Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/734 K.2025/921

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkilinin davalı kooperatifin üyesi olduğunu, davalı kooperatif kayyımının müvekkilinin "30/10/2018 tarihi itibariyle 209.997,20 TL anapara, 164.925,30 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 374.922,50 TL mali yükümlülüklerinden kaynaklanan borcu bulunduğu" iddiasıyla müvekkiline Antalya 9. Noterliği'nin 20/12/2018 gün ve ... yevmiye numaralı ihtarını keşide ettiğini, müvekkilinin kooperatif kayyımının ihtarına cevaben Antalya 1. Noterliği'nin 28/12/2018 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarını keşide ettiğini,

müvekkilinin bu ihtarında kooperatife kayyımın bildirdiği 374.922,50 TL borcu olmadığını ve kayyımın gönderdiği ihtarı kabul etmediğini bildirdiğini, daha sonra davalı kooperatif vekilinin Antalya 10. Noterliği'nin 10/01/2019 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarıyla müvekkiline toplam 374.922,50 TL mali yükümlülüklerinden kaynaklanan borcun ödenmesi,

aksi halde müvekkilinin ortaklıktan çıkarılacağını bildirdiğini, bunun üzerine de müvekkilinin Antalya 1. Noterliği'nin 24/01/2019 gün ve ... yevmiye numaralı cevabi ihtarıyla kooperatife olan borçlarını kısmen nakit kısmen de bono vererek ödediğini, kooperatife hiçbir borcu kalmadığını ve kooperatifin gönderdiği ihtarı kabul etmediğini bildirdiğini, sonrasında müvekkilinin, davalı kooperatif kayyımının 05/03/2019 gün ve ... sayılı kararı ile kooperatif üyeliğinden ihraç edildiğini, yine kooperatif vekilinin Antalya 10. Noterliği'nin 07/03/2019 gün ve ... yevmiye numaralı ihtarıyla öğrendiğini,

müvekkilinin kooperatif üyeliğinden ihraç kararına karşı Antalya 1. Noterliği'nin 19/03/2019 gün ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile Kooperatifler Kanunu'nun 16/3. maddesi ve kooperatif ana sözleşmesinin 14/2. maddesi uyarınca kooperatif genel kuruluna itiraz ettiğini, davalı kooperatifin 07/07/2019 tarihli olağanüstü genel kurul toplantısı gündeminin 3. maddesi ile müvekkilinin ihraç kararına itirazının reddedildiğini, ancak müvekkili hakkında alınan kooperatif üyeliğinden ihraç kararının usul, yasa ve hakkaniyete aykırı bir karar olduğunu,

konut kooperatiflerinin dar gelirli ortaklarını uygun ödeme koşullarıyla konut sahibi yapmak amacıyla kurulduklarını, davalı kooperatifin ana sözleşmesinin 6. maddesinde de bu hususun vurgulandığını, yine ana sözleşmenin 21. maddesinde ortaklık payı dışındaki ödemelerin taksit şeklinde yapılacağı ve genel kurulun çoğunluğu tarafından kararlaştırılacağının belirtildiğini, ana sözleşmenin 23/6. maddesinde ortaklardan tahsil edilecek taksit miktar ve ödeme şartları ile gecikme halinde uygulanacak esasları tespit etmek genel kurulun devredilmez görevleri arasında olduğunun belirlendiğini,

ana sözleşmenin 63. maddesinde ödenecek aidatların konut kesim maliyet bedelinden indirileceği, geri kalanın genel kurulca kararlaştırılan taksitlere bağlanacağı, bu taksitler için bono alınacağının belirtildiğini, 64. maddede bankadan kullanılan kredinin ortağa devredileceği, böylece kredi borcu bakımından ortağın kooperatifle ilgisinin kesileceğinin belirtildiğini, davalı kooperatif tarafından ana sözleşmenin hiçbir hükmüne uyulmadığını, üyelerin ödeyeceği taksit miktarına ilişkin genel kurulda alınmış bir karar bulunmadığını,

yine ana sözleşmenin 64. maddesi uyarınca müvekkilinin ne şekilde tespit edildiği belli olmayan tutarda borçlu olduğunun iddia edilerek bu borcu ödemediği gerekçesiyle kooperatif üyeliğinden ihraç edilmesinin kooperatifin amacına, ana sözleşmeye, hakkaniyete, dürüstlük kurallarına ve Kooperatifler Kanunu'na aykırı bulunduğunu, müvekkilinin kooperatife bugüne kadar 497.500,00TL aidat ödediğini,

yine genel kurulda alınmış bir karar bulunmamasına rağmen kooperatif yönetiminin ısrarları ve ihraç tehditleri karşısında müvekkilinin kim tarafından ne şekilde tespit edildiği belli olmayan konut maliyet bedelinin eksik kalan tutarınca kooperatif yönetimine kooperatifin lehtar olduğu,

30/06/2019 tarihli 30.000 TL bedelli, 30/07/2019 tarihli 30.000 TL bedelli, 30/08/2019 tarihli 30.000 TL bedelli, 30/09/2019 tarihli 30.000 TL bedelli ve 30/10/2019 tarihli 45.000 TL bedelli bonoları düzenleyerek verdiğini, müvekkilinin ana sözleşmeye uygun olarak yükümlülüğünü yerine getirdiğini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla bir an için davalı kooperatif tarafından ...'tan kullanılan 40.000.000 TL limitli kredi nedeniyle "mahrum kalınan kâr payı" ödenmesinin söz konusu olsa bile bunun kooperatif üyesine ek ödeme yükümlülüğü getirmek anlamına geldiğini,

oysa 1163 sayılı Kanun'un 31. maddesinde ek ödeme yükümlülüğünün ana sözleşmede yer alması gerektiği ve bu madde kapsamında yer alan ek ödeme yükümlülüğünün bilanço açıklarının kapatılmasında kullanılması gerektiğinin açıklandığını, kooperatif ana sözleşmesinin incelenmesinde buna ilişkin bir hüküm yer almadığı gibi kooperatif ana sözleşmesinde kooperatif genel kuruluna ek ödeme yapma yükümlülüğü getirebilme hakkı da tanınmadığını, ayrıca üyelere mali yükümlülük getirecek kararların genel kurulun 3/4 çoğunluğu ile alınması gerektiğini,

davalı kooperatifin müvekkilinin 40.000.000 TL limitli banka kredisine kefaletinin son bulunduğunu ispatlamak zorunda olduğunu, bir yandan müvekkilinin bankaya karşı borçluluğu devam ederken diğer yandan müvekkilinin ihracına karar verilmiş olmasının haksız, yersiz ve zamansız olduğunu, ayrıca davalı kooperatif tarafından müvekkili aleyhinde Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı dosyası ile 10.000,00 TL alacak istemli belirsiz alacak davası açıldığını, kooperatifin ihraca dair 2 ihtar gönderdikten sonra açtığı bu davanın aslında müvekkilinden talep edilen mali yükümlülüğün açık ve net olarak bilinmediğini ve ihtilaflı olduğunu gösteren bir husus olduğunu, kaldı ki müvekkilinin ihraç kararına itirazının reddedildiği 07/07/2019 tarihli olağanüstü genel kurul toplantısının da, Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı dosyasından davalı kooperatife tedbiren atanan kayyımın, davanın reddedilmesiyle ihtiyati tedbirin kendiliğinden kalkmasından dolayı görevi sonlanmasına rağmen hala görevi devam ediyormuş gibi karar alması nedeniyle bu genel kurulda alınan kararların tamamen usulsüz olduğunu belirterek, davalı kooperatifin 07/07/2019 tarihli olağanüstü genel kurul toplantı gündeminin 3. maddesinde alınan müvekkilinin kooperatif ortaklığından çıkarılması kararının iptalini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili, kooperatif adına 2016 yılında Antalya ili ... ilçesi ... mah. ... ada ... parselde kaim taşınmaz edinildiğini, banka kredisi kullanmak suretiyle edinilen taşınmaz üzerine.

109 adet villa + AVM yapılması projelendirilip, proje üzerinden üyelere isabet eden bağımsız bölümler noter kura çekilişi ile belirlendiğini, kooperatif üyelerinin mali yükümlülüğü olarak her bir hisse bedeli olarak ferdileştirilip, tüm üyelerin mali yükümlülüğünün karşılığı olan 645.000,00 TL'nin 2017 yılı şubat ayı içinde ödemesi gerektiği, davalı kooperatif üyeleri, ferdileştirilen mali yükümlülüklerini ...

Bankası'na ödemeleri nedeniyle davalı kooperatifin, mali yükümlülüklerinin taksit ile ödenebileceği yönünde genel kurul kararı bulunmadığını, davacı ...'ın kooperatife karşı mali yükümlülüklerini süresi ve zamanında eksiksiz olarak yerine getirmediğini, davacı gibi kimi üyelerinde mali yükümlülüklerini yerine getirmediklerinden kooperatifin bankaya olan borcu kapatılamadığını ve mali sıkıntıya düştüğünü, bu nedenle arsa alımı için kredi kullanılan banka kooperatif üyelerine kullanılan ve kapatılamayan kredi borcu nedeniyle şahsi sorumluluklarına gidip alacağını tahsil edeceği yönünde ihtarlar düzenlediğini,

mali yükümlülüklerini yerine getirmeyen üyeler nedeniyle kredi kullanılan banka tarafından ödenmeyen kredi borcuna "mahrum kalınan kar payı" işletilip, kooperatifin banka borcunun artmasına neden olduğu gibi halen daha banka tarafından kredi borcuna faiz işletilmeye devam edilmekte olduğunu, 06/01/2019 tarihinde yapılan davalı kooperatif genel kurulunda, mali yükümlülüklerini yerine getirmeyen üyeler hakkında, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu uyarınca işlem yapılması kararı alınıp, bu doğrultuda davacıya mali yükümlülüklerini yerine getirmesi aksi halde kooperatif üyeliğinden çıkarılacağı,

Kooperatifler Kanunu'nda öngörülen 1. noter ihtarnamesi ile ihtar edildiği halde davacı tarafından yasal süre içinde herhangi bir ödeme yapılmadığından, davacıya 2. noter ihtarnamesi ile 1. noter ihtarnamesinde belirtilen meblağı ödemeleri ihtar edilmesine rağmen yasal süre içinde herhangi bir ödeme yapılmadığını, kooperatif kayyımı 05/03/2019 gün ve ... sayılı kararı ile davacının "kooperatif üyeliğinden ihracına" karar verildiğini ve davacıya Antalya 10. Noterliği'nin 07/03/2018 gün ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davacıya tebliğ edildiğini,

davacı gibi ihracına karar verilen üyelerin ihraç kararına karşı itirazlarının değerlendirilmesi amacıyla 07/07/2019 tarihli genel kurulda üyelikten çıkarılma kararına karşı yaptığı itirazın reddine karar verildiğini ve 29/07/2019 tarihinde genel kurul kararı davacıya yazı ile de tebliğ edildiğini, davacının dava dilekçesinde;

kooperatif kayıtlarında bulunmayan toplam 165.000,00 TL bedelli bono ile ödeme yapıldığının ileri sürülmesinin hukuki dayanağının olmadığını, kooperatif üyelerinin bono ile mali yükümlülüklerini yerine getirebileceği yönünde kooperatif genel kurullarında alınmış bir karar bulunmadığını, kooperatif üyelerinin 15 Şubat 2017 tarihi itibariyle mali yükümlülüklerini yerine getirdiği halde davacının Haziran 2019 ve daha sonraki aylara ilişkin vade tarihli bonolar ile mali yükümlülüklerini yerine getirdiği iddiasının "ortakların hak ve vecibelerde eşitliği" ilkesine aykırılık teşkil ettiğini,

bankaca işletilen kar payı nedeniyle faiz borcunun kooperatif üyesine yükletildiğini, "borç sorumluluklarının kimlere ait olduğunun tespiti" hususunda inceleme yapılmak üzere karar alındığını, 07/07/2019 tarihli toplantının 4. numaralı gündem maddesinin kendisine uygulama alanı bulunmadığı gibi kooperatifin 06 Ekim 2019 tarihli genel kurul toplantısında da faiz yükünü ödemeyen üyeler yönünden yasal yollara başvurulması yönünde yönetime yetki verildiğinden;

davacıya bildirilen ana para borcu ve faiz yükü ödemesini tebliğ edilen ihtarnamelere rağmen yasal sürede ödememesi nedeniyle davacının ihraç kararında hukuka aykırılık bulunmadığını, yine dava dilekçesinde bahsedilen davacıya karşı açılan Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı dosyasının davacının kooperatif üyeliğinden ihraç edilmesi ile bir ilgisi bulunmadığını, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasını talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda;"...Antalya 10. Noterliği'nin 10/01/2019 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarıyla toplam 374.922,50 TL'nin ödenmesine dair ihtarda, kooperatifin bankadan kullandığı kredinin toplam miktarı kar payı ile ödeme planına göre ortaklardan tahsil edilecek aidat miktarı ödeme planı ile ödemelerin geciktirilmesi halinde uygulanacak gecikme cezası veya faizin oranının kooperatif genel kurulunda görüşülüp karara bağlanması zorunlu ve devredilemez bir yetki iken,

yönetim kuruluna bu yetkinin devredilmesi sonrası davacının mali yükümlülüğünün arttırılarak ödeme yapmasının istenmesi ve ödeme yapılmaması üzerine davacının, davalı kooperatiften ihracına karar verilmesi 1163 sayılı Kanun'un 27 ve ana sözleşmenin 23/6 maddelerine aykırılık teşkil ettiği" gerekçesiyle davanın kabulü ile, davalı kooperatifin 07/07/2019 tarihli olağanüstü toplantı gündeminin 3. maddesi ile davacının kooperatif ortaklığından ihracına yönelik kararın iptaline karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili kooperatifin inşaatın finansmanı için üyelerden aidat toplamadığını, inşaatın proje kredisi ile yürütüldüğünü, bu haliyle kooperatifin "Sui Generis" nitelikte olduğunun gözetilmediğini, tüm ödemelerin üye tarafından, kredi kullanılan bankaya yapıldığını, üyenin bankaya karşı ödemesini geciktirmesi halinde, bankanın mahrum kalınan kar payı/ faiz işleterek kooperatif kredisine borç olarak eklendiğini, kooperatifçe yapılan işlemin, bankanın dönemsel olarak işlettiği faiz oranları üzerinden krediye yüklenen borç miktarını, üyenin ödemeleri ve gecikmeleri ile orantılamaktan ibaret olduğunu,

bu nedenle kooperatif tarafından genel kurulda üyenin ödeme yapmaması halinde uygulanacak gecikme zammı veya faiz oranını karar altına almasının mümkün olmadığını, kararda, ortaklar arasında eşitlik ilkesinin yok sayıldığını, davacının kooperatif üyeliğinden doğan mali yükümlülüklerini tam olarak yerine getirmemesi nedeniyle kooperatif kredisine bankaca mahrum kalınan kar payı işletilmesine sebep olduğundan, kredi borcunun sürekli arttığını, bu nedenle mali yükümlülüğünü tam olarak yerine getiren üye mali yükümlülükleri dışında davacının neden olduğu faiz yüküne de katlanmak durumunda kaldığını, davacının,

kooperatifin diğer üyelerine göre eksik ödeme yaparak, Kooperatifler Kanunu'nun 23. maddesine aykırı davranarak, eşitliği bozduğunu beyan ederek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE: Dava, kooperatif üyesi tarafından açılan ihraç kararının iptali istemine ilişkindir. Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın kabulüne karar verilmiştir. Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Mahkemece ihraç kararının dayanağı olan 1. ve 2. ihtarnamede belirtilen borca ilişkin olarak genel kurul tarafından alınmış bir karar bulunmaması nedeniyle ihraç kararının Kooperatifler Kanunu'nun 27. ve Kooperatif Ana Sözleşmesi 23/6. maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile davalı kooperatifin 07/07/2019 tarihli Olağan Üstü Genel Kurul Toplantı Gündemi'nin 3. maddesi gereğince davacının kooperatif ortaklığından çıkarılmasına ilişkin kararın iptaline karar verilmiş ise de, Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 13/06/2024 tarih, ...

Esas ve ...

Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere, davalı kooperatifin 24/12/2015 tarihli genel kurulunda yönetim kuruluna verdiği yetkiye dayalı olarak çekilen banka kredisi tutarı dikkate alınarak, 10/12/2017 tarihli genel kurulda üyelerden villa hariç tahsil edilecek üyelik bedelinin belirlendiği, gerek bu genel kurulda gerekse de 18/06/2017 tarihli genel kurulda kredi yükümlülüklerini yerine getirmeyen üyelerden ödeme gününe kadar bankaca işletilecek faiz ve masraf giderlerinin ödemedikleri tutar ile orantılı olarak tahsil edileceğinin kararlaştırıldığı,

bu yönüyle talep edilen mali yükümlülüklerin genel kurul kararlarına dayandığının sabit olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü gerekmiştir.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 27. ve davalı Kooperatif Ana Sözleşmesi'nin 14/2. maddelerinde parasal yükümlülüklerini yerine getirmeyen kooperatif üyelerinin ihracı prosedürü düzenlenmiş olup, Mahkemece yapılması gereken öncelikle, aidat borcunun ödenmesi için üyeye iki ihtarın gönderilip gönderilmediği ve bu ihtarların usulüne uygun olarak tebliğ edilip edilmediği, ilk ihtarnamenin ödemesi 30 gün geciktirilmiş borcu içerip içermediği, böyle bir borcun ödenmesi için birinci ihtarda 10 gün, ikinci ihtarda 1 aylık sürenin verilip verilmediği,

bu süre içerisinde ödememe halinde müeyyidenin ne olduğunun ve ödenmesi istenen borcun miktarının ve neye ilişkin olduğunun açık ve anlaşılır olarak belirtilip belirtilmediği, ihtarlarda istenen borcun gerçek borç olup olmadığı, ihtarnamelerde belirtilen borç miktarının hesaplanmasına esas alınması gereken temerrüt faizi oranı bakımından bankacı ve kooperatif alanında uzman bilirkişilerden oluşacak yeni bir bilirkişi heyetinden gerekçeli, ayrıntılı ve denetime elverişli rapor alınması, ihtarnamelerde gerçek borçtan fazla bir borcun ödenmesinin istenilip istenilmediği,

ihtarnamelerde ödenmesi istenen borç miktarı ile gerçek borç miktarı arasında fahiş bir fark olup olmadığı, diğer anlatımla ihraç kararının gerçek borcu yansıtan ihtarnamelere dayanıp dayanmadığı belirlenerek, sonucuna göre bir karar verilmesinden ibarettir.

Sonuç olarak, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...