Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2025/827 K.2025/1368

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP EDENİN İDDİALARININ ÖZETİ

Talep eden vekili dilekçesinde özetle; ... Bankası Kemer Şubesine ait müteveffa ... adına düzenlenmiş olan ... numaralı VKN.TC NO: ... iban no:TR... iban nolu boş çek sayfasını müvekkilinin kaybettiğini ve bulamadığını, boş çek yaprağının kötü niyetli insanların eline geçip kullanmaları ihtimaline binaen çek yaprağının iptali için mahkemeye başvurma zaruretinin hasıl olduğunu, bu nedenlerle boş çek yaprağının iptaline karar verilmesini, bu aşamada kötü niyetli 3. kişilerin çekleri kullanmaları ve bankaya ibraz etmelerini önlemek amacıyla teminatsız olarak ihtiyati tedbir kararı verilmesi arz ve talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince verilen kararda özetle; "..Dava, TTK.nun 818/s maddesi yollaması ile TTK.nun 757 ve devamı maddeleri uyarınca açılmış zayii nedeniyle çek iptali davasıdır. TTK'nın 757/1. maddesi gereğince çek iptali davası açma hakkı yetkili hamile aittir.

Keşideci çek iptali davası açamaz. Keşidecinin çek iptalini dava etme (aktif husumet) ehliyeti yoktur. Ayrıca, boş ve imzasız çek koçanı ve çek yaprağı kambiyo senedi niteliğinde değildir. Bu nedenle, çek iptali davası açılamaz. Davacının iptalini talep ettiği evraklar "çek olmayıp" boş ve imzasız çek yapraklarıdır. Çek vasfında olmayan boş çek yaprakları hakkında zayii sebebi ile iptal davası açılamaz.

Boş çek yaprağını ele geçiren tarafından sahte imza ile ve ilgili bölümler doldurularak çek haline getirilebilme tehlikesinin varlığı kambiyo senetlerinin zayii halinde uygulanacak olan çek iptali davası açma hakkını davacıya vermez. Bu tehlikenin gerçekleşmesi halinde çeke dayalı hak iddia edene karşı menfi tespit (istirdat) davası açılmalıdır.

Bu nedenle boş ve imzasız çek yaprağı kambiyo senedi niteliğinde olmadığından ve davacının aktif dava ehliyeti bulunmadığından.." şeklindeki gerekçe ile talebin reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, talep eden vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; boş çek yaprağının kötü niyetli insanların eline geçip kullanmaları ihtimaline binaen çek yaprağının iptali için mahkemeye başvurduklarını, mahkemece aktif husumet yokluğundan talebin reddedildiğini, oysa talebin zayi nedeniyle çek iptali değil çek yaprağının kaybına ilişkin olduğunu, her ne kadar çek yaprakları keşide edilmeden çalınmış ise de, boş çek yaprağının herhangi bir kağıt olmadığını, iş bu davanın açılmasında hukuki yararın bulunduğunu beyan ederek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Talep, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Türk Medeni Kanunu m. 702 ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun ... Esas, ... Karar sayılı emsal ilamı gereğince, talep edenin iş bu uyuşmazlık başvurusunu yapmaya yetkisinin olmasına, çekin kısmen doldurulmuş ya da sadece imzalanmış olması halinde tedavüle çıkarılması mümkün ve geçerli olup, böyle bir çekin iptalini isteme hakkının sadece hamile ait olduğu,

talep edenin kaybolan çeklerin boş olduğunu beyan ettiği, çek vasfında olmayan, tamamen boş çek yaprakları tedavüle konmuş sayılamayacağından hesap sahibi tarafından zayi nedeniyle iptal davası açılamayacağı, ele geçirenlerce imzalanıp doldurulması sonrasında, çeke dayalı hak iddia edene karşı TTK'nın 792. maddesine göre menfi tespit davası açılabileceği, bu nedenle boş çek yapraklarına dayanarak iptal isteminde bulunmakta hukuki yarar bulunmadığı (aynı yöndeki içtihat için bknz.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 17/03/2014 tarih, 2013/17219 Esas - 2014/5164 Karar sayılı ilamı) anlaşılmakla, HMK'nın 359/3 maddesi uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK'nın 355/1 maddesi gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına,

kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre (Dairemizin 2025/486 Esas, 2025/835 Karar sayılı emsal ilamı); talep edenin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...