Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/540 K.2024/401

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkili şirket adına 26/05/2021 tarih ve ... sayılı ... Büyükşehir Belediyesi Encümen Kararı ile salınan cezalı hal rüsumunun usul ve yasaya aykırı olması sebebiyle ...

Merkez İl Hal Hakem Heyetine başvurduklarını, heyet tarafından görevsiz oldukları gerekçesiyle başvurularının reddedildiğini, oysa daha önce aynı konuda başka bir tarım firmasının itirazının kabul edildiğini, hatta ...nca Hakem Heyetinin görevli olmadığından bahisle karara karşı yaptığı itirazı inceleyen Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin itirazı kesin olarak reddettiğini, Hal Hakem Heyetinin emsal olayda kendisini görevli görüp şimdi görmemesinin hukuka aykırı olduğunu, cezalı hal rüsumuna dayanak alınan tutanağın müvekkili şirketin nezdinde değil,

nakliyeci firmanın sürücüsü nezdinde düzenlendiğini ve müvekkili şirketi temsile yetkisi bulunmayan araç sürücüsü tarafından imzalandığını, dolayısıyla maddi vakıanın tespitinde bu tutanağın esas alınmaması gerektiğini, cezaya konu olan salkım domateslerin Rusya'ya ihraç edilen ürün olduklarını, dolayısıyla 5957 sayılı kanunun 8/1 maddesi uyarınca hal rüsumundan muaf olduklarını, cezanın hatalı olduğunu, ayrıca taşınan ihraca konu ürünlerin hal kayıt sistemine bildirimlerinin bulunduğunu, bildirimin önce sehven malın gideceği yer Türkiye olarak yapılmışsa da,

aynı gün saat 19:42'de bu hususun düzeltilerek malların gideceği yerin Rusya olduğu şekilde hal kayıt sistemine bildirim yapıldığını, ayırca cezalı hal rüsumunda esas alınan yüksek birim fiyatların fahiş olduğunu, belirterek Antalya İl Hakem Heyeti Başkanlığının 16/08/2021 tarih ve ... -... -... sayılı kararına itirazlarının kabulü ile bu kararın kaldırılarak müvekkili şirket adına 26/05/2021 tarih ve ... sayılı ...

Büyükşehir Belediyesi Encümen Kararı ile salınan cezalı hal rüsmunun iptaline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiş.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili, davanın görevli yargı yerinde açılmadığını, Hal Hakem Heyetlerinin görevlerinin üreticiler ile meslek mensupları arasındaki veya meslek mensuplarının kendi aralarındaki uyuşmazlıkların çözümleri ile sınırlı olduğunu, Hal Hakem Heyetinin davacı idare tarafından düzenlenen idari bir işlemin iptalini gerçekleştirebilecek bir makam olmadığını, ekte sunulan uyuşmazlık mahkemesinin 26/16/2016 tarih, ... Esas, ...

Karar sayılı ilamında bu tür uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğunun belirtildiğini, mahkemenin bu hususu resen dikkate alması gerektiğini, diğer taraftan davacının yasal süresi içerisinde başvuruda bulunulmadığını, Hal Zabıta denetim ekipleri tarafından yapılan yol denetimi sırasında ... plaka sayılı aracın sistem üzerinden sorgulama yapıldığını ve 19420 kg domatese ait bildirimin gerçeğe aykırı olduğunun farkedildiğini, buna ilişkin tutanağın davacı şirkete 25/05/2021 tarihinde tebliğ edildiğini, bu işlemi uygun bulan 26/05/2021 tarihli encümen kararının ise davacıya 22/06/2021 tarihinde tebliğ edildiğini,

davacının süre geçtikten sonra bu davayı açtığını, davanın süreden reddedilmesi gerektiğini, cezalı hal rüsum tutanağının kesin ve yürütülebilir nitelikte bir işlem olmadığını, davacının denetimden sonra yaptığı bildirimin cezai işlemin uygulanmasına engel olmayacağı, bunun bir iptal sebebi de olmadığını belirterek,

davanın yasal süresinde açılmaması sebebiyle usulden reddine, mahkeme aksi kanaatte ise davanın görevli yargı yerinde açılmaması sebebiyle reddine, mahkeme aksi kanaatte ise davacının Hal Hakem Heyetine yasal süresinde başvurmadığından reddine, mahkeme aksi kanaatte ise davanın esastan reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda. "Dava konusu işlemle ilgili mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde hal rüsumunun cezalı olarak istenmesi ve söz konusu cezanın belediyeye ait bir gelir niteliğinde olması nedeniyle davaya konu ...

Büyükşehir Belediyesi Encümeninin 26/05/2021 tarih, ... sayılı cezali hal rüsumu kararının iptaline ilişkin açılan davanın 2577 Sayılı İYUK'un 2/1-a bendi uyarınca idari yargının (vergi mahkemesinin) görev alanına girdiği açıktır. (Uyuşmazlık Mahkemesinin ... E - ... K sayılı 26/12/2016 tarihli kararı, İzmir BAM 4. HD 15.04.2021 tarih ... E. ...

K. İlamı),Neticeten davacının davalı tarafça verilen cezalı hal rüsumu kararının iptaline yönelik talebinin HMK'nın 114/b ve 115/2 maddeleri gereğince yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle dava şartı yokluğundan usulden reddine" şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Davanın Hal Hakem Heyeti kararına itiraz davası olduğunu, bu itirazın kabulünün sonucunun cezalı hal rüsumunun iptali olduğunu, mahkemece iki ayrı talep varmış gibi ayrı ayrı yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, somut olayda Adli Yargının görevli olduğunu, hal hakem heyeti kararına yapılan itirazın reddedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, 5957 Sayılı Kanunun 10. maddesi gereğince hal hakem heyeti kararına itiraz istemine ilişkindir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davacı dava dilekçesinde, Antalya Merkez İl Hal Hakem Heyeti Başkanlığının 16/08/2021 tarih ve ... sayılı kararına itirazının kabulü ile iş bu kararın kaldırılarak ... Büyükşehir Belediyesi Encümen kararı ile alınan 26/05/2021 tarih ve ... sayılı cezalı hal rüsumunun iptaline karar verilmesini talep etmiştir. İlk derece mahkemesince Antalya İl Hal Hakem Heyeti Başkanlığı kararının iptaline yönelik davanın kesin olarak reddine karar verilmiş, ardından davacının cezalı hal rüsumunun iptaline ilişkin istemi, ayrı bir dava kabul edilerek bu istem yönünden idari yargının görevli olduğu gerekçesi ile davanın usulden reddine karar verilmiştir.

5957 Sayılı Kanunun 10/5. maddesi uyarınca Hal Hakem Heyetlerince verilen 50.000,00 TL'nin altında olan uyuşmazlıklarda Asliye Ticaret Mahkemelerince itiraz üzerine verilen karar kesindir.

Dolayısıyla Antalya İl Hal Hakem Heyeti Başkanlığının verdiği karara karşı yapılan itirazın, ilk derece mahkemesince reddine dair verilen karar kesin nitelikte olduğundan davacı vekilinin bu husustaki istinaf isteminin usulden reddine karar verilmiştir.

Eldeki dava İl Hal Hakem Heyeti Başkanlığınca verilen kararın iptali istemine ilişkin olup, davacının cezalı hal rüsumunun iptali istemi de bu talebin açıklaması niteliğinde olup, ayrı bir dava niteliğinde değildir. Dolayısıyla mahkemece sadece İl Hal Hakem Heyeti kararına yapılan itiraza yönelik bir karar verilmesi gerekirken ayrı bir dava daha varmış gibi yanılgı ile iki ayrı karar verilmesi ve davacı aleyhine iki ayrı yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesi hatalı olmuştur.

Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüyle; ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince yeniden aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...