Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/143 K.2024/462

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, davacı şirket ile davalı şirketin 11/05/2012 tarihli protokol imzalayarak ...

Devlet Hastanesinin ... ihale kayıt numaralı 2012/2013 yılları Malzemeli Yemek Pişirme Dağıtım ve Sonrası Hizmet Alımı ihalesine konu işin her türlü malzeme temininin sağlanarak davalı şirket tarafından yürütülmesi hususunda anlaştıkları, sözleşmenin niteliği itibarıyla 31/12/2013 tarihinde sona erdiğini, tarafların yine bu sözleşmeye bağlı olarak 09/06/2012 tarihinde bir protokol düzenlediklerini ve bu protokol dahilinde davacının davalı şirkete ... ...

Şubesi ... çek no.lu keşide yeri ... olan ancak keşide tarihi yazılmamış olan 300.000,00.- TL bedelli çeki teminat olarak verdiğini ve çekin arkasına da ciro edilemez kaydı düşüldüğünü, yine aynı protokolde anılı çekin teminat olarak verildiği ve başka amaçla kullanılamayacağının açıkça yazıldığını tarafların daha sonra karşılıklı olarak ihale nedeniyle imzalanan sözleşmeyi fesh ettiklerini ancak davacının imzalamış olduğu çekin davalı tarafın yedinde kaldığını, davacı şirketin Denizli 7. Noterliği'nin 25/05/2015 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarı ile davalı taraftan anılı çeki talep ettiğini ancak ihtarın davalıya tebliğ edilmediğini,

haricen yapılan araştırmada davalı şirketin faaliyetlerinin durduğunun tespit edildiğini, bu sebeple çekin ciro edilip başkaları tarafından kullanılması ihtimalinin doğduğunu, davacı şirketin davalıya herhangi bir borcunun olmadığını, sözleşmenin taraflar arasında feshedilmemiş bile olsa fiilen uygulanma ihtimalinin kalmadığını, ortada hukuken geçerli bir çekin de olmadığını belirterek, borçlu olmadıklarının tespiti ile çekin iadesine, her ne kadar şekli unsurları eksik olsa da eksik hususların tamamlanarak çekin tedavüle sokulma ihtimali olduğundan uygun görülecek teminat karşılığında tedbir kararı verilerek davaya konu ...

Bankası ... Şubesine ait ... çek no.lu keşide yeri ... olan ancak keşide tarihi yazılmamış olan 300.000,00.- TL bedelli çekin davalı veya 3. şahıslarca ibraz edildiğinde ödenmesinin durdurulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı ... Tic. Ltd. Şti.'ye dava dilekçesi ve eklerinin usulüne uygun tebliğ edildiği, ancak davalı taraf davaya cevap vermeyerek HMK'nun 128. maddesi gereğince davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkar etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "... senedin arka yüzünde bulunan "Teminat gereğidir ciro edilemez" ibareleri keşidecinin menfii emre kaydı olarak değerlendirilse de bu kayıtlar senedin ciro yolu ile devrine dolayısı ile takip alacaklısının yetkili hamil sayılmasına engel değildir. Ancak bu devir alacağın temliki hükmünde sayılacağından borçlu (keşideci) ...San.Tic.Ltd.Şti.tarafından çekin, lehtar ...

San.Tic.Ltd.Şti. ile yapılan sözleşmenin teminatı olarak verildiği (bedelsizliği borcun doğmadığı) defi takip alacaklısı çek hamili ... San. A.Ş.'ye karşı ileri sürülebilir. Mahkememizce ... no.lu celsede dava konusu çek aslı incelenerek çekin arka yüzünde ışığa doğru tutulduğunda çıplak gözle dahi görülebilen çekin teminat gereği olduğu ve ciro edilemez kaydı içerdiği anlaşılmıştır.

Bu nedenle gerek taraflar arasında imzalanan protokol gerekse çek arkasına koyulan kayıtla çekin ciro edilme imkanı bulunmamaktadır.

Asıl davada davacı .. San.Tic.Ltd.Şti. ile davalı ... Şti. arasında arasında imzalanan sözleşmenin sona erdiği ve yapılan bilirkişi incelemesinde tarafların aralarındaki ticari ilişki nedeniyle birbirine borcu olmadığı, hesapların kapatıldığı tespit edilmekle davacı ... San.Tic.Ltd.Şti.'nin .. San.Tic.Ltd.Şti.'ye borcunun olmadığı, birleşen davada ise çıplak gözle dahi tespit edilen ciro edilemez kaydına rağmen çekin ciro edildiği bu nedenle davalı .. A.Ş.'ye karşı davacı ... San.Tic.Ltd.Şti. tarafından ileri sürülen bedelsizlik defi nedeniyle davacı .. San.Tic.Ltd.Şti.'nin davalı ... A.Ş'ye dava konusu çek nedeniyle borcu olmadığı" şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, birleşen davada davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Birleşen davada davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Nama yazılı senet için nama yazılıdır ibaresinin yanında kanunen emre yazılı senet değildir ibaresinin de yer almasının gerektiğini, davacının ticari defterlerinde dava konusu çekin kayıtlı olmadığını, bu hususun davacı ve asıl dosya davalısının birlikte hareket ettiği düşüncesini uyandırdığını, çekin arka yüzündeki " teminat gereğidir, ciro edilmez" kaydının müvekkili tarafından tahrif edilmediğini, aksine bu tahrifin bileşen dosya davalısı tarafından yapıldığını, bu hususun şahsına ileri sürülmesinin mümkün olmadığını,

mahkeme kararında dahi çekin ışığa doğru tutulduğunda üzerindeki teminat çeki ve ciro edilemez kaydının bulunduğunun anlaşıldığını, çeki kabul eden kişiye böyle bir inceleme külfetinin yüklenemeyeceğini beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE: Dava, menfi tespit istemine ilişkindir. Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

HMK'nın 359/3 maddesi uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK'nın 355/1 maddesi gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, keşidecinin çekin ciro edilmesini yasaklamasına,

bu durumda senedin sonradan ciro edildiği kişilere karşı mesul olmayacağına göre karar usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğundan; birleşen davada davalı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...