Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/1999 K.2024/166

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava, ölüm ve cismani zarar sebebiyle açılan tazminat istemine ilişkin olup, uyuşmazlık ihtiyati hacze ilişkindir. Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Somut dosya incelenip değerlendirildiğinde; davacılar tarafından trafik kazası nedeniyle davacı ... yaralanması sonrasında maddi ve manevi tazminat istemli açılan davada davacılar vekili tarafından dava dilekçesinde ihtiyati haciz isteminde bulunulmuş, ilk derece mahkemesince 15/02/2024 tarihli ara karar ile kazaya karışan ... plaka sayılı aracın davalılar adına kayıtlı olması halinde teminatsız olarak dava değeri olan 157.000,00-TL yi aşmamak üzere ihtiyati haciz konulmasına karar verilmiş, davacı vekili tarafından ihtiyati haciz kararı Antalya Genel İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyası ile işleme konulduktan sonra ihtiyati hacze konu aracın davalılar adına kayıtlı olmadığı anlaşılması sonrasında ihtiyati haciz kararını icra müdürlüğü tarafından uygulanamadığı ve davacılar vekilinin 28/02/2024 tarihli dilekçesi ile bu defa ... plakalı araç üzerine ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmesi üzerine ilk derece mahkemesinin 01/03/2024 tarihli ara kararı ile ihtiyati haciz kararının teminatsız olarak kabul edilerek ... plaka sayılı aracın davalılar adına kayıtlı olması durumunda araç üzerine ihtiyati haciz konulmasına karar verildiği belirlenmiştir.

01/03/2024 tarihli ihtiyati haciz kararının davalı ... .'ye 09/03/2024 tarihinde, davalı ... ' a ise 12/03/2024 tarihinde tebliğ edildiği ve adı geçen davalılar vekilinin tarafından ihtiyati haciz kararına 15/03/2024 tarihli itiraz dilekçesi ile ihtiyati haciz kararına itirazlarını sunduğu ve ilk derece mahkemesince 25/06/2024 tarihli duruşmada ihtiyati hacze itirazın reddine karar verilmesi sonrasında ilk derece mahkemesince gerekçeli ara kararın ihtiyati hacze itiraz eden davalılar vekiline 07/07/2024 tarihinde tebliğ edildiği ve ihtiyati hacze itirazın reddine dair 25/06/2024 tarihli ara kararın istinaf edilmeksizin kesinleştiği anlaşılmıştır.

Davalı ... . ve ... vekili tarafından ilk derece mahkemesine sunulan 02/08/2024 tarihli talep dilekçesi ile İİK'nın 266. maddesi uyarınca teminat karşılığında ihtiyati haczin değiştirilmesi ve kaldırılması talebinde bulunulduğu ve ilk derece mahkemesinin 21/08/2024 tarihinde dosya üzerinden yapılan inceleme ile dava değeri olan 157.000,00 TL bedelli teminatın mahkemeye teminat olarak yatırılması halinde ihtiyati haczin kaldırılmasına karar verildiği ve bu kararın taraflara usulüne uygun olarak tebliği sonrasında davacılar vekili tarafından yasal süre içerisinde yukarıda özetlenen nedenlerle istinaf isteminde bulunulduğu anlaşılmıştır.

Hukukumuzda, geçici hukuki koruma tedbirleri kapsamında olan ihtiyati haciz İİK'nın 257 ve devamı maddesinde düzenlenmiştir.

İhtiyati haciz, alacaklının bir para alacağının zamanında ödenmesini güvence altına almak için mahkeme kararı ile borçlunun mallarına (önceden) geçici olarak el konulmasıdır. (Kuru, Baki (2019) İstinaf Sistemine Göre Yazılmış İcra İflas Hukuku Ders Kitabı, Yetkin Yayınları, Ankara, s.350.)

İcra İflas Kanunda, ihtiyati haczin koşulları (İİK' m. 257), İhtiyati haciz kararının verilmesi usul ve yöntemi (İİK m. 258), ihtiyati hacizde teminat (İİK m. 259), ihtiyati haczin muhtevası (İİK m.260), ihtiyati haciz kararının icrası (İİK m. 261), İhtiyati haciz kararına itiraz ve istinaf (İİK'nın 265), İhtiyati Haciz Kararının kaldırılması (İİK m. 266) ayrıntılı olarak düzenlenmiş, mahkemece ihtiyati haciz talebi, ihtiyati haczin muhtevası ve infazı, itiraz, itirazın kaldırılmasına yönelik talepler ilgili yasal düzenlemeler çerçevesinde değerlendirilmelidir.

Bu kapsamda, ihtiyati hacze kararına yönelik olarak borçlu İİK'nın 265. maddesindeki "Borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi hâlde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir" hükmü gereğince ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata ilişkin olarak borca itiraz edebilir. Mahkemenin bu kapsamda yapılan itirazlar üzerine yasal süresi içerisinde verdiği kararlar istinafa tabidir. İtiraz incelemesi de ilk derece mahkemesi tarafından bu çerçevede yapılmadır.

İhtiyati haczin kaldırılması başlıklı İİK'nın 266. maddesindeki "Borçlu, para veya mahkemece kabul edilecek rehin veya esham yahut tahvilat depo etmek veya taşınmaz rehin yahut muteber bir banka kefaleti göstermek şartı ile ihtiyati haczin kaldırılmasını mahkemeden isteyebilir. Takibe başlandıktan sonra bu yetki, icra mahkemesine geçer." düzenlemesi çerçevesinde talepler ihtiyati hacize itiraz mahiyetinde olmadığından, asıl takibe geçilmiş ise icra mahkemesi tarafından, aksi durumda ise ihtiyati haciz veren mahkemeden her zaman istenebilecek talep olduğundan, İİK'nın 265. maddesi kapsamında değerlendirilecek durumlardan değildir.

Yine, İİK'nın 261/3 maddesi "İhtiyati haczin infazı ile ilgili şikayetler infazı yapan icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesine yapılır." düzenlemesi çerçevesinde, ihtiyati haciz infazına ilişkin şikayetler de, icra mahkemesinin görev ve yetkisine girdiğinden, İİK'nın 265. maddesi kapsamında itiraz sebeplerinden değildir.

Bu nedenle itirazların incelenmesi sırasında, itiraz edilen hususların içeriği mahkemece doğru şekilde değerlendirilmeli, itiraz edilen hususun icra müdürlüğünün işlemine yönelik şikayet (örneğin aşkın haciz nedeniyle yapılan memur muamelesini şikayet gibi), yahut İİK'nın 266. maddesi kapsamında ihtiyati haczin kaldırılmasına yönelik bir talep olması halinde ilgili hükümler çerçevesinde değerlendirme yapılmalı, ihtiyati hacze itirazın ise İİK'nın 265. maddesi nedenlerle sınırlı olduğu göz ardı edilmemelidir

Tüm bu anlatılanlar sonrasında istinafa konu edilen ilk derece mahkemesinin 21/08/2024 tarihli ara kararının İİK'nın 266. maddesi doğrultusunda verildiği ve daha önceden verilen kesinleşen ihtiyati haciz karanının teminat karşılığında kaldırılmasına dair bir karar niteliğinde bulunduğu,

bu anlamda 6100 sayılı HMK'nın 341/1 maddesi ile 2004 sayılı İİK'nın 258. ve 265. maddelerinde belirlenen istinaf yasa yoluna başvurulabilecek bir ara karar olmadığı gibi yukarıda izah edildiği üzere 21/08/2024 tarihli istinafa konu edilen kararın henüz asıl takibe geçilmeyerek sadece ihtiyati haciz tatbik edilmiş olması gözetilerek bu ara karara yönelik itirazların ancak ilk derece mahkemesince değerlendirilebileceği kanaatine varıldığından davacılar vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nın 341/1 ve 352. maddeleri uyarınca usulden reddine karar verilmesi gerekmiştir.

...