Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/464 K.2025/412

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Merkez/Denizli şubesine ait; ... seri nolu, ... keşide tarihli ve 100.000,00 TL tutarlı çek için davalı tarafın Denizli 1. İcra Ceza Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı dosyası ile karşılıksız çek şikayeti yaptığını, müvekkiline ait şirket kayıtlarının incelendiğinde; söz konusu davalıya, müvekkilinin herhangi bir borcu olmadığının ortaya çıktığını, müvekkilini söz konusu çeki almayı hedeflediği malların karşılığı olarak verdiğini, söz konusu malların, müvekkiline teslim edilmediğinden dolayı müvekkilinin davalıya borcunun bulunmadığını, müvekkiline karşı açılan icra takibinin iptali amacıyla ve borçlu bulunmadıklarının tespiti amacıyla işbu davayı açma zarureti hasıl olduğunu, bu sebeplerle borçlu olmadıklarının tespitini,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile dava dışı ... Tekstil A.Ş. arasında uzun yıllardır ticaret yapıldığını, yine müvekkili firma tarafından ... Tekstil A.Ş. 'ne satılan mallardan ötürü dava dışı ... Tekstil A.Ş. tarafından ...Merkez Denizli şubesine ait ... Seri numaralı keşidecisi ... Ltd.

Şti olan ... keşide tarihli 100.000 TL tutarlı çek alacağına karşılık olarak müvekkile ciro edilerek teslim edildiğini, ardından iş bu çekin 01.07.2019 tarihinde bankaya ibraz edilmiş 'karşılıksızdır' ibaresinin banka tarafından çekin arkasına şerh edildiğini, buna göre dava konusu çekin keşidecisi şirket olan ... San. Ve Tic. Ltd.

Şti'nin imzaya yetkili müdürü hakkında karşılıksız çek keşide etmek suçundan şikayette bulunulduğunu, yine iş bu çekten ötürü Denizli 1. İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyası üzerinden kambiyo senetlerine mahsus takip başlatıldığını, her ne kadar davacının, ilgili çek karşılığında beklediği malları müvekkilden alamadığını iddia etmişse de müvekkili ile davacı firma arasında herhangi bir ticari faaliyet, mal alım satım işlemi bulunmadığını, müvekkilinin, dava dışı ...

Tekstil A.Ş' ne sattığı mallara karşılık olarak dava konusu çeki ...

Tekstil A.Ş' den alacaklarına karşılık teslim aldığını, bu anlamda davacının malların kendisine teslim edilmediği iddiası müvekkili ilgilendiren bir husus olmadığını, davacı tarafın, şirket yetkilisi hakkında yapılan karşılıksız çek keşide etmek suçundan alabilecekleri olası cezaların önüne geçmek ve süreci uzatmak amacıyla dava konusu çek hakkında eldeki davayı açarak, icra ceza mahkemesindeki yargılamanın uzamasını ve olası cezadan kurtulmanın yollarını aradığını, Denizli 1. İcra Ceza Mahkemesi'nin ...

E. Sayılı dosyanın duruşma safhalarında eldeki davanın bekletici mesele yapılmasını istediklerini sanık vekili olarak ifade ettiklerini , davacı şirketin yetkili hakkında karşılıksız çek keşide etmek suçundan icra ceza mahkemesine yapılan tüm şikayetler karşısında davacının eldeki dava gibi borçlu olmadığının tespiti için dava açmak suretiyle icra ceza mahkemesinde yapılan yargılamaların önüne geçmek ve süreci uzatmak istediklerini, davacı tarafın tutumunun diğer bir örneğinin ise ; davacı şirket tarafından keşide edilen ve dava dışı ...

A.Ş tarafından müvekkile ciro edilen 70.000 TL bedelli çek için, çek şikayeti yapılmadığından dolayı davacı tarafından herhangi bir borcu olmadığı iddia edilmediğini, davacı kötü niyetli olarak icra ceza mahkemesinden alacağı olası cezanın önüne geçebilmek ve yargılamayı uzatmak amacıyla eldeki davayı açtığını, bu nedenlerle davacı tarafından kötü niyetli, gerçek dışı iddialarla açılan davanın reddine karar verilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "...Davacı taraf çek üzerindeki imzayı inkar etmemekle birlikte çekin, almayı hedeflediği malların karşılığı olarak verildiğini iddia etmektedir ancak rapor sonucu taraflar arasında ticari ilişki olmadığı tespit edilmiş olup ayrıca davacının zayi beyanının olduğu ancak zayi kararının olmadığı görülmekle bu yönden de iddiasını ispatlayamamıştır.

Tüm bu nedenlerle davacının açmış olduğu davada ispat yükü kendisine ait olmasına rağmen, davasını yasal delillerle ispat edemediği, dava dilekçesinde açıkça yemin deliline de dayanmadığı anlaşıldığından, davacının takip konusu çek yönünden davalıya borçlu olmadığına dair menfi tespit davasının reddine karar vermek gerekmiştir.

Davalı defter incelemesine dayanan bilirkişi raporu ve davacının ticari belgelerinin zayi olduğuna dair beyanı dikkate alınarak.." şeklindeki gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalıya her hangi bir borcunun olmadığını, borcu bulunmamakla birlikte aslında alacaklı olduğunun da şirket defterlerinin yeterince incelenmesi sonucu ortaya çıkacağını beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, menfi tespit istemine ilişkindir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dava konusu, ...Merkez/Denizli şubesine ait; ... seri nolu, ... keşide tarihli ve 100.000,00 TL tutarlı çekte, davacının düzenleyen olduğu, lehtarın ... Tekstil San. ve Tic. A.Ş. olduğu, davalının hamil olduğu, davalının da cevap dilekçesinde, müvekkili şirket ile dava dışı ... Tekstil A.Ş. arasında uzun yıllardır ticaret yapıldığını, yine müvekkil firma tarafından ... Tekstil A.Ş. 'ne satılan mallardan ötürü dava dışı ... Tekstil A.Ş. tarafından ...Merkez Denizli şubesine ait ... Seri numaralı keşidecisi ... Ltd. Şti olan ... keşide tarihli 100.000 TL tutarlı çek alacağına karşılık olarak müvekkile ciro edilerek teslim edildiğini beyan ettiği anlaşılmaktadır.

Bedelsizlik iddiası bir “doğrudan doğruya defi”, kişisel defidir. Burada, kambiyo senedinden doğan kambiyo ilişkisi dışındaki nedenlere (temel borç ilişkisine) dayanılmaktadır. Bedelsizlik, bir kişisel defi olduğundan düzenleyen tarafından kural olarak ancak senet lehtarına karşı ileri sürülebilir. Çünkü, düzenleyenin sadece lehtarla arasında bir temel borç ilişkisi vardır Fakat borçlu, senedi bilerek kendi zararına devraldığını kanıtlamak koşuluyla hamile karşı da bedelsizlik def’ini ileri sürebilir (Türk, Ahmet. “Kambiyo Senedi Borçlusu Tarafından Açılan Bedelsizliğe Ve hükümsülüğe Dayalı Menfi Tespit davalarının Gösterdiği Özellikler”. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 7, Temmuz (Temmuz 2005): 307-82).

Türk Ticaret Kanunu m. 818 atfıyla, çeklerde de uygulanma imkanı olan TTK m. 687 hükmü de;

"(1) Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.

(2) Alacağın temliki yoluyla yapılan devirlere ilişkin hükümler saklıdır." şeklindedir.

HMK'nın 359/3 maddesi uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, ayrıca yukarıda belirtilen kanun hükmü gereği de davalının çeki iktisap ederken bile bile davacının zararına hareket ettiğine, kötü niyetli olduğuna dair bir iddia ve ispatın da bulunmamasına,

HMK'nın 355/1 maddesi gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre; davacı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...