Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2024/1543 K.2024/362

Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonucunda ilk derece mahkemesince verilen, yukarıda tarih ve numarası gösterilen kararına karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmakla, dosyada duruşma yapılmasını gerektiren eksiklik görülmediğinden Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1 (a-6) maddesi uyarınca istinaf incelemesinin duruşmasız yapılmasına karar verilerek, dosya incelendi;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACI İSTEMİNİN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; .... günü ... ait ve ... sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın yol ortasında durması sonucu davacı ... motosikleti ile kaza yapmasına sebep olduğunu, davacının bu kaza neticesinde malul kaldığını, Manavgat Cumhuriyet Başsavcılığının ... uzlaştırma numarası ile tarafların uzlaştırma raporunda birbirlerinden şikayetçi olmadıklarını belirttiklerini ve şahsi olarak şikayetlerinden vazgeçtiklerini, ... plakalı aracın ZMMS sigorta poliçesi davalı şirketçe yapıldığını, anılan poliçenin kaza tarihi itibariyle sakatlanma ve ölüm tazminatının 430.000,00 TL olduğunu,

davacının kaza neticesi çeşitli yerlerinden ağır şekilde yaralandığını, hastaneden alınan maluliyet raporunda müvekkilinin %12 oranında malul kaldığına ilişkin raporun düzenlendiğini, davacının sigorta şirketine yazılı başvuruda bulunduğunu ve sigorta şirketince davacayı herhangi bir ödeme yapılmadığını beyanla davanın kabulü ile 1.000,00 TL daimi iş göremezlik, malullük ve sakatlık tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

DAVALI CEVABININ ÖZETİ

Davalı vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın ... plakalı aracın müvekkili şirket nezdinde ZMMS ile sigortalı olduğundan bahisle maluliyet tazminatı talep ettiğini, davacı taraf ile sigortalı araç sürücüsü ceza dosyasında uzlaştıklarını, yapılan uzlaşma sonucunda dava açma hakkından da feragat ettiğini, CMK 253/19 maddesi uyarınca sigortalı davacı taraf ile anlaştığını ve edimlerini yerine getirmiş olduğundan sigortalıya ve müvekkiline davanın açılamayacağını, davalı şirketin sorumluluğunun poliçede yazılı limitle sınırlı olduğunu, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini beyanla davanın reddini istemiştir.

DELİLLER

Manavgat Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma sayılı dosyası, uzlaştırma raporu ve tüm dosya kapsamı.

İDM KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince verilen kararda özetle; Manavgat Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yapılan uzlaşmanın usulüne uygun olması, uzlaşmanın anlam ve sonuçlarının uzlaşma teklif formu ile usulünce davacıya açıklanması, davacının da bunu okuyup imzalayarak kabul etmesi karşısında davalı sigorta şirketi hakkında da tazminat davası açamayacağı, uzlaşma raporu ilam mahiyetinde olduğundan ve uzlaşmanın sağlanması halinde soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamayacağından açılan davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı vekili Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 11/10/2023 tarih ve ...

Esas, ... karar sayılı kararına yönelik olarak istinaf talebinde bulunduğu, aynı mahkemece itiraz üzerine verilen Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 27/11/2023 tarih ve ... esas, ... karar sayılı ek kararıyla "davacının dava değerini 1.000,00 TL olarak belirtildiği, yargılama sonunda ceza mahkemesindeki kovuşturma sırasında uzlaşma olduğundan mahkemece davanın reddine karar verildiği, dolayısıyla mahkeme kararının miktar itibariyle kesin olmak üzere verildiği" anlaşıldığından istinaf isteminin reddine dair hüküm kurulduğunun belirtildiği,

bu kez davacı vekilince 15/12/2023 tarihli ek karara yönelik verilen istinaf dilekçesinde, ek kararın Anayasanın 13 ve 36. maddelerine aykırı olduğu ve iptali gerektiğini, davacı ile davalı sigorta şirketi arasında herhangi bir anlaşma veya uzlaşma söz konusu olmadığını, davalı şirketin davacının zararından sorumlu olduğunu, davacının maluliyet hesaplamasının %12 olduğunu, kovuşturma aşamasına gelmeden imzalanan uzlaşma raporunun, davanını tazminat haklarını aramasına engel teşkil etmediğini beyanla ilk derece mahkemesinin ek kararının kaldırılarak davanın reddini istemiştir.

İSTİNAFA CEVAP

Davalı vekili istinafa cevap vermemiştir.

GEREKÇE

Uyuşmazlık, trafik kazasına bağlı yaralanma nedeniyle maddi tazminat isteğine ilişkindir.

Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesi gereğince kasten veya taksirle başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür. Bedensel zarara uğrayanların aynı kanunun 54. maddesi gereğince maddi tazminat isteme hakları bulunmaktadır. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesi gereği motorlu araç işleteni doğan zararlardan sürücü ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91, 97 ve 99. maddeleri gereği trafik kazasına ve zarara sebebiyet veren motorlu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı, yasa ve genel sigorta şartları kapsamına dahil maddi zararlardan işletenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.

Davacının sürücü olduğu motosikletle, davalının trafik sigortacısı olduğu ... plakalı sayılı araç arasında meydana gelen trafik kazası sonucu davacı yaralanmıştır. Davacı bu yaralanmadan dolayı maluliyet tazminatının davalıdan tahsilini talep etmiş, ilk derece mahkemesince ceza kovuşturması sırasındaki uzlaşma nedeniyle davanın reddine karar verilmiş, bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

Mahkemece dava değerinin istinaf kanun yolu başvurusunun miktar itibariyle altında kaldığı gerekçesi ile istinaf başvurusunun 27/11/2023 tarihli istinaf değerlendirme kararı ile reddine karar verilmiş, davacı vekili istinaf değerlendirme kararına karşı da istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

6100 Sayılı HMK.'nun 355. maddesi gereğince istinaf dilekçesinde gösterilen istinaf sebepleri ile sınırlı yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

1-İlk derece mahkemesinin istinaf değerlendirme kararına karşı istinaf başvurusunun incelenmesinde; 6100 Sayılı HMK’nın 341/2 maddesinde 6763 Sayılı Kanun ile yapılan değişiklik ile miktar veya değeri 3.000,00 TL'sini geçmeyen malvarlığı davalarına ilişkin kararların kesin olduğu belirtilmiş; Yasa'ya eklenen EK Madde 1 ile de söz konusu kesinlik sınırının her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, Maliye Bakanlığınca her yıl tespit ve ilan edilecek yeniden değerleme oranında artırılması kabul edilmiştir.

Buna göre 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 341/2. maddesinde öngörülen malvarlığına yönelik istinaf kesinlik sınırı 2023 yılı için 17.830.00 TL olup, HMK'nın alacağın bir kısmının dava edilmiş olması durumunda, kesinlik sınırı, alacağın tamamına göre belirlenir.

Belirsiz alacak davası 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 107. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre; davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir. Karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda davacı, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini artırabilir.

Kural olarak HMK'nın 107. maddesi uyarınca belirsiz alacak davalarına ilişkin olarak verilen davanın reddi ya da dava dilekçesindeki gibi kabulüne ilişkin kararlar davacı tarafça istinaf edildiği takdirde talep konusunun neye ulaşacağı belirli olmadığından istinafa tabidir (Antalya BAM 4. H.D. ... E.-... K.).

Bu itibarla davanın belirsiz alacak davası olarak ve fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla açıldığı dikkate alındığında mahkemece davacının alacağının belirlenmesine yönelik bir inceleme henüz yapılmadan davanın reddine karar verildiğinden, kararın istinaf kanun yoluna tabi bir karar olduğu anlaşılmıştır.

Bu sebeple Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 11/10/2023 tarihli ... esas ve ... karar sayılı ek kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve işin esasının incelenmesi karar verilmiştir.

2-Asıl karara karşı istinaf başvurusunun incelenmesinde; ilk derece mahkemesince davanın CMK 253/19 maddesi uyarınca uzlaşma nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir. Manavgat Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma sayılı dosyasında bulunan ... uzlaştırma numaralı, 28/05/2021 tarihli uzlaştırma raporunda tarafların karşılıklı olarak birbirlerinden herhangi bir talepleri olmadan edimsiz olarak uzlaşıldığı anlaşılmıştır.

Anayasa Mahkemesi 26.07.2023 gün ve ... esas, ... sayılı kararıyla.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’un 24 üncü maddesiyle değiştirilen 253 üncü maddesinin (19) numaralı fıkrasının beşinci cümlesinin “Uzlaşmanın sağlanması halinde, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz;…” bölümünün; "...5271 sayılı Kanun’un itiraz konusu kuralın yer aldığı 253 üncü maddesinin (5) numaralı fıkrasında uzlaşma teklifinde bulunulması hâlinde kişiye uzlaşmanın mahiyeti ve uzlaşmayı kabul veya reddetmesinin hukuki sonuçlarının anlatılacağı belirtilmiştir.

Buna göre ilgililere uzlaşmanın gerçekleşmesi durumunda tazminat davası açamayacakları yönünde bilgi verilecektir. Dolayısıyla kişinin tazminat davası açamayacağının bilincinde olmadan uzlaşması ihtimalinin önüne geçebilecek önemli bir güvence bulunmaktadır.

Bununla birlikte anılan maddenin (17) numaralı fıkrasında Cumhuriyet savcısının uzlaşmanın tarafların özgür iradelerine dayandığını ve edimin hukuka uygun olduğunu belirlemesi hâlinde uzlaştırma raporunu veya ilgili belgeyi mühür ve imza altına alarak soruşturma dosyasında muhafaza edeceği belirtilmek suretiyle uzlaşmanın ilgililerin özgür iradeleriyle gerçekleşmesine, ayrıca bu kapsamdaki edimin hukuka uygunluğunun sağlanmasına yönelik bir hüküm de öngörülmüştür.

Uzlaşma sürecinde suç nedeniyle ortaya çıkan tüm sonuçların öngörülebildiği ve gerçek zararın belirlenebildiği durumlarda uzlaşan kişinin tazminat davası açamaması Anayasal bir soruna sebep olmayacaktır. Zira anılan süreçte öngörülebilen ve hesaplanabilen zararlar yönünden uzlaşılması durumunda ilke olarak uyuşmazlık ortadan kalkacaktır. Buna göre uzlaşan kişinin tazminat davası açamamasının katlanılamayacak bir külfet olmadığından söz edebilmek için soruşturma konusu suç nedeniyle uğranılan zarar, uzlaşma görüşmeleri esnasında en azından yaklaşık olarak belirlenebilmelidir

Suç teşkil eden fiil nedeniyle uğranılan zararın uzlaşma süreci içinde bilinmesi her durumda mümkün olmayacaktır. Özellikle maluliyet oranı gibi teknik bazı verilere ihtiyaç duyulan hâllerde uzlaşma süreci içinde zararın sağlıklı şekilde belirlenebilmesi güçleşecektir. Buna göre ilgililerin uzlaşmanın sağlanması durumunda edimi aşan ve tazminat davasına konu edilemeyecek zarara ilişkin her durumda eksiksiz ve doğru bilgiye sahip olabilecekleri söylenemez.

Bu bağlamda uzlaşma görüşmeleri esnasında sağlıklı şekilde belirlenmesi güç olan veya öngörülmesi mümkün olmayan zararlara ilişkin açılacak davalar yönünden herhangi bir ayrım yapılmaksızın uzlaşma sağlandığında tazminat davası açılamayacağını düzenleyen kuralla ilgililere katlanamayacakları bir külfet yüklenmiştir. Sonuç olarak kuralda yargının iş yükünün azaltılması amacı ile mahkemeye erişim hakkına getirilen sınırlama arasında makul bir denge kurulamadığı değerlendirilmiştir." gerekçeleri ile Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar vermiş, iptal kararı Resmi Gazete’de yayımladığı 18/10/2023 tarihi itibarı ile yürürlüğe girmiştir.

Anayasa Mahkemesinin kararından sonra, 07/11/2024 tarihli ve 7531 Sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 16. maddesi 14/11/2024 tarihli ve 32722 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu göre, 04/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 253 üncü maddesinin ondokuzuncu fıkrasının beşinci cümlesinin başına “Uzlaşmanın sağlanması halinde, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar hariç, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz;” ibaresi eklenmiştir.

Bu durumda, mahkemece işin esasına girilerek, davacının tazminat alacağı bulunup bulunmadığının yeniden yapılan yasal düzenleme de gözetilerek tespit edilmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Hal böyle olunca açıklanan nedenler ve tüm dosya içeriğine göre; davacı vekilinin istinaf isteminin kabulü ile 6100 Sayılı HMK.'nun 353/1 inci fıkrasının (a-6) bendi gereğince ilk derece mahkemesi kararının esası incelenmeden kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

......