Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2025/681 K.2025/982

Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonucunda ilk derece mahkemesince verilen, yukarıda tarih ve numarası gösterilen kararına karşı davalı ... vekili ve davalı ... Sigorta A.Ş. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmakla, dosyada duruşma yapılmasını gerektiren eksiklik görülmediğinden Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-2-son cümle uyarınca istinaf incelemesinin duruşmasız yapılmasına karar verilerek, dosya incelendi;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACI İSTEMİNİN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ait ... plaka sayılı araçla, davalı ...'ın sürücüsü ve kayıtlı maliki, davalı ... Sigorta A.Ş.'nin trafik sigortacısı olduğu ... plaka sayılı araç arasında 13/01/2023 günü meydana gelen trafik kazası sonucu müvekkiline ait aracın hasarlandığından bahisle belirsiz alacak davası şeklinde açılan davada artırılmış haliyle 191.250,00 TL hasar tazminatı ile 94.350,00 TL değer kaybı tazminatının her iki davalıdan müştereken ve müteselsilen, 22.100,00 TL ikame araç bedelinin davalı ...'dan, davalı ... bakımından 13/01/2023 kaza tarihi, davalı sigorta şirketi bakımından 02/02/2023 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

DAVALI CEVABININ ÖZETİ

Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; İstanbul Anadolu Mahkemelerinin yetkili olduğu, sigortalı araç sürücüsünün kazanın meydana gelmesinde kusurlu olmadığı, faizin dava tarihinden itibaren talep edilebileceğini beyanla davanın reddini istemiştir. Davalı ... davaya süresinde cevap vermemiş, yargılama aşamasında katıldığı duruşmalardaki sözlü beyanları ve sunduğu yazılı beyanlarıyla davanın reddini istemiştir.

DELİLLER

Trafik kazası tespit tutanağı, kusura ve zarara ilişkin bilirkişi raporları, tramer kayıtları, tüm dosya kapsamı.

İDM KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesinin 16/04/2024 gün ve ... esas, ... sayılı kararı ile özetle; davacıya ait araçla, davalı ...'ın sürücüsü olduğu araç arasında meydana gelen trafik kazasında davalı sürücünün %85, davacıya ait aracın sürücüsü ...'ın %15 kusurlu olduğu, alınan bilirkişi raporuna göre davacıya ait araçta 225.000,00 TL değerinde hasar oluştuğu, serbest piyasa koşullarına göre kaza sonrasında aracın 111.000,00 TL değer kaybına uğradığı, aracın 25 günlük tamiri süresince 26.000,00 TL ikame araç zararının doğduğu gerekçesiyle davalı tarafın kusur durumuna göre davanın kabulüyle.

191.250,00 TL hasar bedeli ve 94.350,00 TL değer kaybı tazminatına davalı sürücü yönünden 13/01/2023 kaza tarihinden, davalı sigorta şirketi yönünden 15/02/2023 temerrüt tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte her iki davalıdan müştereken ve müteselsilen tahsiline, davalı sigorta şirketi yönünden tazminat sorumluluğunun 120.000,00 TL poliçe limitiyle sınırlı tutulmasına, 22.100,00 TL ikame araç bedeli tazminatının 13/01/2023 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı sürücü ...'dan tahsiline karar verilmiştir.

Bu karara karşı davalı ... vekili ve davalı ...

Sigorta A.Ş vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine Dairemizin 18/09/2024 gün ve ... esas, ... sayılı kararı ile; dava dosyasına giren Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezinin yazısına ekli belge itibariyle davacıya ait aracın dava konusu edilen trafik kazasından önce 27/08/2020 ve 10/04/2022 olmak üzere iki adet hasar kaydı bulunduğu, önceki hasarların büyüklüğü, önceki hasar yerleri ile davaya konu hasar yerlerinin aynı olması değer kaybının belirlenmesinde önem arz ettiği, bu nedenle önceki hasarlara ait hasar dosyalarının ...

Sigorta Şirketi ile ...

Sigorta A.Ş.'nden temin edilerek bu hasarlara göre bilirkişiden değer kaybı tazminatını belirlemesi istenilmesi gerekirken, eksik inceleme ile önceki hasar dosyaları istenilmeden karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle 6100 Sayılı HMK.'nun 353/1 inci fıkrasının (a-6) bendi gereğince ilk derece mahkemesi kararının esası incelenmeden kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesince yeniden yapılan yargılama üzerine 24/06/2025 gün ve ... esas, ... sayılı kararla özetle; davacıya ait araçta sigorta şirketleri tarafından tutulan hasar dosyalarının ön cam değişikliğine ilişkin olduğu, kaza kaydı bulunmadığı için ön cam değişikliğinin değer kaybına sebebiyet vermediği, davacı tarafın %15, davalı tarafın %85 kusuruna göre bilirkişi tarafından zararın belirlendiği gerekçesiyle önceki kararda olduğu gibi davanın kabulüyle.

191.250,00 TL hasar bedeli ve 94.350,00 TL değer kaybı tazminatına davalı sürücü yönünden 13/01/2023 kaza tarihinden, davalı sigorta şirketi yönünden 15/02/2023 temerrüt tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte her iki davalıdan müştereken ve müteselsilen tahsiline, davalı sigorta şirketi yönünden tazminat sorumluluğunun 120.000,00 TL poliçe limitiyle sınırlı tutulmasına, 22.100,00 TL ikame araç bedeli tazminatının 13/01/2023 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı sürücü ...'dan tahsiline karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı ...

Sigorta A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; önceki istinaf itirazlarını tekrar ederek, sigortalı araç sürücüsünün meydana gelen trafik kazasında herhangi bir kusurunun bulunmadığı, kaza tespit tutanağı ve tramer kayıtlarında davacıya ait araç sürücüsünün %100 kusurlu olduğu kanaatine varıldığı, sigortalı araç sürücüsünün ışık ihlali yapıp yapmadığının şüpheli olduğu, İTÜ Fen Heyeti ya da Karayolları Fen Heyetinden rapor alınarak kusur yönündeki ihtilafın giderilmesi gerektiği, ilk derece mahkemesince hesap raporuna ilişkin itirazlarının dinlenilmediği, belirlenen hesabın fahiş olduğu,

trafik sigortası genel şartları ekinde yer alan hesaplama ilkelerine göre rapor tanzim edilmediği, müvekkili sigorta şirketinin sorumluluğunun 120.000,00 TL poliçe limitiyle sınırlı tutulmasına rağmen yargılama gideri, harç ve vekalet ücreti sorumluluğunun buna göre belirlenmediğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; önceki istinaf itirazlarını tekrar ederek, müvekkilinin trafik kazasının meydana gelmesinde herhangi bir kusurunun bulunmadığı, mahkemece sadece davacı tarafın iddiaları doğrultusunda hazırlanan kusur raporuna göre karar verilmesinin doğru olmadığı, yeniden rapor alınması gerektiği, davacının aracının daha önceden kaza yaptığı fakat hiçbir tamirat görmediği, daha önce yaptığı kaza bedellerinin bir bütün halinde müvekkiline yüklenmesinin dürüstlük kuralına aykırı olduğu, hesaplanan fahiş olduğu, ikame araç bedelinin aracın lüks kategorisinden hesaplanmasının doğru olmadığı, vekalet ücretinin de yanlış hesaplandığını beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddini istemiştir.

İSTİNAFA CEVAP

Davacı vekili istinafa cevap dilekçelerinde özetle; Adli Tıp Kurumu tarafından davalı sürücünün tam kusurunun belirlendiği, davalı sürücünün kırmızı ışık ihlali yaptığı, müvekkiline ait aracın marka ve modeli dikkate alındığında davalı tarafa yüklenilen tazminat miktarının yerinde olduğu, yargılama gideri ve vekalet ücreti hesaplamasının da doğru olduğunu beyanla beyanla istinaf taleplerinin reddini istemiştir.

GEREKÇE

Uyuşmazlık, trafik kazasına bağlı maddi hasar nedeni ile maddi tazminat isteğine ilişkindir.

Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesi gereğince kasten veya taksirle başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesi gereği motorlu araç işleteni doğan zararlardan sürücü ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91, 97 ve 99. maddeleri gereği trafik kazasına ve zarara sebebiyet veren motorlu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı, yasa ve genel sigorta şartları kapsamına dahil maddi zararlardan işletenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.

Davacının maliki olduğu otomobille, davalı ...'ın sürücüsü ve kayıtlı maliki, davalı ... Sigorta A.Ş.'nin trafik sigortacısı olduğu araç arasında meydana gelen trafik kazası sonucu davacıya ait araç hasarlanmıştır. Davacı hasarlanan aracı için tamir bedeli, araç değer kaybı ile ikame araç bedelinin tahsilini talep etmiş, ilk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiş, bu karara karşı davalı ... Sigorta A.Ş. vekili ile davalı ... vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

6100 Sayılı HMK.'nun 355. maddesi gereğince istinaf dilekçesinde gösterilen istinaf sebepleri ile sınırlı yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

1-Dosya kapsamı, trafik kazası tespit tutanağı ve Adli Tıp Kurulu Trafik İhtisas Dairesinden alınan rapor doğrultusunda, davalı sürücünün ışık ihlali yapmak suretiyle davacıya ait araç sürücüsünün seyir istikametini tıkaması nedeniyle kendisine %85 oranında kusur izafe edilmesinde, hasar miktarı, değer kaybı ve ikama araç zararının belirlendiği bilimsel verilere uygun hazırlanan bilirkişi raporunun hükme esas alınmasında, davalı ... yönünden yargılama ve vekalet ücretinin belirlenmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön görülmemiştir.

2-Kaza tarihi itibariyle trafik poliçe limiti 120.000,00 TL olup, ilk derece mahkemesince davalı sigorta şirketinin sorumluluğunda bulunan 191.250,00 TL hasar bedeli ve 94.350,00 TL değer kaybının (toplam 285.600,00 TL) trafik poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydıyla davalı sigorta şirketinden tahsiline karar verilmiştir.

Davalı sigorta şirketinin tazminat sorumluğu 120.000,00 TL iken, harç ve vekalet ücreti sorumluluğunun 285.600,00 TL üzerinden olacak şekilde fazla hesaplanması ise doğru görülmemiştir.

3-Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili vekalet ücreti ve harç dışında yargılama giderinin de poliçe limiti ile orantılı olacak şekilde belirlenmesi gerektiğini beyanla istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Somut olayda davalı sigorta şirketinin hasar bedeli ve değer kaybından sorumluluğu bulunduğu, ilk derece mahkemesince davalı sigorta şirketinin sorumlu olmadığı ikame araç bedelinin tespiti için ayrıca bir yargılama gideri yapılmadığı, davacının bedel artırım dilekçesinde davalı sigorta şirketinin poliçe limiti ile sınırlı tutulmasını talep ettiği, yargılama giderlerinin poliçe limitine dahil olmadığı, davalı sigorta şirketi yönünden kısmen ret kararı verilmediği gözetildiğinde davalı sigorta şirketinin yargılama giderlerinden poliçe limiti ile değil, tam olarak sorumlu olduğu kanaatine ulaşılmıştır.

4-İlk derece mahkemesince davadan önce arabulucuya başvurulduğundan Bakanlık bütçesinden karşılanan 3.200,00 TL arabulucu ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 09/09/2024 gün ve ... esas, ... karar sayılı ilamında vurgulandığı gibi;

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na 7155 sayılı Kanun'un 20 nci maddesi ile 06/12/20218 tarihinde eklenen 5/A maddesi ile; "Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." düzenlemesi ile konusu bir miktar paranın ödenmesine ilişkin olan alacak ve tazminat taleplerine ilişkin ticari davalarda arabulucuya başvurulması dava şartı olarak getirilmiştir.

Ancak TTK'nın 5/A maddesi ile konusu para alacağına ilişkin ticari davalarda arabulucuya başvurulması dava ön şartı olarak düzenlenmişken 26/04/2016 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6704 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi ile Karayolları Trafik Kanunu'nun 97 nci maddesinde yapılan değişiklik ile; "zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir.

Sigorta Kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması halinde zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurulabilir." ifadesi ile zorunlu mali sorumluluk sigortasına karşı açılacak davalarda dava açmadan önce sigortacıya yazılı başvuru yapılması ve bu süre içinde hiç cevap verilmemesi veya verilen cevabın zarar görenin talebini karşılamaması halinde yani zarar gören ile sigortacı arasında uyuşmazlık çıkmasından sonra dava açılabileceği düzenlenmiştir.

Bu düzenleme ile sigortacıya başvuru bir dava şartı olarak getirilmiştir. Bir başka deyişle Karayolları Trafik Kanunu'nun 97 nci maddesi ile trafik kazası sonucu zarar gören kişilerin sigortacıya karşı dava açabilmesi için aralarında bir uyuşmazlık çıkması gerektiği şartı düzenlenmiştir. Buna göre zarar gören öncelikle tazminat taleplerini sigortacıya iletecek ve böylece uyuşmazlığı kendi aralarında çözmeye çalışacaklardır.

Bu haliyle zarar görenin dava açmadan önce sigortacıya başvuru dava şartı alternatif uyuşmazlık çözüm yolu olarak önümüze çıkmaktadır.

Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'na eklenen 18/A maddesinin 18 inci fıkrasında "Özel kanunlarda tahkim veya başka bir alternatif uyuşmazlık çözüm yoluna başvurma zorunluluğunun olduğu veya tahkim sözleşmesinin bulunduğu hâllerde, dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümler uygulanmaz." ifadesi ile dava şartı olarak arabuluculuğun sınırları özel kanunlarda tahkim ve başka alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvurunun zorunlu olması ile çizilmiştir.

Bir başka deyişle tahkimin veya başka alternatif uyuşmazlık çözüm yollarının zorunlu kılındığı durumlarda arabuluculuğa başvuru dava şartı olarak uygulanmayacaktır.

İlk derece mahkemesince, davalı tarafın davada haksız olduğu dolayısıyla zorunlu arabuluculuk masraflarından davalının sorumlu olacağı gerekçesiyle arabuluculuk giderlerinin davalıdan tahsiline şeklinde hüküm kurulmuş ise de yukarıda açıklandığı üzere, trafik kazası sonucu davacının tazminat taleplerini öncelikle sigortacıya ilettiği, bu haliyle dava açmadan önce sigortacıya başvuru dava şartının yerine getirildiği,

Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'na eklenen 18/A maddesinin 18 inci fıkrasına göre artık zorunlu arabuluculuk hükümlerinin uygulanamayacağı bu itibarla yargılama gideri olarak arabuluculuk masraflarının davalıya yükletilemeyeceği gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuşsa da, HMK'nın 357/1 maddesi gereğince davalı tarafça arabuluculuk giderlerine yönelen açık bir istinaf başvurusu bulunmadığı, arabuluculuk giderlerinin hatalı şekilde taraflardan birisine yüklenilmesinin HMK'nın 355. maddesi anlamında kamu düzenine aykırılık oluşturmadığı anlaşıldığından,

Dairemizce hatalı olan bu husus düzeltilmemiş, yapılan yanlışlığa işaret etmekle yetinilmiştir.

Hal böyle olunca; açıklanan nedenler ve tüm dosya içeriğine göre; davalı ... vekilinin tüm, davalı ... Sigorta A.Ş. vekilinin kusura ve zararın miktarına yönelen ve yerinde görülmeyen istinaf istemlerinin 6100 Sayılı HMK'nun 353/1. fıkrası (b-1) bendi uyarınca esastan reddine, davalı ...

Sigorta A.Ş. vekilinin poliçe limiti dahilinde yargılama giderlerinin belirlenmesi gerektiğine yönelen istinaf isteminin kabulüyle 6100 Sayılı HMK'nun 353/1. fıkrası (b-2) bendi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, kabul edilen istinaf nedenleri yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden düzelterek yeniden esas hakkında karar verilmesi suretiyle;

davacının açtığı maddi tazminat davasının kabulü ile 191.250,00 TL hasar bedeli ve 94.350,00 TL değer kaybı tazminatı toplamı 285.600,00 TL tazminatın davalı ... yönünden 13/01/2023 kaza tarihi, davalı sigorta şirketi yönünden ise 15/02/2023 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...

Sigorta A.Ş.'nin sorumluluğu poliçe limiti olan 120.000,00 TL ile sınırlı olmak üzere davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, 22.100,00 TL ikame araç bedeli tazminatının 13/01/2023 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan tahsiline, davalı sigorta şirketi yönünden harç ve vekalet ücreti sorumluluğunun poliçe limiti 120.000,00 TL üzerinden belirlenmesine karar verilmesi gerekmiştir.

...