Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2022/854 K.2025/843

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, davacı kurum ile dava dışı ... İnşaat ... Limited Şirketi arasında ... Projesi Ek Kredisi kapsamında ... Kanalizasyon şebekesi yapım işi sözleşmesi imzalandığını, bu ihale kapsamında idareye yüklenici ... İnşaat ... Limited Şirketi lehine davalı tarafça düzenlenmiş 09/11/2015 tarihli ... seri nolu 869.268,00 TL bedelli ve 07/04/2016 tarihli ... seri nolu 129.700,00 TL bedelli iki adet teminat mektubu teslim edildiğini, ...

Kanalizasyon Şebekesi Yapım işi sözleşmesi kapsamında yüklenici şirket tarafından sözleşme genel şartları m.54/1 uyarınca hazırlanan hakkediş ve SGK ilişkisiz belgesinin incelendiğini, ancak borçlu tarafın ilgili ihaleye ilişkin bir kısım vergi borcunun bilindiği ve söz konusu şirketin mali problemleri nedeniyle ödeyemeyeceğinin tespit edildiğini, bu doğrultuda idarelerinin Mali Hizmetler Dairesi Başkanlığının ekli 26/04/2018 tarih ve ... sayılı,

09/08/2018 tarih ve ... ve 08/01/2019 tarih ve .... sayılı yazılar gereğince söz konusu vergi borcu nedeniyle 09/11/2015 tarihli ... seri nolu 869.268,00 TL bedelli ve 07/04/2016 tarihli ... seri nolu 129.700,00 TL bedelli iki adet teminat mektubunun vergi borçları nedeniyle nakte çevrilerek idareleri banka hesabına gönderilmesinin istendiğini, bu konuya ilişkin olarak davalı tarafın idarelerine verdiği ekli 30/04/2018 tarihli cevap yazısında; “…Her ne kadar lehtarın, tarafımıza yükümlülüğü tamamlanmış olsa da, lehtarın mevcut vergi borcu nedeniyle mektupların tazminin talep edildiği düşünülmektedir.

Her türlü dava, itiraz ve def’i haklarımız saklı kalmak kaydı ile yukarıda belirtilen vergi borcu tutarı olan 259.943,89 TL için, tazmin talebinizin yerine getirildiğini bu tutarın üzerindeki tazmin talebinize ise itiraz ettiğimiz bilgilerinize sunarız…” belirtildiğini, söz konusu davalı banka tarafından ilgili vergi dairesi ile yazışma yapılarak verilen cevabi yazıda da belirtildiği üzere sadece dava dışı şirketin vergi borcu miktarının taraflarına gönderildiğini, ancak kalan teminat kısmına ilişkin ne nakit kısmın idareye ödendiğini, ne de kalan teminat kısmına ilişkin ayrı bir mektup verildiğini,

idare tarafından yeniden kalan teminat miktarının gönderilmesi konusunda 09/08/2018 tarih ve ... sayılı yazı yazıldığını, ancak davalı tarafça cevap verilmediğini, davalı tarafın teminat mektubundaki lehtar ile muhatap arasındaki asıl borç ilişkisinden bağımsız bir teminat taahhüdü altına girdiğini, idarelerince ilk başvuruya istinaden, herhangi bir araştırma ve değerlendirme yapmadan söz konusu teminat mektubu bedellerinin tamamını idarelerine ödemekle yükümlü olduğunu, söz konusu ihalenin davalı tarafın bu uygulaması nedeniyle teminatsız kaldığını,

idarenin açık bir zarar tehdidi ile karşı karşıya bırakıldığını beyanla tüm hukuki ve cezai hakları saklı kalmak üzere davanın kabulü ile 09/11/2015 tarihli ... seri nolu 869.268,00 TL bedelli ve 07/04/2016 tarihli ... seri nolu 129.700,00 TL bedelli iki adet teminat mektubuna ilişkin bakiye teminat bedeli olan 739.024,11 TL’nin davalı taraftan alınarak talep tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davacı idareye ödenmesine, mahkeme harç ve giderleri ile birlikte avukatlık ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili, dava konusu teminat mektuplarının şarta bağlı olarak verildiğini, davalı banka tarafından yüklenici ... Ltd.Şti. lehine düzenlenen 09.11.2015 tarihli ... seri nolu 869.268,00TL bedelli ve 07.04.2016 tarihli ... seri no.lu 129.700,00TL bedelli iki adet teminat mektubunda, “Kanalizasyon şebeke inşaatı (sözleşme paket no: ...)’nın yapılması için davacı kurum ile sözleşme imzalayan ... İnşaat ...

Hizm.Ltd.Şti.’nin sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerini kısmen veya tamamen ihlal ettiği takdirde mektupta belirtilen tutarı geçmeyen miktarın ödeneceği” nin beyan edildiğini, dava konusu teminat mektuplarının, dava dışı yüklenici ...

Ltd.Şti.’nin davacı kuruma karşı tüm yüklenimlerini garanti etmediğini, teminat mektuplarının sadece Kanalizasyon Şebeke İnşaatı Sözleşme Paket No: ... kapsamındaki yükümlülüklerinin yerine getirilmesi çevresinde şartlı olarak verildiğini, teminat mektubuna konu işin yüklenici ... İnşaat …Ltd.

Şti. tarafından tamamlandığını, yüklenici şirketin teminat mektubuna konu işle ilgili 259.943,89 TL olan vergi borcunun davacı idare hesabına yatırıldığını, davacı idarenin 26.04.2018 tarihli yazısı ile davalı bankanın ...Şubesi’nden.

09.11.2015 tarihli ... seri nolu 869.268,00TL bedelli ve 07.04.2016 tarihli ... seri no.lu 129.700,00TL bedelli iki adet teminat mektubunun nakte çevrilerek banka hesaplarına gönderilmesini talep ettiğini, davalı bankanın yaptığı incelemede teminat mektuplarına konu işin yüklenici/lehtar tarafından tamamlandığını saptadığını, davalı bankanın ... Müdürlüğü’nden yazılı olarak teminat mektuplarının lehtarı ...

Ltd.Şti.’nin ilgili ihale ile ilgili olarak vergi borcunu sorduğunda, yüklenicinin 259.943,89 TL vergi borcu bulunduğunun bildirildiğini, davacı kurumun teminat mektuplarındaki şartın doğduğunu ispatlayamadığını beyanla davanın reddine, yargılama masrafları ve avukatlık ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, "...Davalı banka tarafından verilen teminat mektubunun kesin nitelikte olduğu, banka tarafından verilen teminat mektuplarının garanti niteliğinde bulunduğu, bunun doğal sonucu olarak bankanın teminat vermekle bir asli borç yüklendiği, teminat borcunu öderken kendi borcunu ödediği, bankanın mücbir sebeple, beklenmeyen halleri, imkansızlığı, muhatap ile lehtar arasındaki akdin geçersizliğini, lehtarın ölümünü yada iflasını ileri sürerek tazmin talebini reddedemeyeceği, ancak banka teminat mektubunun geçersiz olduğu, zaman aşımına uğradığı,

mahkemece ödeme konusunda tedbir bulunduğu gibi sırf kendisine ait def'ileri ileri sürmek suretiyle mektup bedelini ödemekten kaçınabileceği, somut olayda kesin nitelikte bulunan teminat mektubu yönünden davalı bankanın kesin nitelikteki teminat mektubunu ödemekle yükümlü olduğu anlaşılmakla talep tarihi olan 26/04/2018 tarihinden itibaren işleyecek kanuni faizi ile birlikte toplam bakiye teminat bedeli olan 739.024,11 TL 'nin davalı bankadan tahsiline" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu teminat mektuplarının, yüklenici ... İnşaat Ltd. Şti. ile davacı kurum arasındaki ...

Kanalizasyon Şebekesi Yapım İşi Sözleşmesi için verildiğini, yüklenicinin davacı kurum ile arasındaki diğer sözleşmelerin, dava konusu teminat mektuplarının kapsamında ve teminatında olmadığını, teminat mektuplarının sadece Kanalizasyon Şebeke İnşaatı Sözleşme Paket No: ... kapsamındaki yükümlülüklerinin yerine getirilmesi çevresinde şartlı olarak verildiğini, teminat mektubuna konu işin, yüklenici ... İnş.ltd.

Şti. tarafından tamamlandığını, Antalya ... tarafından bildirilen yüklenici ... İnş. Ltd.

Şti.’nin teminat mektubuna konu işle ilgili 259.943,89 TL olan vergi borcunun müvekkili banka tarafından davacı kurum hesabına yatırıldığını, Sosyal Güvenlik Kurumunun müzekkere cevabında ve eklerinde "ihale makamına işin tamamlandığını, yüklenicinin vermiş olduğu teminatın iadesinde sakınca bulunmadığını" bildirerek SGK borcunun bulunmadığını ima ettiğini, Antalya Kurumlar Vergi Dairesi'nin, yüklenici ... İnşaat Ltd.

Şti.'nin 26/04/2018 tarihi itibariyle toplam gecikme zammı dahil 297.803,60.-TL vadesi geçmiş vergi borcu bulunduğunu, mükellefin müzekkere cevabının yazıldığı tarih itibariyle toplam gecikme zammı dahil 892.540,34,-TL vadesi geçmiş vergi borcunun bulunduğunun bildirildiğini, cevabi yazıdan davacının vergi borcu için ödenen 297.803,60.-TL'yi Vergi Dairesine yatırmadığının anlaşıldığını, borcun davacı tarafından zamanında ödenmemesi nedeniyle artmasından müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını, mahkemece müvekkilinin,

yüklenicinin vergi borcu için ödediği 259.943,89-TL'nin davacı ... tarafından vergi dairesine zamanında ödenmesi halinde yüklenicinin ... sözleşmesinden kaynaklanan vergi borcunun 26/04/2018 tarihi itibariyle ne tutarda olacağı ve Antalya Kurumlar Vergi Dairesinin bildirdiği, yüklenici ... İnşaat Ltd.

Şti.'nin müzekkere cevabının yazıldığı tarih itibariyle toplam gecikme zammı dahil 892.540,34,-TL vadesi geçmiş vergi borcunun ... sözleşmesi kapsamında olup olmadığının araştırılmadığını, davacı kurumun ...

Kanalizasyon Şebekesi Yapım İşine ait sözleşme kapsamında 27.03.2017 tarihi itibariyle 172.396,98-TL borç tutarı olduğunu belirtmesi karşısında, davanın tamamen kabulüne karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, davaya cevap dilekçesi ve diğer dilekçelerinde davacının talep tarihindeki vergi borcu tutarı kadar ödeme yapıldığını, yüklenicinin diğer vergi borçlarının teminat mektubu kapsamında olmadığını savunduklarını, bu konuda yeterli, denetime ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporu alınmadığını, eksik inceleme ile karar verildiğini, davacı kurumun,

teminat mektuplarındaki şartın doğduğunu ispatlayamadığını istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE: Dava, teminat mektubunun tazmini istemine ilişkindir. Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Banka teminat mektupları garanti sözleşmesi niteliğindedir. Bunun sonucu olarak teminat mektubu veren banka asıl borcu yüklenmiş olur. Davacının davaya dayandırdığı davalı tarafından düzenlenmiş ve dava dışı şirketin davacıya olan borçlarının bir kısmını garanti eden teminat mektupları kayıtsız, şartsız ve 30.04.2018 tarihine kadar geçerlidir.

Banka teminat mektubu ilk talepte kaydını içermekte olup, muhatap bankadan ödeme talebinde bulunduğunda, banka sadece şekli anlamda bir inceleme yapabilecek olup, riskin gerçekleşip gerçekleşmediği hususunda esasa dair inceleme yapamayacağı gibi teminat mektubu lehtarı ile muhatabı arasındaki sözleşmenin ifa edilip edilmediği ya da gerektiği şekilde ifa edilip edilmediği gibi sözleşmenin taraflarınca ileri sürülebilecek def'i ve itirazları ileri sürerek ödeme yapmaktan kaçınamayacağından davalı vekilinin ileri sürdüğü istinaf başvuru sebepleri yerinde görülmemiştir.

HMK'nın 359/3 maddesi uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK'nın 355/1 maddesi gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre; davalı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...