Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/1337 K.2025/1531

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkili şirket ile davalı şirket arasında cari hesap ilişkisi bulunduğunu, müvekkili şirketin borcuna karşılık davalı şirkete keşidecisi ... olan ... seri numaralı, 10/02/2022 keşide tarihli 50.000,00 TL bedelli hamiline yazılı müşteri çeki verdiğini, çekin karşılıksız çıkması sebebiyle çek bedelinin müvekkili şirket tarafından 02/03/2022 tarihinde 15.000,00 TL, 16/03/2022 tarihinde 15.000,00 TL ve 11/03/2022 tarihinde 20.000,00 TL olarak ödendiğini, ancak karşılıksız çıkan çeki müvekkili tarafından defalarca istenmesine rağmen davalı şirket tarafından cari hesap bakiye borcu bulunduğu gerekçesiyle iade edilmediğini,

çek geri alınmadığından karşı tarafın tekrar çek bedelini talep edebileceğini, iade alamadığı için müvekkilinin çek cirantalarına dönerek çekin bedelini talep edemediğini bu nedenle keşidecisi ... olan ... seri numaralı 10.02.2022 keşide tarihli 50.000 TL bedelli hamiline yazılı müşteri çekinin istirdatına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili, müvekkilinin davacı şirketle cari hesap şeklinde ticari ilişkisi bulunduğunu, davacı şirket tarafından müvekkili şirketten muhtelif tarihlerde satın alınan ürünlerin borcuna karşılık keşidecisi ... olan ... seri numaralı 10.02.2022 keşide tarihli 50.000 TL bedelli çek ciro edilerek müvekkili şirkete verildiğini, söz konusu çek kayıtlara ödeme olarak işlendiğini, ancak karşılıksız çıkması sebebiyle karşılıksız kaydı yapıldığını, davacı şirket muhtelif tarihlerde çek ödemesi açıklaması ile müvekkili şirkete toplam 50.000,00 TL ödeme yaptığını, bu ödemelerin şirket cari hesabına ödeme olarak kaydedildiğini,

ancak müvekkilinin davacı şirketten bakiye 118.378,89 TL alacağı bulunduğunu, bu alacağın ödenmemesi sebebiyle Antalya Genel İcra Müdürülüğünün ...

E sayılı dosyası ile davacı aleyhine takip başlattıklarını, dolayısıyla müvekkiline cari hesaba karşılık ödeme olarak verilen çek cari bakiye bulunduğundan müvekkilinin dava konusu çek yönünden TMK 950 gereğince hapis hakkı bulunduğunu, her iki tarafında tacir olduğu dikkate alındığında müvekkilinin Kanuna dayalı hapis hakkını kullandığından istirdata yönelik açılan davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "...Somut olay üç koşul bakımından irdelendiğinde, rızaya dayalı zilyetlik yönünden TTK 708/1 uyarınca değerlendirme yapılmıştır. İbraz, ödeme yapan borçlunun senedin son yetkili hamilini tespit etmesi için elzem olup, ibrazda bulunan ibrazla birlikte ödeme halinde senedi geri verme teklifinde de bulunmuş olmalıdır. Aksi takdirde borçlu ödeme yapmaya zorlanamaz.

Davacı senedi ibraz ve iade olmaksızın ödemiş olmakla, bedelsiz senedin daha sonra alınmak üzere de olsa davalıda kalmasını kabul etmiştir. Bu yönden bedelsiz kaldıktan sonra da senedin davacının rızası ile davalının zilyetliğinde bulunduğu kabul edilmelidir. Muaccel borç yönünden yapılan bilirkişi incelemesinde davalının muaccel alacağı bulunduğu bilirkişi raporu ile sabit olup, ticari ilişkiden kaynaklı alacak için bağlantı bulunduğu da açıktır.

Öyle ise davalının hapis hakkı bulunduğuna ilişkin savunması haklı görülerek, davanın reddine ..." şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu , müvekkilince düzenleyeni ... olan 50.000 TL bedelli hamiline yazılı bir müşteri çekinin davalı şirkete teslim edildiğini, müvekkili tarafından çek bedelinin 02.03.2022, 16.03.2022 ve 11.03.2022 tarihlerinde toplam 50.000 TL olarak davalı şirkete ödendiğini, müvekkili tarafından çekin iadesinin istenmesine rağmen davalının "cari hesap ilişkisinden doğan bakiye borcu bulunduğu" gerekçesiyle çeki iade etmediğini,

Türk Medeni Kanunu'nun 950. maddesi anlamında hapis hakkının kurulabilmesi için alacak ile rehin konusu arasında doğal bir bağlantı bulunması gerektiğini, bu bağlantının dürüstlük kuralı çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini, hapis hakkının fer'i bir hak olması sebebiyle asıl alacağın ödenmesiyle ortadan kalktığını, bu nedenle asıl borç ödendikten sonra çekin başka bir borç için rehin olarak tutulmasının hukuka aykırı olduğunu, ayrıca hapis hakkının kullanılabilmesi için rehin konusunun paraya çevrilebilir nitelikte olması gerektiğini,

davalı şirketin çek bedelini ödemesiyle yasal yollara başvuru haklarının sona erdiğini ve çekin bedelsiz hale geldiğini, bu durumda TMK m. 951 gereğince hapis hakkının kullanılamayacağını, çek bedelinin davalıya ödenmesine rağmen çekin iade edilmemesinin mükerrer ödeme tehlikesi oluşturduğunu ve bu durumun kamu düzenine aykırılık teşkil ettiğini, davalının çeki iade edeceğini taahhüt edip sonradan hapis hakkı iddiasında bulunmasının hakkın kötüye kullanımı olduğunu belirterek, çekin istirdadını talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE: Dava, ödemesi yapılan çekin iadesi istemine ilişkindir. Mahkemece yukarıda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir. Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

HMK'nın 359/3 maddesi uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK'nın 355/1 maddesi gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, çek bedeli ödenmiş ise de, çekin ödendiği tarihte taraflar arasındaki cari hesap ilişkisinden kaynaklı olarak davalının davacıdan devam eden alacağının bulunmasına,

Türk Medeni Kanunu’nun 950. maddesinde düzenlenen hapis hakkının şartlarının somut olayda mevcut olması nedeniyle bu hapis hakkı çerçevesinde cari hesaptan kaynaklı borç ödeninceye kadar davalının çeki elinde tutma hakkının bulunmasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre; davacı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...