Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/516 K.2024/497

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkili şirketin harfiyat işi ile uğraştığını, müvekkili şirketin davalının taşınmazına toprak ve taş çekme konusunda anlaştıklarını, müvekkili şirketin bunun üzerine davalının hissedar olduğu taşınmaza toprak ve taş çekme işini yaptığını, ve anlaşmaya uygun şekilde zamanında bitirdiğini, sonrasında yapılan işlemler için hesap görmek istediğini ancak davalının buna yanaşmadığını, bunun üzerine bakiye kalan alacak için müvekkili davalı adına fatura düzenlediğini, faturayı davalının adresine PTT vasıtasıyla tebliğ ettirdiğini,

davalı tarafın kendisine usulüne uygun olarak tebliğ olunan faturaya herhangi bir itirazda bulunulmadığını, ve ödeme de yapılmadığını, bunun üzerine faturaya dayalı Kumluca İcra Müdürlüğü'nün...

Esas sayılı dosyasından ilamsız icra takibi yaptığını, davalı tarafın yapılan icra takibine haksız ve kötü niyetli olarak itiraz ettiğini ve bu itiraz üzerine icra takibinin durduğunu, bu nedenlerle davalının borca itiraz etmesi haksız ve kötü niyetli olup, davalı aleyhine 28.602,00 TL üzerinden %20 oranında icra inkar tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini dava ve talep etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili, davacının iddiasını kabul etmemekle birlikte davanın görev ve yetki yönünden dava şartı yokluğu ile reddine karar verilmesini , yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "...davacının talebinin faturaya dayalı başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkin olduğu, davacı şirket tacir olsa dahi davalının tacir olmadığı, uyuşmazlığın mutlak ticari davalardan da olmadığı, uyuşmazlığın genel hükümler çerçevesinde asliye hukuk mahkemesince çözümlenmesi gereken davalardan olduğu anlaşıldığından davacının davasının görev dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine" şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin hafriyat işi ile uğraştığını, davalının taşınmazına toprak ve taş çekme konusunda anlaştıklarını, müvekkilinin işini anlaşmaya uygun şekilde bitirmesine rağmen davalının hesap görmek istemediğini, davalı aleyhine icra takibi başlattıklarını, davalının kötü niyetli olarak icra takibine itiraz ettiğini, müvekkilinin tacir olduğunu, davalının da söz konusu toprak ve taşı çektikten sonra taşınmaz üzerinde ticari faaliyette bulunmak için sera kurmakta olduğunu, davalının ticaret odası kaydının olmamasının onun tacir olmadığını göstermeyeceğini belirterek, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Mahkemelerin görevi dava şartıdır. Mahkemenin davanın esası hakkında yargılama yapabilmesi için varlığı ve yokluğu gerekli olan hallere ise dava şartları denir (KURU/Baki// ARSLAN/Ramazan/YILMAZ/Ejder., Medeni Usul Hukuku (Ders Kitabı), Ankara 2005, s. 303) Görev kuralları, kamu düzenindendir ve re'sen dikkate alınır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun ... esas, .... karar sayılı emsal ilamında da belirtildiği üzere; Ticari davalar, mutlak ticari davalar, nispi ticari davalar ve yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç gruba ayrılır.

Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, TTK'nın 4/1. maddesinde bentler hâlinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra ve İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır.

Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır. Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması hâlinde ticari nitelikte sayılan davalardır.

TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir.

Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. Ticari iş karinesinin düzenlendiği TTK’nın 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hâle getirmez.

TTK, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hâl böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava hâline getirmez. Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır.

Asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki hukuki ilişki, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'ndan ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 6335 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki hâlinden farklı olarak iş bölümü ilişkisi değil görev ilişkisidir.

Belirtmek gerekir ki. Ticari işletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir. Ticari işletme ile esnaf işletmesi arasındaki sınır, Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir (TTK m. 11) Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişiye tacir denir.(TTK m. 12).

TTK’nin Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun’un 10 uncu maddesine göre, TTK’nin 11 inci maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen Cumhurbaşkanı kararı (Bakanlar Kurulu kararı) çıkarılıncaya kadar yürürlükte bulunan düzenlemeler uygulanır.

Taraflardan birinin ticari işletmesini ilgilendiren sözleşmeler, her ne kadar TTK m. 19/2 uyarınca diğer taraf için de ticari sayılırsa da, bu durum TTK m. 4/1'e göre davanın, nispi ticari dava sayılmasını gerektirmez.(ARKAN, SABİH., Ticari İşletme Hukuku, 25. Baskı, Ankara 2019, s.115) Yani, TTK m. 19/2 hükmüne dayanarak, davaya ticari dava nitelemesi yapılamaz.

Somut dosyaya bakıldığında; davacı, limited şirkettir ve TTK m. 124 gereği ticaret şirketi olmakla, TTK m. 16 gereği tacirdir. Mahkemece, davalı gerçek kişi yönünden tacir araştırması yaptırılmıştır.

Kumluca Esnaf ve Sanatkarlar Odasının 30/11/2021 tarihli yazı cevabında davalının esnaf odası kaydının olmadığı; Kumluca Ticaret Sicil Müdürlüğünün 25/11/2021 tarihli yazı cevabında da davalının ticaret sicil kaydı olmadığı bildirilmiştir.

Yargıtay 3.Hukuk Dairesi'nin ... Esas, .... Karar sayı ve 28.06.2018 tarih; Yargıtay 13.Hukuk Dairesi'nin .... Esas, ... Karar sayı ve 16.12.2014 tarih vb. içtihatlarında öngörüldüğü üzere; "Bir kimsenin Vergi Usul Kanunu'na göre esnaf sayılması, TTK yönünden de esnaf kabul edilmesini gerektirmez. Ticaret siciline ya da Oda'ya kayıtlı olmamak tacir olmamanın kesin bir kanıtı olmadığı gibi, vergi mükellefi olup olmamak da tacir ve esnaf ayrımında kesin bir ölçüt olarak kabul edilemez." İlk derece mahkemesince esnaf odası ve ticaret sicil müdürlüğü yazısı ile yenitilmeyerek vergi dairesi ile de yazışma yapılmıştır. ... Vergi Dairesi Müdürlüğünün 24/11/2021 tarihli yazı cevabında özetle; davalının her hangi bir mükellefiyet kaydının olmadığı bildirilmiştir.

Tüm yazı cevapları dikkate alındığında, davalının tacir sıfatına haiz olmadığı anlaşılmaktadır.

Somut davada, mutlak ticari dava olarak nitelendirilecek bir husus yoktur. Her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması/her iki tarafın tacir olması gibi bir durum da; yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin bir dava da söz konusu değildir.

Tüm bu açıklamalar ışığında somut olaya gelindiğinde; davalının tacir olmadığı, işin ticari bir iş olmadığı, davalının tüketici sıfatına da haiz olmadığı anlaşılmakla, uyuşmazlığın Asliye Hukuk mahkemelerinde görülmesi gerekmekle, mahkemenin bu yöne ilişkin kararı yerinde olmuştur.

HMK'nın 359/3 maddesi uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK'nın 355/1 maddesi gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre; davacı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...