Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2024/1729 K.2024/1491

İlk Derece Mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Konkordato talep edenler vekili 25/07/2024 dilekçesinde.

Müvekkilleri hakkında 3 ay süre ile geçici konkordato mühleti verildiğini, müvekkillerinin mal varlıklarının muhafazası için tüm tedbirlerin alınmasına dair karar verildiğini, ancak konkordato müessesine aykırı olarak müvekkili şirket ve şahısların hesaplarının bulunduğu bankalardaki bakiyelerin ve müvekkilinin üçüncü kişilerdeki alacaklarının tahsil edilerek konkordato kararı sonrasında banka risk ve alacaklarına karşılık hesaplardan çekilerek takas/mahsup yapıldığını,

müvekkili şirketin konkordato projesinin sağlıklı bir şekilde uygulanabilmesi ve faaliyetine devam edebilmesi için dilekçe ekinde belirtilen bankalara verilmiş müşteri çek ve senetlerin, bono ve poliçelerin konkordato komiserleri denetiminde tasarruf edilmek üzere müvekkili şirketine iadesine, konkordato geçici mühleti verildikten sonra tahsil edilmiş olan çek bedellerinin konkordato komiser hesabı olan ... İnş.San.Tic.A.ş. (VKN ... ) firması adına ...

Nolu hesabına nakden gönderilmesini, müvekkillerinin hesaplarındaki bloke veya rehinlerin tedbiren kaldırılmasına, konkordato komiserlerinin denetiminde müvekkillerinin kullanımına ve tasarrufuna izin verilmesine, müvekkillerinin banka hesaplarına gelen tüm paraların ve bakiyelerin banka alacağına mahsup edilmiş bilse olsa konkordato komiseri denetimindeki belirtilen banka hesaplarına aktarılmasına karar verilmesini, müvekkillerinin hesaplarının geçici mühlet kararı verildiği hale getirilmesine ve sonuç itibari ile davacıların bankalar nezdinde bulunan (...

A.ş., ... A.ş., ... A.ş, T. ... A.ş., ... A.ş, ... A.ş., ... T.A.Ş.) müşteri çekleri, bonolar, poliçeler yahut benzer senetlerin konkordato komiseri nezaretinde tasarruf edilmek üzere müvekkillerine iadesine, geçici mühlet sonrası tahsil edilmiş çek bedellerinin ... İnş.San.Tic.A.Ş. firması adına kayıtlı ...

Nolu hesabına aktarılmasını, tahsil işlemleri ile faiz tahsilatı da yapılmışsa bunun yasaya aykırı olduğunun hatırlatılmasına, müvekkillerinin banka hesaplarında tutulan tüm nakit blokoj ve rehin işlemlerinin kaldırılmasına, banka hesaplarında yapılan mahsup işlemlerinin kaldırılarak müvekkillerinin banka hesaplarının geçici mühlet karar tarihindeki haline getirilmesinin bildirilmesine, hesaplardaki paraların konkordato komiserinin denetiminde müvekkillerinin kullanımına ve tasarrufuna izin verilmesine, kararın bir örneğinin ...

A.Ş., ... A.Ş., ... A.Ş, ... A.Ş., ... A.Ş, ... A.Ş., ... T.A.Ş. Bankalarına ve ... ve ... gönderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece verilen 26/07/2024 tarihli ara karar ile.

"Konkordatonun tasdiki istemli davada davacı, ihtiyati tedbir yoluyla davacının bankalar nezdinde bulunan ve kredi sözleşmeleri gereğince teslim edilmiş olan müşteri çekleri, bonolar, poliçeler yahut benzer senetlerin konkordato komiserinin nezaretinde tasarruf edilmek üzere şirkete iadesine, konkordato geçiçi mehlinin verildiği tarihten sonra bu şekilde tahsil edilerek borçlunun kredi hesabına mahsup edilen bedellerin nakden konkordato komiserinin denetimindeki bir banka hesabına aktarılmasına, tahsil işlemiyle birlikte faiz tahsilatı da yapılmışsa bunun yasaya aykırı olduğunun hatırlatılmasına,

borçlunun banka hesaplarında teminat olarak tutulan tüm nakit blokaj ve rehin işlemlerinin tedbiren kaldırılmasını talep etmiştir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanun 285. ve devamı maddelerinde düzenlenen konkordato kurumu ise elinde olmayan nedenlerle işleri iyi gitmeyen ve mali durumu bozulmuş dürüst borçluları korumak için kabul edilmiş bir hukuki kurum olup borçlu bu hallerde alacaklılarının çoğunluğu ile bir anlaşma yapar.

Buna göre alacaklılar alacağın belli bir yüzdesinden vazgeçerler. Borçlu elindeki mevcudu ile borçlarını kabul edilen yüzde yüzde oranında öder, geriye kalan borçlardan kurtulur. Konkordato mali durumu bozulmuş olan ve yasada aranan şartları yerine getiren borçlunun borçlarınının taksitlendirilmesi, yeniden yapılandırılması ve ödenmesini amaçlayan, teknik anlamda bir dava olmayan kendine özgü hukuki bir kurumdur.

Her ne kadar 2004 sayılı İcra ve İflas Kanun 287/1. maddesi uyarınca, konkordato talebi üzerine mahkeme, 297. maddenin ikinci fıkrasındaki haller de dahil olmak üzere, borçlunun malvarlığının muhafazası için gerekli gördüğü bütün tedbirleri alacağı hüküm altına alınmış ise de burada kastedilen konkordatonun amaç ve kapsamına dahil olan tedbirlerdir. Konkondatoda alınan tedbirler ile alacaklıların hepsi eşit konumda muhafaza edilmeye çalışılır.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 294/6. maddesi uyarınca.

“Konkordato mühletinin verilmesinden önce, müstakbel bir alacağın devri sözleşmesi yapılmış ve devredilen alacak konkordato mühletinin verilmesinden sonra doğmuş ise, bu devir hükümsüzdür.” Davacının bankalar nezdinde bulunan ve kredi sözleşmeleri gereğince teslim edilmiş olan müşteri çekleri, bonolar, poliçeler yahut benzer senetler temlik cirosu ile devredildiği kabul edilmiş olması halinde davacı şirketin geçici mühletin ilanından önce davalıya ciro ettiği ve mühlet ilanından sonra muaccel olan ileri tarihli çek vb. kaynaklanan devir, anılan hüküm uyarınca geçersiz olacaktır.

Bu çözüm aynı zamanda konkordato müessesinin ruhuna da uygundur. Bu durumda, gerek temlik cirosu ve gerekse temlik cirosu görünümünde gizli rehin cirosu yoluyla bankaya devredilen çek bedellerinin davalı banka tarafından konkordato talep eden şirket lehine komiserin kontrolünde bulunan hesaba aktarılması gerektiğinden talebin kabulüne" karar verilmiştir.

Karara karşı, ... , ... A.Ş., ... A.Ş., ... A.Ş., ... T.A.Ş. vekillerince itiraz edilmiştir.

Mahkemece verilen 15/08/2024 tarihli ara kararı ile.

"Konkordatonun tasdiki istemli davada davacı, ihtiyati tedbir yoluyla davacının bankalar nezdinde bulunan ve kredi sözleşmeleri gereğince teslim edilmiş olan müşteri çekleri, bonolar, poliçeler yahut benzer senetlerin konkordato komiserinin nezaretinde tasarruf edilmek üzere şirkete iadesine, konkordato geçiçi mehlinin verildiği tarihten sonra bu şekilde tahsil edilerek borçlunun kredi hesabına mahsup edilen bedellerin nakden konkordato komiserinin denetimindeki bir banka hesabına aktarılmasına, tahsil işlemiyle birlikte faiz tahsilatı da yapılmışsa bunun yasaya aykırı olduğunun hatırlatılmasına,

borçlunun banka hesaplarında teminat olarak tutulan tüm nakit blokaj ve rehin işlemlerinin tedbiren kaldırılmasını talep etmiştir. Mahkememizin 26/07/2024 tarihli ara kararı ile ihtiyati tedbir kararının kabulüne karar verilmiştir. Karara ... , ... , ... , ... Bankası, ... Bankası vekilleri itiraz etmiş itiraz duruşmalı olarak değerlendirilmiştir.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanun 285. ve devamı maddelerinde düzenlenen konkordato kurumu ise elinde olmayan nedenlerle işleri iyi gitmeyen ve mali durumu bozulmuş dürüst borçluları korumak için kabul edilmiş bir hukuki kurum olup borçlu bu hallerde alacaklılarının çoğunluğu ile bir anlaşma yapar. Buna göre alacaklılar alacağın belli bir yüzdesinden vazgeçerler. Borçlu elindeki mevcudu ile borçlarını kabul edilen yüzde yüzde oranında öder, geriye kalan borçlardan kurtulur.

Konkordato mali durumu bozulmuş olan ve yasada aranan şartları yerine getiren borçlunun borçlarınının taksitlendirilmesi, yeniden yapılandırılması ve ödenmesini amaçlayan, teknik anlamda bir dava olmayan kendine özgü hukuki bir kurumdur.

Her ne kadar 2004 sayılı İcra ve İflas Kanun 287/1. maddesi uyarınca, konkordato talebi üzerine mahkeme, 297. maddenin ikinci fıkrasındaki haller de dahil olmak üzere, borçlunun malvarlığının muhafazası için gerekli gördüğü bütün tedbirleri alacağı hüküm altına alınmış ise de burada kastedilen konkordatonun amaç ve kapsamına dahil olan tedbirlerdir. Konkondatoda alınan tedbirler ile alacaklıların hepsi eşit konumda muhafaza edilmeye çalışılır.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 294/6. maddesi uyarınca.

“Konkordato mühletinin verilmesinden önce, müstakbel bir alacağın devri sözleşmesi yapılmış ve devredilen alacak konkordato mühletinin verilmesinden sonra doğmuş ise, bu devir hükümsüzdür.” Davacının bankalar nezdinde bulunan ve kredi sözleşmeleri gereğince teslim edilmiş olan müşteri çekleri, bonolar, poliçeler yahut benzer senetler temlik cirosu ile devredildiği kabul edilmiş olması halinde davacı şirketin geçici mühletin ilanından önce davalıya ciro ettiği ve mühlet ilanından sonra muaccel olan ileri tarihli çek vb. kaynaklanan devir, anılan hüküm uyarınca geçersiz olacaktır.

Bu çözüm aynı zamanda konkordato müessesinin ruhuna da uygundur. Bu durumda, gerek temlik cirosu ve gerekse temlik cirosu görünümünde gizli rehin cirosu yoluyla bankaya devredilen çek bedellerinin davalı banka tarafından konkordato talep eden şirket lehine komiserin kontrolünde bulunan hesaba aktarılması gerektiğinden talebin kabulü gerekmiş ve aynı nedenlerle itirazın reddine karar verilmesi gerekmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 393/2. maddesi uyarınca tedbir kararının uygulanması, kararı veren mahkemenin yargı çevresinde bulunan veya tedbir konusu mal ya da hakkın bulunduğu yer icra dairesinden talep edilebilecek olması, ... İcra Müdürlüğü'nün mahkememiz yargı çevresinde olması, işlemler de sair itiraz nedenlerinin yerinde olmaması nedenleri ile ihtiyati tedbir kararının uygulanmasına yönelik itirazların reddine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, ... , ... A.Ş., ... A.Ş., ... A.Ş., ... T.A.Ş. vekillerince istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İtiraz Eden Alacaklı Müdahil ... Bankası Türk Anonim Ortaklığı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Davacılar vekilinin 25.07.2024 tarihli talepleri doğrultusunda mahkemece verilen 26.07.2024 tarihli ara karar ile, hüküm altına alınan ihtiyati tedbir kararları, ne konkordatonun ne de ihtiyati tedbir müessesinin niteliğine uymadığını, Anayasal güvence altına alınan, mülkiyet hakkı, sözleşme serbestisi, eşitlik ilkelerine de aykırı olduğunu, konkordato müessesinin niteliği ve amacı gereği tedbir kararlarının ancak ve ancak davacının malvarlığı ya da aktifinde bulunan mal ve haklar hakkında verilebileceğini, davacının aktifinde olmayan ya da dava öncesi aktifinden çıkmış olan mal ve haklara teşmil edilemeyeceğini,

usul ve yasaya ve anayasal koruma altındaki, mülkiyet, sözleşme serbestisi ve eşitlik ilkelerine aykırı olan söz konusu tedbir kararlarının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Alacaklı ... A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle.

29/07/2024 tarihli dilekçe ile müdahil diğer alacaklıların itirazı üzerine yargılamanın yapıldığı mahkemece duruşma açıldığını ve 15/08/2024 tarihli duruşmada ara karar tesis edilerek taleplerinin reddedildiğini, talep konusu çeklerin, davacı/borçlunun müvekkili bankaya temlik cirosu ile devir ve teslim edildiğini, yetkili hamil müvekkili banka olmasına rağmen bu çeklerin iadesinin istenmesinin müvekkili kamu bankasının mülkiyet hakkına tecavüz niteliğinde olduğunu, çeklerin teminat amacıyla (ya da cironun tahsil amacıyla) verildiğinin kabul edilebilmesi için buna ilişkin bir kaydın veya açıklamanın bulunması gerektiğini,

bu yönde bir kaydın bulunmaması halinde bu yöndeki iddianın ispat yükünün, senedi devredene ait olduğunu, davacının dilekçesinde hiçbir yazılı delile başvurmadan verilen çeklerin rehin cirosu olduğunu beyan ettiğini, yine ilk derece mahkemesinin hiçbir delili incelemeden tedbir talebinin kabulüne karar verdiğini, müvekkili bankanın yasa gereği hak sahibi/yetkili hamili olduğu bir çekin, mahkeme kararı ile davacıya iadesinin talep edilmesi ve bu yönde karar verilmesi,

konkordato kurumunun işlev ve amacı ile bağdaşmayan, tedbir niteliğini aşarak maddi hukuk alanından sonuçlar doğuran, mülkiyet hakkına haksız müdahale sonucunu doğuran ve bu itibarla hukuka olan güveni zedeleyen bir karar olacağını, davacı/borçlu tarafından temlik cirosu ile müvekkili bankaya devir ve temlik edilen çeklerin teminat veya tahsil çeki olmadığını, çek metninde çekin teminat için alındığını gösterir hiçbir ibare bulunmadığını, davacı/borçlu tarafça bu iddiayı destekler hiçbir bilgi ve belge de dosyaya sunulamadığını, verilen karara dayanak teşkil eden iik 294/6. maddesi, alacağın temlikinde müstakbel,

yani henüz doğmamış bir alacağa yönelik olup tedbir konusu çeklerin ise kambiyo hukukuna ilişkin olduğunu, tedbirlerin maddi hukuka ilişkin hak ve defileri engellememesi, üçüncü kişilerin maddi hukuka dayalı haklarını etkilememesi gerektiğini beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

İstinaf Eden Müdahil ... A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle. Davacılar ... Ltd. Şti., ... Tic. A.Ş. , ... ve ... konkordato projelerinin tasdiki talebi ile ikame ettikleri Alanya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı dosyasında, 16/07/2024 tarihli tensip tutanağı ile geçici mühlet kararı verildiğini, 29/07/2024 tarihli müdahale dilekçesi ile açıklandığı üzere; imzalanan sözleşmeler ile adı geçen davacılar lehine müvekkil bankaca krediler kullandırıldığını, dava dışı 3. kişilerin keşide ettiği, davacı/borçlu şirketin kredi borçlarına karşılık cirolayıp müvekkil bankaya devir ve teslim ettiği,

yasal hamili müvekkili banka olan çeklerin alacağın temliki hükümlerine tabi olmadığı ve bunun sonucu olarak da İİK.294/6 kapsamında değerlendirilemeyeceğini beyan ederek çeklerin yahut çeklerin tahsil edilmesi sonucu kredilere mahsup edilen bedellerin teslimine ilişkin ara karardan dönülmesini talep etmiştir.

... A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle.

İİK 294. maddesi gereği takas mahsup yasağında geçici mühletin ilan tarihinin esas alındığını, mahkemenin ara kararında hangi çeklerin iade edileceğinin yazılmadığını, tüm kıymetli evrakların fiziken teslimine karar verildiğini, konkordatonun kabul veya reddine karar verilmeden çeklerin / bonoların/poliçelerin fiziken davanın başında iade edilmesi müdahil alacaklılar için telafisi imkansız zararların ortaya çıkmasına sebebiyet vereceğini,

çeklerin fiziken iadesine yönelik ara kararın HMK 395/1 md. gereği değiştirilerek tahsil olacak çeklerin çek bedellerinin tutarı kadar veyahaut mahkemece uygun görülecek tutarı kadar kesin süresiz teminat mektubu sunulması halinde çek bedellerinin bankaların kredi alacaklarına karşılık takas-mahsubuna izin verilmesi taleplerinin reddedildiğini, tedbire konu çeklerden doğan tüm hakların yetkili hamil sıfatıyla müvekkil bankaya ait olduğunu, Mahkemece verilen ara kararın Anayasa m.35 ile koruma altına alınan bankanın "mülkiyet hakkının" açık ihlali olduğunu, tedbire konu çeklerin müvekkil bankaya temlik cirosu ile teslim edilmesinin,

İİK md. 294/6 kapsamında yasaklanan alacağın temliki işlemiyle hukuken herhangi bir ilgisi bulunmadığını, tedbire konu çeklerin, konkordato projesine borçlunun gelir kaynağı olarak dahil edilmesi hukuken mümkün olmadığını, beyan ederek ilk derece mahkemesi ara kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Asli Müdahil ... T.A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemenin 26.07.2024 tarihli kararıyla. Anayasa'nın 10. ve 35. maddeleri ile koruma altına alınan mülkiyet hakkı ile eşitlik hakkı ile yine Anayasa'nın 36. maddesi ile koruma altına alınan savunma hakkının açıkça ihlal edildiğini, kararın telafisi imkansız zararlara sebep olacağını, müvekkili bankaya ciro edilen çekle ilgili İİK.

294. madde hükmünün uygulanamayacağını, müvekkili bankanın, söz konusu çeklerin karşılığında davacıya kredi kullandırdığını, çeklerin tahsil edilmesi halinde komiser heyetinin denetiminde olan banka hesabına aktarılacaksa, bu durumda çek mukabili kullandırılan kredilerin de müvekkili bankaya iadesi gerektiğini, aksi halde Anayasa'nın eşitlik kuralının da ihlal edilmiş olacağını, çeklerin yetkili hamilinin müvekkili banka olduğunu, müvekkili bankanın ciro imzası olmaksızın hukuken ödenmesi mümkün olmayan kıymetli evrak türü olduğu hususunun atlanıldığını, çekin bir ödeme aracı olduğu hususunun da atlandığını,

ayrıca çek bedellerinden biri keşideci tarafından ödendiğini, bu paraların müvekkili bankanın zilyetliğinde olduğunu, para üzerindeki mülkiyet hakkının zilyetliğin devri ile gerçekleştiğini, konkardatoya ilişkin yasal düzenlemenin aslında ve özünde maddi hukuka dair üçüncü kişilerin haklarını ihlal eder nitelikte ihtiyati tedbir kararı verilemeyeceğini, mahkemece çeklerin veya tahsil edilen çek bedellerinin iadesine karar verilmesinin hukuken uygun olmadığını, konkordato talebi ile açılan bir davada, dava açılmadan önce yapılan tasarruflar nedeni ile alacaklıların maddi hukuktan kaynaklanan haklarına ilişkin bir hüküm tesis edilemeyeceğini,

başka bir ifade ile konkordato hükümlerinin geçmişe yönelik tasarruflar için uygulanmasının hukuka ve yasaya aykırı olduğunu, H.M.K. madde 61 gereğince davanın ihbarına ilişkin beyan ve taleplerinin mahkemece değerlendirilmediğini beyan ederek ilk derece mahkemesi ara kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunun 285. vd. maddeleri uyarınca açılan adi konkordato istemine, talep ise ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına ilişkindir.

Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın ihtiyati tedbire ve uygulamasına ilişkin işlemlere yönelik itirazların reddine karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

HMK 341/1-b maddesinde istinafa tabi kararlar düzenlenmiş olup buna göre; ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz taleplerinin reddi kararları, karşı tarafın yüzüne karşı verilen ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları, karşı tarafın yokluğunda verilen ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararlarına karşı yapılan itiraz üzerine verilen karar istinaf yoluna başvurulabilir.

Öte yandan konkordato müessesi 28/02/2018 tarihli 7101 Sayılı Kanun ile İİK'nın 285 ile 309 maddelerinde yapılan değişiklik ile yeniden düzenlenmiştir. Belirtilen maddelerde konkordato yargılaması sırasında verilen kararların kanun yolları da düzenlenmiştir. İİK'nın 287/son maddesinde mahkemenin verdiği tedbirlere ilişkin istinaf kanun yoluna gidilemeyeceği düzenlenmiş olup, ilk derece mahkemesince ihtiyati tedbir kararına itirazın değerlendirilmesine ilişkin ara karara karşı İİK'nın 287/son maddesi uyarınca istinaf kanun yolu kapalı olduğundan, istinaf edenler vekillerinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK m. 352/1-b gereğince istinaf başvurularının esastan reddine karar vermek gerektiği anlaşıldığından aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

...