Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/51 K.2024/147

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkili şirket ile davalı şirket arasında ticari iş ilişkisi kurulduğunu aralarında faturadan kaynaklı olarak müvekkilinin alacağının doğduğunu, müvekkili tarafından 28/06/2019 tarihli e-fatura düzenlendiğini, davalı borçluya iletildiğini, davalının 8 günlük yasal süresi içerisinde faturaya itiraz etmediğini, daha sonrasında ise yasal süresinden sonra davalı tarafından 25/07/2019 tarihinde iade faturası düzenlendiğini, iade faturasının ise 8 günlük yasal süresinde müvekkilince Denizli 3. Noterliğinin 26/07/2019 tarih ve ... yev numaralı ihtarnamesi ile iade edildiğini,

müvekkilinin alacağını tahsil etmek amacıyla Denizli 9. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile davalı hakkında icra takibi başlattıklarını, davalının söz konusu takibe itiraz ettiğini, takibin durduğunu, davalının itirazının haksız ve usule aykırı olduğunu ve iptaline karar verilmesini, % 20 den aşağı olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Dava dilekçesi davalıya usulüne uygun şekilde tebliğ edilmiş, davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "...Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin ... esas, ... karar sayılı ilamındaki; " Ticari defterlerin delil olmasına ilişkin düzenleme HMK 222. maddede yer almaktadır. Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir (HMK 222/1).

Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır (HMK 222/2).

Bu şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya ilgili hususta hiç bir kayıt içermemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerektiği ise üçüncü fıkrada düzenlenmiştir.

Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur (HMK 222/4). Ticari defterler uyumlu değil ise muntazam tutulmuş olsun veya olmasın sahibi aleyhine delil olacaktır. Ancak defterlerden biri muntazam olsa da her iki defter de sahibi aleyhine kayıt içeriyor ise aleyhe delil sayılma yönünden öncelikle iddiasını ispat yükü altında olan taraf defterleri aleyhine delil sayılmalıdır.

Yani ispat yükü altında olan taraf kendi defterindeki aleyhe kayıtları bertaraf edecek şekilde karşı tarafın aleyhine olan ticari defterler kayıtlarından yararlanmamalıdır. Bunun sonucu ise aleyhe kayıtların uyuşmayan kısmından ispat yükü altında olan tarafın yararlanamayacağı kabul edilmelidir.

Çünkü ispat yükü, uyuşmazlık konusu hususlar için olup, karşı tarafın ileri sürmediği bir husus için ispat yükü de söz konusu olamayacağından bu sonuca varılması usul kurallarının da temel bir sonucudur. " şeklindeki gerekçesinden yola çıkılarak, davacının ticari defterinin usule uygun tutulmaması sebebiyle sahibi lehine delil olarak kabul edilmemiştir. ( TTK 21/2.

Maddesinde düzenlenen faturaya 8 gün içerisinde itiraz edilmemesi halinde fatura içeriğini kabul etmiş sayılacağına ilişkin karine, fatura içeriği ile ilgili olup, faturaya itiraz edilmemiş olması fatura içeriği malların teslim edildiğine delil teşkil etmez.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi'nin ... esas, ... karar sayılı ilamı) Davacının ticari defterlerini usule uygun tutulmamıştır yine davacı taraf malların davalıya teslim edildiğine dair teslim tutanağı da sunmamıştır, davacı fatura içeriği malların davalıya teslim edildiğini yasal delillerle ispat edememiştir. Davacı tarafın yemin deliline de dayanmadığı anlaşıldığından ispatlanamayan davanın reddine ..." şeklinde karar veirlmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle;Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında ticari iş ilişkisi kurulup aralarında faturadan kaynaklı olarak müvekkilinin alacağı doğduğunu, müvekkili tarafından 28.06.2019 tarihli e-fatura düzenlendiğini, davalı borçluya iletildiğini, davalı-borçlu 8 günlük yasal süresi içerisinde faturaya itiraz etmediğini, müvekkilinin faturadan doğan alacağı esasen kesinleştiğini, Türk Ticaret Kanunu;21/2“Bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır.” Maddesi uyarınca,

dava da müvekkilinin alacağının kesinleştiğinin sabit olduğunu, fatura içeriğinin aksini iddia eden davalı tarafın üzerine düşen ispat yükünü yerine getirmesi gerektiğini, davalı taraf söz konusu iddiasını ispatlar hiçbir delil sunamadığını, bilirkişi raporu ve mahkemece de davalı tarafın İspat yüküne ilişkin hiçbir inceleme yapılmadığını ve eksik inceleme sonucu hüküm tesis edildiğini, yerel mahkemece aldırılan bilirkişi raporunda, davalı tarafın ticari defterlerinde de iade faturasına ilişkin teslim belgesi yönünden hiçbir inceleme yapılmadığını,

ticari defterlerinin birbiri ile uyumsuz olduğunun belirtildiğini ve bu sebeple yerel mahkeme tarafından gerekli ve yeterli inceleme yapılmadan hüküm tesis edildiğini, bilirkişi raporuyla da sabit olduğu üzere davalı tarafın müvekkili şirkete cari hesapta 375.367,59 TL borçlu olduğunun görüleceğini, Davalı-borçlu müvekkilinine olan borcunu ödemediği gibi kötü niyetli olarak takibe itiraz ettiğini istinaf nedenleri olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE: Dava, faturaya dayalı başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Davada, fatura ve içeriğinin teslim edildiğini ispat külfeti davacıya, teslim olgusunun ispatından sonra bedelinin ödendiğini ispat yükü ise davalıya aittir.

6100 Sayılı HMK'nın 222. maddesinde. Mahkemenin, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebileceği, ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olmasının şart olduğu,

usulüne uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir.

Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamayacağı, açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olacağı düzenlenmiştir.

Taraflar tacir olup, mahkemece tarafların ticari defter ve belgelerinin incelenmesine karar verilmiş, mali müşavir bilirkişinin raporu ile davaya ve takibe konu faturanın her iki tarafın ticari defter ve kayıtlarında kayıtlı olduğu, davalının yasal süresinde faturaya itiraz etmediği, ardından iade faturası düzenleyip, davacı tarafa gönderdiği, davacı tarafın iade faturasına karşı süresinde itiraz ettiği, tarafların kayıtlarında fatura nedeniyle ödeme kaydının bulunmadığı tespit edilmiştir.

Yapılan ticari defter incelemesinde davalının içeriğini ve teslimini kabul etmediğini beyan ettiği faturayı defterine işlediği anlaşılmaktadır. Davalı ticari defterlerine işlediği bu faturadaki malların teslim edilmediğini ispat yükü altındadır. Bu faturaların ticari deftere işlenmesi ile teslimin karineten gerçekleştiği kabul edilir, aksini ise davalının yazılı delille ispatlaması gerekir. ( Aynı yönde Yargıtay 19 HD ... E. ... K.) Davalı 8 günlük süreden sonra defterine işlediği faturaya ilişkin iade faturası düzenlemiş ise de davacı tarafından iade faturasına karşı süresinde itiraz edildiğinden davalının üzerinde bulunan ispat yükü yer değiştirmemiştir.

Hemen belirtmek gerekir ki ; ilk derece mahkemesince her ne kadar dairemizin ... esas. ... karar sayılı ilamına dayanılarak ispat yükünün davacıya düştüğü kanaatine varılmış ise de söz konusu dairemizin kararı somut olaya emsal değildir. Zira dairemizin bahsi geçen kararında davalı taraf faturayı defterine işlememiş iken eldeki uyuşmazlıkta davalı dava konusu faturayı defterine işlemiştir.

Bu durumda, davalının ticari defterlerinin aksini yazılı delil ile ispatlaması gerekirken davalının yazılı delil bildirmediği, ilk derece mahkemesinde yemin deliline de dayanmadığı gözetilerek davanın kabulüne ve alacağın likit oluşu nazara alınarak icra inkar tazminatına karar verilmesi gerekirken ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesi isabetsiz olmuştur.

Sonuç olarak, davacı vekilin istinaf başvurusunun kabulüyle; ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...