Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2024/1086 K.2024/962

İlk Derece Mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkili şirketin, yapı kimyasalları üretim ve ticareti ile iştigal eden sektörünün en saygın firmalarından biri olduğunu, çek keşidecisi ...

Şirketi tarafından müvekkili ile arasındaki ticari ilişkiye istinaden müvekkil şirket çalışanı ... teslim edildiğini, ancak bu kıymetli evrakların kaybolduğunu ve bütün aramalara rağmen bulunamadığını, çek suretinde görüldüğü üzere, müvekkili şirket lehine yazılan dava konusu çekin, açık çek olarak düzenlendiğini, bu durumun ticaretin olağan akışına uygun olup, düzenleme tarihinin alacaklı tarafından sonradan doldurulmak üzere boş bırakılmasının geçerliliğine zeval vermediği hususunun yerleşik içtihat ve doktrin ile sabit olduğunu,

öte yandan işbu çekin kötü niyetli üçüncü kişilerin eline geçmesi halinde hukuka ve yasaya aykırı olarak tedavüle sokulma riski bulunduğundan ivedilikle ödemeden men kararı verilmesini talep etme mecburiyeti doğduğunu belirterek, dava konusu çek hakkında öncelikle tedbir kararı verilmesi ve bilahare kıymetli evrakın iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dava hasımsız olarak açılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, "... Davacının iptali istenen çekin keşide tarihi boş halde iken kaybedildiği dava dilekçesi içeriği ve ekinde sunulan belgelerin kapsamından açıkça anlaşılmaktadır. TTK'nun 651. maddesi gereğince; kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyan ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir.

Aynı kanunun 652. maddesine göre de; kıymetli evrakı zayi eden kimse, iptal kararı alarak hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. Keşidecinin senet üzerinde ileri sürebileceği bir hakkı mevcut değildir. Kaldı ki, çek iptali davası hasımsız olup, dava sonunda verilecek iptal kararı çek hamili 3. kişileri bağlamaz.

Çekin iptal kararından sonra takibe konu olması halinde de, keşidecinin yine menfi tespit davası açarak bu çekten dolayı borçlu olmadığını ispat etmesi gerekir. Ayrıca davacının talebinde belirtmiş olduğu çekin keşide tarihinin boş olması karşısında çekin kambiyo senedi niteliğinde bulunmadığı ve zayi belgesi verilebilecek nitelikte belgelerden olmadığı anlaşılmakla davanın reddine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin yapı kimyasalları üretim ve ticareti ile iştigal eden sektörünün en saygın firmalarından biri olduğunu, müvekkili şirketin dünya genelinde yüzden fazla ülkede faaliyet gösteren Ar-ge'ye milyonlarca Euro'luk yatırım yapan bir şirket olduğunu, çekin keşidecisi ... Şirketi tarafından müvekkili ile arasındaki ticari ilişkiye istinaden müvekkili şirket çalışanı ... teslim edildiğini, kıymetli evrakın kaybolduğunu ve bütün aramalara rağmen bulunamadığını, müvekkili şirket lehine yazılan dava konusu çekin açık çek olarak düzenlendiğini, ilk derece mahkemesi kararının hukuka aykırı olduğunu istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, TTK'nun 818/s maddesi yollaması ile çeklerde de uygulanması gereken TTK 757 ve devamı maddeleri uyarınca açılmış zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece yazılı gerekçeyle, iptali istenen çekin keşide tarihinin boş olması karşısında çekin kambiyo senedi niteliğinde bulunmadığı ve zayi belgesi verilebilecek nitelikte belgelerden olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

6102 sayılı TTK'nın 780/1-e bendi uyarınca; düzenleme yeri ve tarihi çekin zorunlu unsurlarından olup, TTK'nın 781/1. maddesinde bu unsurları içermeyen senedin çek sayılmayacağı düzenlenmiştir. Öte yandan, TTK'nın 818/1-c maddesi atfı ile aynı kanunun 680. maddesi uyarınca keşideci imzasını havi olmakla birlikte tamamen doldurulmamış çekin, sonradan doldurularak tedavüle çıkarılması mümkündür.

Dosyaya sureti sunulan çek incelendiğinde, ... A.Ş Antalya .... Şubesine ait keşidecisi ... Şirketi olan ... çek numaralı 1.250.000,00 TL bedelli çekin düzenleme tarihinin mevcut olmadığı, keşideci imzasının mevcut olduğu, lehtarın davacı ... A.Ş olduğu anlaşılmıştır. Her ne kadar iptali talep edilen çek keşide tarihini içermemesi sebebiyle çek vasfında değil ise de.

TTK'nın 818. maddesi yollaması ile aynı yasanın 680. maddesi uyarınca dava konusu çekteki keşide tarihinin sonradan doldurularak, zorunlu unsurları tamamlanarak tedavüle çıkartılması mümkün bulunduğundan zayi nedeniyle iptal davasına konu edilmesi de mümkün olup, davacının anılan çekin zayi nedeniyle iptalini talep etmekte hukuki yararı mevcuttur. Mahkemenin aksi yöndeki kabulü isabetsiz olup, davacı vekilinin istinaf sebebi yerinde bulunmuştur.

(Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin ... Esas - ... Karar sayılı kararı, ... Esas - ... Karar sayılı kararı, ... - ... Karar, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ... , ... Karar , Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ... Esas, ... Karar sayılı kararları emsal mahiyettedir.)

... A.Ş Genel Müdürlüğünden 04/09/2023 tarihli yazıdan çekin bankaya ibraz edilmediği anlaşılmıştır.

Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi'nin .... tarihli ... sayısında ilk ilan yapılarak birer hafta arayla 3 defa ilan şartı yerine getirilmiştir. Davacı vekili, davacının çekin hamili olduğunu gösterir fotokopisini ibraz etmiştir.

TTK'nın 818/1-s maddesi atfı ile 757 vd. maddeleri gereğince ilk ilandan itibaren 3 aylık yasal sürenin dolduğu, çekin keşide tarihinin mevcut olmadığı, anılan banka cevap yazısında çekin ödenmesi için muhatap bankaya ibraz edilmediği tespit edilmiştir. Çekin iptali için yasal koşulların oluştuğu anlaşılmıştır.

Yukarıda izah edilen gerekçelerle;

Davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince esastan kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...