "... Dava konusu .... A.Ş. ....

Şubesinden verilme Keşidecisi .... olan, .... çek numaralı 30/03/2015 vade tarihli 5.000,00.-TL bedelli .... çek numaralı 15/03/2015 vade tarihli 10.000,00.-TL bedelli .... çek numaralı 29/11/2014 vade tarihli 10.000,00.-TL bedelli .... çek numaralı 30/01/2015 vade tarihli 15.000,00.-TL bedelli ... çek numaralı 28/02/2015 vade tarihli 15.000,00.-TL bedelli ... çek numaralı 30/04/2015 vade tarihli 5.000,00.-TL bedelli .... çek numaralı 30/05/2015 vade tarihli 15.000,00.-TL bedelli .... çek numaralı 30/12/2014 vade tarihli 10.000,00.-TL bedelli 8 adet çeke ilişkin davanın TTK'nın 759/2.

Ve HMK'nın 114/2 ve 115/2. Maddeleri gereğince usulden reddine, Dava konusu .... Bankası A.Ş.' .... Şubesinden verilme Keşidecisi ... olan, ....çek numaralı 31/01/2015 vade tarihli 10.000,00.-TL bedelli çeke ilişkin davanın hukuki yarar yokluğu nedeni ile reddine," karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, dava dilekçelerinde belirttikleri hususlarda yerel mahkemenin yeterli inceleme yapmadan karar verdiğini, müvekkil firmanın, keşideci ....ile ticari ilişki içinde olup bu ilişkiler neticesinde uyuşmazlık konusu çekler düzenlenip müvekkile teslim edildiğini, ancak işbu çekler müvekkili elindeyken zayi olduğunu, bu sebeple de hak kaybına uğramamak ve üçüncü kişilerin de mağdur olmasına engel olmak adına söz konusu çek iptali davası açıldığını, ancak yerel mahkeme kararında uyuşmazlık konusu çeklerin iptali talebini TTK 759/2, HMK 114/2 ve 115/2 gereğince usulden reddine,

.....çek numaralı 31/01/2015 vade tarihli 10.000,00 TL bedelli çeke ilişkin talebi ise hukuki yarar yokluğu nedeni ile reddine karar verdiğini, kararın gerekçesinde davacının son yasal hamil olduğu yönünde delil sunulmadığı ve bu sebeple davanın reddine karar verilmesi gerektiğinin belirtildiğini, ancak müvekkili davacının yasal hamil olduğunu ispatlaması gibi bir yükümlülük çekin iptali kurumunu zora sokacağını, zira yerleşik ictihat kararlarında da belirtildiği üzere; "esasen hasımsız olarak açılan bu davada iptal talebinde bulunan şahsın ispat etmesi gereken husus zilyedi bulunduğu çekin rizası hilafına elinden çıkmasıdır.

Ancak, iptal davasında kesin ispat aranmayıp çekin kaybolduğunun "kuvvetle muhtemel" olduğunu göstermesi yeterlidir." görüşünün yer aldığını, ilk derece mahkemesinin verdiği ret kararı usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkilinin elinde iken zayi olan uyuşmazlık konusu çeklerin iptali hususunda, hak kaybı yaşanmaması ve üçüncü kişilerin mağdur olmaması için, usul ve kanuna aykırı mahkeme kararının kaldırılmasına ve yeniden esas hakkında taleplerimiz doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE: Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın reddine karar verilmiştir. Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Esasen hasımsız olarak açılan zayi nedeniyle çek iptali davasında iptal talebinde bulunan şahsın ispat etmesi gereken husus, zilyedi bulunduğu çekin rizası hilafına elinden çıkmasıdır. Ancak, iptal davasında kesin ispat aranmayıp çekin kaybolduğunun "kuvvetle muhtemel" olduğunu göstermesi yeterlidir (e TTK. m. 672, YTTK. m. 760).

Davacı, iptalini talep ettiği çeklerin verildiği banka ve şubesini, hesap ve çek numaralarını ve çek tutarlarını mahkemeye bildirmiş olup, davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi nedeniyle çek iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirecektir.

Kaldı ki, dava sırasında yapılan ilanlar sonucunda hak sahipleri ortaya çıkmamış olup, hak sahiplerinin daha sonra ortaya çıkması durumunda dahi hasımlı olarak açılacak bir dava ile çek iptali kararının iptali talep edilebilecektir.

(Yargıtay 11. HD'nin 2016/1132 Esas 2017/3639 Karar sayılı 12/06/2017 tarihli, 2016/3882 Esas 2017/6192 Karar sayılı 15/11/2017 tarihli vb. içtihatlar) İlgili banka şubelerine yazılan müzekkere cevaplarında bir kısım bankaya ibraz edildiği bildirilen çekler yönünden ibraz edenlerin kimlik bilgileri tespit edilerek davacı tarafa istirdat davası açılması yönünde süre verilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken mahkemenin yazılı gerekçeyle davayı reddetmesi yerinde olmadığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına,

dosyanın İlk Derece Mahkemesine geri gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...