Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2024/1434 K.2024/1268

İlk Derece Mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili, müvekkilinin ... ... IBAN numaralı hesabı üzerinden keşide edilen ... seri numaralı 90.000,00 TL tutarındaki 05.09.2024 tarihli çekin zilyedi olduğunu, müvekkilimim bu çeki ... Cad. ... /... adresinde bulunan ... isimli iş yerine gönderilmek üzere 03.06.2024 tarihinde ... Şubesine ... kargo takip numarasıyla teslim ettiğini, müvekkilinin kargonun durumunu sorduğunu, çekin ...

Şubesinde kayboldu bilgisini öğrendiğini, çekin kaybolduğunun fark edilmesinden sonra müvekkil tarafından şikâyette bulunulduğunu, Antalya Cumhuriyet Başsavcılığı ...

CBS ile soruşturma başlatıldığını, çeki eline geçiren kişinin,çek karşılığını bankadan tahsil etmesi veya çeki işletmesi tehlikesi söz konusu olduğunu belirterek çekin üçüncü şahısların eline geçmesi müvekkil açısından telafisi imkânsız zararlar doğurabileceğinden, çek bedelinin bankadan alınmaması için öncelikle ödeme yasağı konulmasını, devamında da adı geçen çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dava hasımsız olarak açılmıştır.

Mahkemece, "... Davacının keşidecisi sıfatıyla bu davayı açtığı ve keşideci olduğunun davacının kendi kabulünde olduğu anlaşılmaktadır. Ancak keşidecinin zayi nedeniyle çek iptali istemi hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkının 6102 sayılı TTK.651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişinin senede bağlı alacak hakkı olan yetkili hamildedir.

Keşidecinin (hesap sahibinin) iptal kararı almakta hiç bir hukuki yararı bulunmamaktadır.

TTK nun 651. maddesinde genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK. nun 818-(1)s) maddesi yollamasıyla aynı kanunun 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptali davası açabilecektir, Dolayısıyla keşidecinin bu davayı açma hakkının bulunmadığı anlaşılmıştır. ( benzer nitelikte Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 19/04/2018 tarihli 2016/10022 - 2018/2952 sayılı ilamı, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20.Hukuk Dairesi 2024/922 E.2024/799 K.sayılı ilamı ).

Belirtilen nedenlerden dolayı davanın reddine" karar verilmiştir.

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; somut olayda müvekkilinin her ne kadar keşideci olsa da, çek lehtara ulaşmadan kaybolduğundan müvekkilinin çek hamili olduğunu, mahkemece atıf yapılan Yargıtay kararının henüz imza edilmemiş çek vasfında olmayan çek yaprağına ilişkin olduğundan somut olaya uygun olmadığını, henüz çek lehtara ulaşmadan zayi olduğu için müvekkilinin keşideci olarak çeke hamil konumunda olduğunu ve bu davayı açmakta hukuki yararının bulunduğunu, TTK'nın 661. maddesinde;

kıymetli evrak zayii olduğu taktirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebileceği, kıymetli evrakın zayii olduğu veya ziyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişinin senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir hükmünün yer aldığını, TTK'nın 818/1-s ve 757. maddelerinde de keşidecinin bu davayı açamayacağına dair açık bir düzenlemenin bulunmadığını, ilgili özel hükümlerin birlikte okunarak amaca göre yorumlanması ve iptal davasının açılabilmesi için senedin zilyedi olunmasının yeterli olduğunun kabul edilmesi gerektiğini,

somut olayda iptali istenen çekin henüz lehtara varmadan kargoda kaybolmuş olması nedeniyle keşideci olan müvekkilinin aynı zamanda hamil olduğunun açık olduğunu ve çek üzerinde TTK'nın 661. maddesi anlamında müvekkilinin hak sahibi olduğunu, çekin zayii olması nedeniyle iptal davası açmakta hukuki yararı bulunduğunu belirterek, yerel mahkemenin eksik incelemeyle kurduğu kararının hatalı olduğundan bahisle yerel mahkeme kararının kaldırılmasını, çek üzerine tedbiren ödeme yasağı konulmasını, çekin zayii olması nedeniyle iptaline karar verilmesini istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.

Dava, davacının keşidecisi olduğu ve zayi olduğunu iddia ettiği çeke ilişkin kıymetli evrakın iptali davasıdır. Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. İlk derece mahkemesince, ... seri numaralı, 90.000,00 TL bedelli, 05/09/2024 keşide tarihli çekin keşidecisi davacı olduğundan işbu davayı açmaya hakkı bulunmadığından reddine karar verilmiştir. Talepte bulunan davacı, ... seri numaralı çekin keşidecisi olup, bu husus ihtilafsızdır.

Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652.maddelerinde hamiline iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir.

Çek keşidecisinin (çek karnesi sahibinin) TTK'nın 757 ve 818/s maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Bu nedenle, eldeki davayı açmakta hukuki yararı yoktur.

Kanunda, bu talebin ancak çekin hamili tarafından ileri sürülebileceğini düzenlediği, bu tür bir talebin hiç bir şekilde keşideci tarafından ileri sürülemeyeceği, bu kapsamda keşidecinin zayi nedeniyle talepte bulunmasındaki amaç ve saikinin bir öneminin bulunmadığı anlaşılmakla davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1. maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararı usul ve yasaya uygun olup davacı tarafça ileri sürülen istinaf nedenleri yerinde görülmediğinden, istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

...