Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/712 K.2025/788

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkili şirketin 10/01/2012 tarihinde üretilen ve 10/01/2016 ilk aleniyet tarihi olup; adı: ... Çocuk Oyunu ve asıl eser sahibi ... Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti. olmak üzere Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü'nden İlim Edebiyat Eserlerine İlişkin Kayıt-Tescil Belgesi bulunan telif hakkına sahip bir firma olduğunu, ayrıca iştigal konusuna ilişkin marka hakkı da bulunduğunu, Türk Patent kayıtlarında tüm belgelerinin yer aldığını, marka adının "..." olarak geçtiğini, müvekkili şirket markası ve fikir hakkı (telif hakkı) kendisinde olan şirketine ait ürünlerinin dağıtımı ve satışı için davalı karşı taraf ... ile 06/05/2019 tarihli bayilik sözleşmesi imzaladıklarını, sözleşme gereği davalı karşı tarafın sadece ve sadece müvekkili şirketin gönderdiği ürünlerin satışının,

satış bölgesi olarak belirlenen Kocaeli (İzmit) ile sınırlı olmak üzere kararlaştırıldığını, ürünlerin gönderilmeye başlandığını, davalının ödemeler yaptığını, davalının sözleşmeye aykırı davranışları ve haksız rekabet teşkil eden eylemleri neticesinde Antalya 10. Noterliği'nin 29/08/2019 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin gönderildiğini, sözleşmeye aykırı olarak müvekkili şirketin oyuncaklarının taklit edilerek üretim yapıldığını belirterek,

sözleşmede belirtilen 50.000,00 TL rekabet yasağı ihlali ve 100.000,00 TL tutarında cezai şart ile 100.000,00 TL tutarında manevi tazminatın ödenmesini istediklerini, ihtarnamelerine Gaziantep 15. Noterliği'nin 10/09/2019 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile cevap verilerek bayilik sözleşmesinin reddedildiğini, mal alışverişinin yapılmadığının ileri sürüldüğünü, davalının ... (...) instagram adresi üzerinden #... hashtagiyle, patenti ve fikir hakkı müvekkili şirkete ait ürünlerin (oyuncakların) görsellerini paylaştığını, " ...

TL" demek suretiyle sözleşmeye ve rekabete aykırı hareket ettiğini, Google arama motorundan arama yapıldığı takdirde "...

Etkinlik Hizmeti" olmak üzere Kocaeli adresi de belirtilerek ve iletişim numarası da eklenerek verilen ürünlerin müvekkilinin broşürüne kadar taklit edilmek suretiyle sözleşmeye aykırı hareket edildiğini, yapılan ihtarlar ve bildirimlere rağmen rekabete ve sözleşmeye aykırı hareket ederek müvekkili şirketin ürünlerini şimdi de başka bir yakını (...) üzerinden satış ve etkinlik yapmak suretiyle (kendisiyle bağlantılı olduğu açık olduğundan) devam ettirdiğini beyan ederek,

sözleşmeye aykırı davranışlar nedeniyle müvekkilinin bayilik sözleşmesini ihlal eden karşı taraftan fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak suretiyle 100.000,00 TL cezai şart ve 50.000,00 TL rekabet ihlalinden dolayı maddi tazminat ve 10.000,00 TL manevi tazminatın tahsilini, haksız rekabetin tespitini, men'i ve ref'ini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili, davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, yetkili mahkemenin müvekkilinin ikamet ettiği Kocaeli mahkemeleri olduğunu, davacının iddialarını yönlendirdiği ... adlı işletmenin ... tarafından 19/02/2001 tarihinden itibaren kullanıldığını, husumet yönünden itirazlarının bulunduğunu, dava dilekçesinde belirtilen bayilik sözleşmesi için öngörüşme yapıldığını, ancak daha sonrasında şartlar konusunda uzlaşma sağlanamadığını, davacı tarafın istemi doğrultusunda sadece boş olarak anlaşmaya imza atıldığını, sonrasında bu anlaşmadan vazgeçildiğini, sözleşmenin unsurları,

içeriği ve muhtevasının müvekkiline haber verilmeden hukuksuz bir şekilde doldurulduğunu, açığa atılan imzanın arada anlaşma olmaksızın usulsüz olarak doldurulmasının kanuna aykırı olduğunu, ... işletmesinin müvekkili ile bir bağı bulunmadığını beyan ederek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda;"...Davacı taraf sözleşmenin ihlali nedeniyle maddi zarara uğradığını belirterek tazminat istemekte ise de, ne gibi bir maddi zararının olduğu açıklanmamıştır. Sözleşme hükümlerinin yerine getirilmemesi davacının işletmesine ne gibi ve hangi zararı verdiği anlaşılamamaktadır. Bu husus ispatlanamamıştır. Buna ilişkin bir delil de sunulamamıştır.

Bilirkişi tarafından hesaplanan 29.964,00 TL alım-satım arasındaki fark, yani cari hesap alacağıdır. Davacı taraf bunu talep etmemiştir. Her ne kadar haksız rekabet nedeniyle 50.000,00 TL maddi tazminat talep edilmiş ise de, bu talebin alacak istemine ilişkin olduğu şeklinde yorum yapmak mümkün görülmemiştir. Bu nedenle maddi ve manevi zarar taleplerinin ispatlanamadığından reddine karar vermek gerekmiştir.

Taraflar arasında imzalanan "Bayilik Sözleşmesi"nin konusu, davacı tarafından üretilen ve/veya dağıtımı yapılan ürünler ve bu ürünlerle eğitim kurumlarına sunulan hizmetlerle ile ilgili bayilik verilmesidir. Sözleşmenin 3. maddesi ile bayilikten kaynaklanan satış bölgesi Kocaeli il sınırları olarak belirlenmiştir. 5. maddesi ile etkinlik uygulamaları belirlenmiş, aylık satış hedefi 6. madde ile 1000 adet olarak belirlenmiştir.

Yine sözleşmenin 7. maddesi ile davalı bayinin doğrudan veya dolaylı olarak sözleşme konusu ürünlere rakip olabilecek ürünlerin üretimi ile uğraşmayacağı gibi bu gibi malların alım satımını veya dağıtımını yapamayacağı, sözleşme konusu ürünlere rakip olan ürünlerin reklamını yapamayacağı veya katkıda bulunamayacağı, rekabet yasağının ihlali halinde 50.000,00 TL para cezası ödeneceği kabul edilmiştir. 16. madde de sözleşmenin feshi hükümleri düzenlenmiştir.

Buna göre haklı bir sebebi olmaksızın sözleşmenin süresi dolmadan önce feshi halinde bayiinin şirketin her türlü zararını ödemekten başka ayrıca 100.000.00 TL cezai şart ödeyeceği kararlaştırılmıştır. 17. maddede ise bayinin sözleşmeye aykırı davranışları nedeniyle sözleşme feshedilecek olursa, şirketin uğradığı tüm zararları ödeyeceği ve ayrıca cezai şart ödeneceği belirtilmekle beraber bir bedel yazılmamış, bu kısım boş bırakılmıştır.

Bayinin hedefleri tutturamaması, hedeflerden hoş görülemeyecek kadar geride kalması, gerekli ekipmanları almaması ya da bunları standartlara uyduramaması, rakip ürünlerin satışı veya üretimi ile uğraşması, kendi bölgesi dışında doğrudan veya dolaylı olarak aktif ticari politikalar izlemesi, dağıtım ağına veya sözleşme konusu ürünlerin imajına zarar verici davranışlarda bulunması ve bu sözleşmenin yüklediği diğer yükümlülükleri yerine getirmemesi sözleşmenin feshi için haklı sebep olarak kabul edilmiştir.

Dava dilekçesinde anlatılan ve Antalya 13. Noterliği'nce düzenlenen 10/09/2019 tarihli ... yevmiye numaralı E-Tespit Tutanağı'nda yer alan eylemler haklı fesihe dayanak eylemlerdir. Davacı da yukarıda belirtilen noter ihtarnamesinde sözleşmeyi "haklı nedenlerle fesh ettiğini" bildirerek sözleşmenin 17. maddesine dayanmıştır. Yukarıda da değinildiği üzere 17. madde de cezai şart miktarı boş bırakılmıştır.

Diğer bir anlatımla sözleşmenin 17. maddesine uygun olan bu haklı fesih nedenleri için sözleşmede bir cezai şart öngörülmemiştir. Bu nedenle cezai şart talebinin de reddi gerekmiştir." gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının noter kanalıyla yapılan ihtarlara ve bildirimlere rağmen rekabete ve sözleşmeye aykırı hareket etmeye devam ettiğini, mahkemece anlatılanların gereği gibi dikkate alınmadığını, eksik incelemeyle karar verildiğini beyan ederek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, fikri ve sınai hakların ihlaline dayalı tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, yukarıda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davacı, ilim edebiyat eserleri alanında "..." olarak adına tescilli bulunan markaya ait ahşap oyuncak ürünlerinin, davalı tarafça taklit edilerek, üretim ve satışının yapıldığını, yine davacının bu ürünlerle geliştirdiği fikir hakkı davacıya ait olan etkinliklerin de davalı tarafça izinsiz şekilde icra edildiğini iddia etmektedir.

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 76. maddesi; "Bu Kanunun düzenlediği hukuki ilişkilerden doğan dava ve işler ile bu Kanun'dan kaynaklanan ceza davalarında görevli mahkeme, Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 156. maddesinin birinci fıkrasında belirtilen mahkemelerdir." şeklindedir.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 156. maddesinde. "Bu Kanun'da öngörülen davalarda görevli mahkeme, fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi ile fikri ve sınai haklar ceza mahkemesidir. Bu mahkemeler, Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun olumlu görüşü alınarak, tek hakimli ve asliye mahkemesi derecesinde Adalet Bakanlığı'nca lüzum görülen yerlerde kurulur.

Bu mahkemelerin yargı çevresi, il ve ilçe sınırlarına bakılmaksızın Adalet Bakanlığı'nın önerisi üzerine Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenir. Fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına giren dava ve işlere, asliye hukuk mahkemesince; fikri ve sınai haklar ceza mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına giren dava ve işlere, asliye ceza mahkemesince bakılır.

Bu dava ve işlere bakacak asliye hukuk ve asliye ceza mahkemeleri ile bu mahkemelerin yargı çevresi, il ve ilçe sınırlarına bakılmaksızın Adalet Bakanlığı'nın önerisi üzerine Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenir." düzenlemesine yer verilmiştir.

Somut olay yönünden, davaya bakmakla görevli mahkeme Antalya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi(Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi sıfatıyla)'dir.

Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, yargılamanın her aşamasında ve kanun gereğince re'sen dikkate alınır. 5846 ve 6769 sayılı Yasa'dan kaynaklanan uyuşmazlık yönünden görevli olan ihtisas mahkemesi Antalya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi(Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi sıfatıyla) olduğu halde, mahkemece görevsizlik kararı verilmesi gerekirken, işin esasının incelenmesi doğru olmamış, davacı vekilinin istinaf başvurusu re'sen nedenlerle kabul edilmiştir.

Tüm bu nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kamu düzenine aykırılık yönünden kabulü gerekmiş, HMK'nın 353/1-a-3 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının görevli mahkemenin tayini yönünden kaldırılmasına, HMK'nın 353/1-a-3 maddesinin hükmü özel düzenleme içerdiğinden, HMK'nın 360. maddesinin atfı ile HMK'nın 20. maddesi hükmü uygulanmaksızın ve talebe bağlı olmaksızın dosyanın görevli Antalya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'ne (Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi sıfatıyla) tevzi edilmek üzere Antalya Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosu'na gönderilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

...