Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/837 K.2024/584

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, davalı ... tarafından Antalya 4. İcra Müdürlüğü'nde ...Esas sayılı dosyasında 470.000,00 TL değerinde icra takibinde bulunulduğunu, ödeme emrinin taraflarına tebliğ olmadığını, hakkında başlatılan icra takibini e-devlet üzerinden öğrendiğini, bu takibe itiraz ettiğini ancak davanın süresi nedeniyle reddedildiğini, davalı ile ... ada ... parsel numarasında kayıtlı taşınmaz üzerine yapılacak bina inşaatı ile ilgili Antalya 11. Noterliği'nde 29/06/2016 tarih ve ...nolu inşaat yapım sözleşmesi yaptıklarını, 29/06/2016 tarihinde ödeme planının olduğu bir sözleşme daha yapıldığını,

sözleşmede yazılan alınan peşinat için davalıya teminat senedi verildiğini, diğer alacaklar için de sözleşmede yazılı her bir madde için 3 adet boş teminat senedi verildiğini, davalının 150.000,00 TL peşinat verdiğini, Manavgat'ta bulunan daire için tarafına 6 ay sonra vekalet verildiğini ve bu dairenin 150.000,00 TL'ye satıldığını, iskandan sonra tarafına ödenecek 135.000,00 TL'nin tarafına ödenmediğini, davalının kendisine verilen teminat senetlerinin tarih ve borç tutarlarını kendisi belirleyerek icra takibine koyduğunu, başlatılan takibin haksız ve kötü niyetli olduğunu beyan ederek,

davaya konu icra takibi neticesinde uğrayacağı zararların engellenmesi için ihtiyaten durdurma kararı verilmesine, açılan menfi tespit davasının kabulüne, davalının %20 oranında kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili, kambiyo senetlerinin TTK'da düzenlendiğini, bu sebeple görevli mahkemenin asliye ticaret mahkemesi olduğunu, davacı tarafından da dosyaya sunulan ödeme planı dahilinde inşaatın ruhsat alındıktan sonra 12 ay içinde bitirileceğinin kararlaştırıldığını, davacı tarafın inşaata başlamandan yaklaşık 3 ay kadar önce 150.000,00 TL inşaat devam ederken de farklı tarihlerde toplam 320.000,00 TL müvekkilinden borç aldığını, söz konusu senetlerin bu borca karşılık müvekkiline teslim edildiğini,

inşaatın süresinde ve eksik olarak yapılmaması sebebiyle davacı tarafından tespit yaptırılmış ve bu tespite göre de davacı tarafça söz konusu inşaatın ancak %44.80'inin yapıldığının ortaya çıktığını, inşaatın eksik kısımlarını müvekkilinin tamamladığını, davacının kötü niyetli olarak bu davayı açtığını beyan ederek, davanın öncelikle görev yönünden reddine, usulü itiraz yerinde görülmediği takdirde esas hakkında öne sürülen hususlarla reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda;"...davacı senedin teminat olarak verildiğini beyan ettiğinden ispat yükünün davacıda bulunduğu, tarafların kabulünde olan sözleşmede davaya konu ihdas nedeni belirtilmeyen senetlerin teminat olarak alındığına dair bir atıf olmadığı, senetler de teminat senedi olduğuna ilişkin bir açıklama bulunmadığı, davalının senedin teminat senedi olduğuna ilişkin her hangi bir kabulünün bulunmadığı,

dolayısıyla da davacı taraf iddiasını yazılı delil ile ispatlayamadığı gibi yemin deliline de dayanmadığı anlaşılmıştır. ...düzenleme, 15/06/2017 ödeme tarihli 150.000,00.-TL bedeli alacaklısı ..., borçlusu...olan bonoda ise malen kaydı bulunduğu halde, davacı taraf bononun teminat olarak düzenlendiğini, karşılığı bulunmadığını iddia etmiş ise de, davalı taraf ise bila tarihli cevap dilekçesi ile davacı tarafça yapılacak inşaata karşılık,

davacı tarafa 150.000,00 TL peşinat ve Manavgat’ta bulunan daire 220.000,00 TL bedel olmak üzere verildiğini ileri sürdüğ ve ayrıca davacı tarafından inşaatın süresinde yapılmadığını ve inşaatın eksik yapıldığını, Antalya 4. Sulh Hukuk Mahkemesinin...D.İŞ sayılı dosyası ile aldırılan raporda söz konusu inşaatın ancak % 44.80 inin yapıldığının sabit olduğunu ileri sürülmüştür.

Davacı taraf davalı tarafın beyanlarına karşı sunmuş olduğu cevaba cevap dilekçesinde, davalı vekilinin söz konusu inşaatın %44,80 nin tamamlandığı ve bunun içinde 840.000 bin tl ödeme yaptığını beyan ettiğini, anlaşılan tutarın üzerinde afaki bir rakam ödediğini iddia ettiği halde başlatılan haciz takibi 470.000 bin tl olduğunu, davalı taraf inşaatı kendisi tamamladığını beyan ettiğini ancak, inşaat sözleşme iptal davası açmayıp teminat senetlerini icra yolu tahsil yoluna gitmesi art niyetli olduğunu belirterek zımnen inşaatın bitirilmediğini kabul ettiği anlaşılmıştır.

Davalı senedin peşinat olarak verilen para karşılığı olarak alındığını ileri sürdüğü anlaşılmıştır. Bu durumda hem davacı hem de davalı senedin ihdas nedenini talil etmiştir. Hal böyle olunca, ispat külfeti davacıda olup, davacının senedin teminat senedi olduğu yönündeki iddiasını 6100 sayılı HMK’nın 201. maddesi uyarınca yazılı delille kanıtlaması gerekir.

Aksi düşünülse bile davacı taraf, sözleşme kapsamındaki işleri usulüne uygun yaptığını, işçilik bedellerini ve sair kendisine ait ödemeleri yaptığını ve bunlara rağmen halen senetlerin iade edilmediğini ispat etmek suretiyle menfi tespit talep edebilecekken, bu hususlara riayet etmediği anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamına göre, davacı taraf iddiasını yazılı delil ile ispatlayamadığı gibi yemin deliline de dayanmadığının anlaşıldığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin müteahhitlik yaptığını, inşaat yapım işleriyle uğraştığını, davalı ile inşaat yapımı hususunda 26/09/2019 tarihli inşaat yapım sözleşmesi ile anlaşıldığını, sözleşmeye ek olarak tarafların kendi aralarında yine 29/06/2016 tarihli bir sözleşme daha yaptıklarını, sözleşmede inşaatta yapılacak işler ve ödeme planına ait bilgilerin düzenlendiğini, tarafların, senetlerin teminat senedi niteliğinde olması hususunda anlaştıklarını, yazılı belgede kambiyo senedinin teminat senedi olarak verildiğine ilişkin bir ibarenin, bilginin bulunması gerektiğini,

tarafların 1 nolu senedin teminat amacıyla alınıp verildiği noktasında anlaştıklarını, müvekkilinin en az bir tanesine ilişkin dahi olsa senedin teminat senedi olduğu noktasında iddiasını yazılı delille ispatladığını, taraflar arasındaki anlaşmanın ve bu anlaşmada senetlerin en azından bir tanesinin teminat amacıyla teslim edildiğinin açık olduğunu, tarafların adi yazılı sözleşmeyi imzalarken bu amacı güttüklerini, aksi bir ticari ilişkinin de ispatlanmadığını, mahkemece delillerine ilişkin hiçbir inceleme yapılmaksızın, henüz ön inceleme duruşmasında davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya uygun olmadığını,

müvekkili tarafından davalıya verilen senetlerin üzerinde teminat olarak verildiklerine ilişkin bir ibare bulunmasa bile noterlikte yapılan inşaat yapım işi sözleşmesiyle aynı gün imzalanan sözleşmede, verilen senedin teminat amacıyla alınıp verildiğinin açıkça belirtildiğini ve bu hususun taraflarca imza altına alındığını, senetlerin birbirini izleyen sıralı senetler olmasının da senetlerin teminat senedi olduğunu açıkça gösterdiğini beyan ederek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, takip konusu bononun eser sözleşmesi gereğince teminat amaçlı düzenlendiği, teminat altına alınan işin yapıldığı, bononun bedelsiz kaldığı iddialarına dayalı menfi tespit istemine ilişkindir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Takip konusu bonoların ilki ... düzenleme tarihli, 15/06/2017 vade tarihli, 150.000,00 TL bedelli olmak üzere sırasıyla; 16/02/2017 tanzim tarihli, 14/03/2017 vade tarihli, 150.000,00 TL bedelli, 16/02/2017 tanzim tarihli, 09/04/2017 vade tarihli 150.000,00 TL bedelli, 15/03/2018 tanzim tarihli, 12/05/2018 vade tarihli 20.000,00 TL bedelli olmak üzere toplam 470.000,00 TL bedelli 4 adet bonodan ibaret olup, davacının bonoların keşidecisi, davalının ise bonoların lehtarı olduğu, takibin toplam tutarının 470.000,00 TL olup, davanın fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak 50.000,00 TL üzerinden kısmi şekilde açıldığı anlaşılmıştır.

Taraflar arasında varlığı ihtilafsız 26/09/2016 tarihli sözleşmeye göre; davacının yüklenici sıfatıyla davalıya ait arsa üzerinde inşaat yapacağı, peşinat olarak 150.000,00 TL olmak üzere sözleşmede belirtilen iş aşamalarına göre belirlenen tutarlarda ödenmek üzere toplam 575.000,00 TL iş bedelinin ödeneceğinin kararlaştırıldığı, sözleşmede ilk peşinat 150.000,00 TL'nin yükleniciye verildiği, karşılığında 150.000,00 TL bedelli teminat senedi alındığının yazılı olduğu görülmüştür.

Davacı yüklenici, iskan belgesi aldığını, sözleşmede belirtilen iş bedelinden sadece iskan belgesi alındığında ödenmesi kararlaştırılan son 135.000,00 TL'nin tarafına ödenmediğini, takip konusu bonoların inşaat sözleşmesi sebebiyle teminat olarak verildiğini, esasında kendisinin alacaklı olduğunu, bonoların bedelsiz olduğunu belirtmiştir.

Davalı ise cevap dilekçesinde; inşaat sözleşmesi uyarınca 150.000,00 TL peşinatı karşı tarafa ödediğini takip konusu bonoların bu peşinat ve inşaat süresince davacıya borç olarak verilen 320.000,00 TL'nin karşılığı olarak düzenlendiğini, inşaatın davacı tarafça tamamlanmadığını, yaptırdıkları tespitte %44.80'inin yapıldığının anlaşıldığını, eksik kalan kısmın kendileri tarafından tamamlandığını belirtmiştir.

Davalının anlatım bütünlüğü dikkate alındığında, takip konusu bonoların taraflar arasındaki inşaat sözleşmesi uyarınca davalı tarafça davacıya yapılan ödemeler karşılığı teminat amaçlı düzenlendiği kabul edilmiştir.

Davacının kabulüne göre, iş bedelinin son 135.000,00 TL'lik kısmı hariç kalanı ödenmiştir. Uyuşmazlık, inşaatın davacı tarafça tamamlanıp tamamlanmadığı, bonoların teminat fonksiyonunun devam edip etmediği, inşaatın tamamlanma oranına göre davacının bonolardan kaynaklı ne miktarda borcunun olduğu noktalarında toplanmaktadır.

Mahkemece, takip konusu bonoların taraflar arasındaki inşaat sözleşmesi uyarınca davalı tarafça davacıya yapılan ödemeler sebebiyle işin tamamlanmasının teminatı olarak düzenlendiği kabul edilerek, taraf delilleri incelenip sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle yazılı şekilde davanın reddedilmesi isabetsiz olmuştur.

O halde mahkemece yapılacak iş, inşaatla ilgili yapı ruhsatı alınıp alınmadığının ilgili belediyeden sorularak, buna ilişkin bilgi ve belgelerin dosyaya kazandırılması, davalının yaptırdığı delil tespit dosyasının celp edilmesi, tarafların ticari defter ve belgeleri incelettirilerek bonoların kayıtlı olup olmadığı, ne şekilde kayıtlı olduğu, cari hesap ve ödemeler konusunda mali müşavir bilirkişiden rapor alınması, sonrasında konusunda uzman teknik bilirkişi huzurunda mahallinde keşif yapılıp, inşaatın tamamlanma oranı konusunda rapor alınarak yapılan iş ve ödemeler karşılaştırılıp, buna göre bonoların karşılığının bulunup bulunmadığının tespiti ile sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Yine toplam takip tutarının 470.000,00 TL olduğu, dava dilekçesinde harca esas değerin 50.000,00 TL olarak gösterildiği, ancak netice-i talepte takip dolayısıyla davalıya tümden borçlu olunmadığının tespitinin talep edilmesiyle ortaya çıkan çelişkinin giderilmesine yönelik olarak, davacıdan alınacak beyan ile davanın kısmi dava olarak açılıp açılmadığının netleştirilmesi, toplam takip tutarı üzerinden dava açıldıysa eksik harcın tamamlatılması gerekir.

Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...