Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2023/2901 K.2024/1098

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, taraflar arasında gıda ürünleri satımı hususunda anlaşma yapıldığını, düzenlenen 31.045,22 TL bedelli faturalara istinaden gıda ürünlerinin davalıya teslim edildiğini ancak fatura bedellerinin ödenmediğini, bu nedenle davalı hakkında Denizli 3. İcra Müdürlüğü'nün ....Esas sayılı dosyasıyla faturaya dayalı olarak 31.045,22 TL asıl alacağın tahsili amacıyla takip başlatıldığını, davalının borca kısmi itirazda bulunmasıyla takibin durduğunu,

davalı tarafça her ne kadar borca itiraz dilekçesinde faturaya dayalı borcun 26.467,00 TL'sinin ödendiği iddia edilmiş ise de borcun ikrarı sonucunda davalının ödediğini ileri sürdüğü kısmın ispat yükünün davalıya geçtiğini, davalının ödeme yaptığını ispat edecek bir belge sunmadığını, bu nedenle davalının itirazının haksız olduğunu beyan ederek davanın kabulü ile itirazın iptaline, takibin devamına, davalının takip konusu alacağın %20'sinden az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili, icra takibine konu edilen faturaların 26.467,00 TL'sini ödediklerini, bunun makbuzla sabit olduğunu, söz konusu ödemelerin tüm muhasebe kayıtlarında mevcut olduğunu, 31.045,22 TL'den ödenen 26.467,00 TL'nin mahsup edilmesi sonucu kalan miktar kadar davacıya borç bulunduğunu, icra takibinin yetkisiz icra dairesinde başlatıldığını, yetkili icra dairesinin borçlunun ikametgahı olan Buldan İcra Daireleri olduğunu beyan ederek davanın reddi ile davacının kötünniyet tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİNİN 18/09/2020 TARİH, .... ESAS - .... KARAR SAYILI KARARININ ÖZETİ:

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda;"...hükme esas alınan davacı ticari defterlerinin incelenmesi sonucu aldırılan bilirkişi raporuna göre; takip konusu fatura ve alacağının davacının defterlerinde kayıtlı olduğu, davalının 26.067,00 TL ödeme yaptığı ve takip tarihi itibariyle davalının 4.978,22 TL borcunun bulunduğunun anlaşıldığı" gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile, Denizli 3. İcra Müdürlüğü'nün ....

Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın kısmen iptali ile, takibin 4.978,22 TL üzerinden devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine, alacağın likit ve hesaplanabilir olması, davalının itirazında 400,00 TL yönünden haksız olduğu, İİK'nın 67/2. maddesi uyarınca 400,00 TL'nin %20'si oranındaki icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

davacı tarafın kendi ticari defterlerinde davalının ödemesini kaydetmesine rağmen, davalının ödediği 26.067,00 TL yönünden de itirazın iptalini istemesi hususu yapılan değerlendirmede kötüniyet tazminatı koşullarının oluştuğu kanaatiyle 26.067,00 TL'nin %20'si oranındaki kötüniyet tazminatının davacıdan alınarak davalıya verilmesine karar verilmiştir.

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

DAİREMİZİN 20/10/2022 TARİH .... ESAS - ..... KARAR SAYILI İLAMI İLE

"... 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 102. Maddesinde; "Kanunen geçerli bir açıklama yapılmadığı veya makbuzda bir açıklık bulunmadığı durumda ödeme, muaccel borç için yapılmış sayılır. Birden çok borç muaccel ise ödemenin, borçluya karşı ilk olarak takip edilen borç için yapılmış olduğu kabul edilir. Takip yapılmamış ise ödeme, vadesi ilk önce gelmiş olan borç için yapılmış olur.

Birden çok borcun vadesi aynı zamanda gelmişse, mahsup orantılı olarak; borçlardan hiçbirinin vadesi gelmemişse ödeme, güvencesi en az olan borç için yapılmış sayılır." hükmü düzenlenmiştir.

İlk derece mahkemesince, davalı tarafından yapılan 26.067,00 TL ödemenin 6098 sayılı TBK'nun 102. maddesi uyarınca icra takibine konu faturalar için yapıldığı kabul edilerek hükme esas alınan bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de mahkemenin bu kabulü dosya kapsamına uygun düşmemektedir. Zira; davalı tarafından yapılan tüm ödemeler takip tarihinden önce olduğu gibi ödeme makbuzlarında da herhangi bir açıklama bulunmamaktadır. Bu durumda, davalının açıklamasız olarak yaptığı bu ödemeler TBK'nun 102. maddesine göre ilk muaccel faturadan itibaren mevcut borcu söndürmeye başlayacaktır. (Benzer şekilde Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 20/05/2019 tarih, 2018/963 Esas, 2019/3325 Karar sayılı ilamı)

Ancak davalının cevap dilekçesinde, davacı ile ticari ilişkileri süresince davacı tarafından mallar teslim edildikçe davacıya ödeme yaptıklarına ilişkin savunması nedeniyle bu hükmün uygulanabilmesi için öncelikle takip konusu yapılmayan diğer faturalardaki malın davalıya teslim edildiğinin ve davacının bu faturalar kadar muaccel alacağa sahip olduğunun davacı tarafından ispat edilmesi gerekir.

İlk derece mahkemesince TBK'nın 102. maddesinin uygulanabilmesi açısından takip konusu faturalar ve diğer faturalar ile davalının sunduğu ödeme belgeleri dışındaki tüm diğer ödeme belgeleri de dosyaya getirtilip, davacıya ispat imkanı tanınıp, diğer faturalardan kaynaklı alacağın ispatı halinde, davalının ispatladığı ödemelerin TBK'nın 102. maddesine göre hangi muaccel alacakları söndürdüğü saptanıp oluşacak sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile davanın kısmen kabulüne karar verilmesi hatalı olduğu, bu nedenle davacı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın ilk derece mahkemesine geri gönderilmesine" karar verilmiştir.

DAİREMİZİN KALDIRMA KARARI SONRASINDA YAPILAN YARGILAMA NETİCESİNDE İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda;"...hükme esas alınan davacı ticari defterlerinin incelenmesi sonucu aldırılan bilirkişi raporuna göre; takip konusu fatura ve alacağının davacının defterlerinde kayıtlı olduğu, davalının 26.067,00 TL ödeme yaptığı ve takip tarihi itibariyle davalının 4.978,22 TL borcunun bulunduğunun anlaşıldığı" gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile, Denizli 3. İcra Müdürlüğü'nün .... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın kısmen iptali ile, takibin 4.978,22 TL üzerinden devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine, alacağın davalı yönünden bilinebilir, hesap edilebilir, belirlenebilir, yani likit alacak niteliğinde olduğu gözetilerek; davacı yararına icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının açılmış olan icra takibinin 26.467,00 TL'lik kısmına itiraz etmesi üzerine itiraz edilen 26.467,00 TL’lik kısmın iptali için işbu itirazın iptali davasının açıldığını, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun ilgili hükümleri gereğince faturaların saklanması için zorunlu tutulan 5 yıllık sürenin geçtiğini, dolayısıyla takibe konu faturalar dışında müvekkilinin uhdesinde herhangi bir faturanın mevcut olmadığını, müvekkili şirketin alacağının mevcudiyetinin, malların teslimi ile davanın ispatı için bahsi geçen 20/11/2015 tarihinden önceki faturaların sunulmasına gerek dahi olmadığını,

taraflar arasında 2014-2016 yılları arasında gerçekleşen ticari işten kaynaklı olarak 136.672,22 TL tutarında alacak mevcut olduğunu, davalı yanın sunmuş olduğu makbuzlarda da görüldüğü üzere 105.227,00 TL'nin ödendiğini, bilirkişi raporuyla da müvekkilinin davalıdan 31.045,27 TL cari hesap bakiye alacağının olduğunun açıklandığını, davalının dosyaya sunmuş olduğu ödemelerin takibe konu fatura borçlarından değil, ilk önce vadesi gelmiş ve eski tarihli olan, yani takibe konu fatura tarihlerinden önce davalının müvekkiline cari hesaptan kaynaklı olan borcundan mahsup edilmesi gerektiğini,

taraflarınca da davalı tarafından yapılan tüm ödemelerin mahsubundan sonra bakiye borç olan 31.045,27 TL tutar için takip başlatıldığını, bilirkişinin yetki sınırını aşarak hatalı bir şekilde TBK'nın 102. maddesinin hukuki yorumunu ve değerlendirmesini yaptığı için ödeme makbuzlarını 2. kez mahsup etmek suretiyle yanlış hesaplama yaptığını, davalının herhangi bir malın teslim edilmediğine ilişkin iddiasının bulunmadığını, kesilen faturalara konu tüm malların davalıya teslim edilmiş olduğu için de davalı yanca faturalara istinaden herhangi bir itirazda da bulunulmadığını,

davalının mal teslim almadığı yönünde bir itirazı ve iddiası dahi bulunmamaktayken, müvekkili şirketin teslime ilişkin bir ispat yükümlülüğünün bulunmadığını, davalı yanın haksız olarak ileri sürdüğü itirazının sadece ödemeye ilişkin olduğunu, davalının 6100 sayılı HMK'nın 188. maddesi gereğince bağlantılı bileşik ikrar nitelindeki bu beyanı üzerine ispat yükünün yer değiştirerek davalıya geçtiğini, faturalara konu malların teslim edilip edilmediği yönünde taraflarına ispat yükü yüklenmeye çalışılmasının ispat hukukuna açıkça aykırı olduğunu beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, taraflar arasındaki alım satım ilişkisi nedeniyle düzenlenen faturalara dayanan itirazın iptali istemine ilişkindir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

HMK'nın 359/3 maddesi uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, HMK'nın 355/1 maddesi gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, Dairemizin 20/10/2022 tarih, .... Esas - .... Karar sayılı kaldırma ilamının gerekleri yerine getirilerek yargılama yapılmasına, davacının kaldırma ilamımızda belirtilen başkaca faturaları dosyaya ibraz edemediğinin anlaşılmasına ve istinaf eden tarafın sıfatı gözetildiğinde davacı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...