Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2024/1454 K.2024/1943

Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas,... Karar sayılı 14/04/2017 tarihli kararı aleyhine davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuş ve talebin süresinde olduğu anlaşılmakla; yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili tarafından ilk derece mahkemesine sunulan dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin elektrik üretimi yaparak, ürettiği elektriği kanun ve yönetmeliklerin tanıdığı yetkiye dayalı elektriği anlaşma fiyatları üzerinden tüketicilere sattığını, elektriğin tüketicilere ulaştırılması,

tüketim miktarının tespitinin elektrik dağıtım şirketleri tarafından yapılıp, fatura edildiğini, dağıtım şirketinin faturasının içerisinde ... tarafından açıklanan 2006 yılından itibaren kayıp kaçak bedeli adı altında bir kalemin yer aldığını, kayıp kaçak bedellerinin kurallara uyan abonelerden tahsil edilemeyeceğine ilişkin yerleşik yüksek mahkeme kararlarının olduğunu belirterek; müvekkilinden kayıp kaçak, bedeli olarak tahsil edilen paralara istinaden fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 1.000,00.-TL nin avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili, husumet ve zamanaşımı itirazında bulunarak kayıp-kaçak bedelinin ilgili mevzuat çerçevesinde abonelere yansıtıldığını ve uygulanmasının yasal bir zorunluluk olduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI VE GEREKÇESİ: Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 14/04/2017 tarih ve .,.. E ,... K sayılı kararı ile; "Davanın reddine, Alınması gerekli 31,40.-TL harçtan, peşin olarak alınan 29,20.-TL harcın mahsubu ile kalan 2,20.-TL harcın davalıdan alınmasına, Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin davacı üzerinden bırakılmasına, Davacı tarafça yatırılan gider avansından arta kalanının karar kesinleştiğinde talebi halinde davacıya iade edilmesine, Avukatlık Asgari Ücret tarifesi uyarınca hesap edilen 1.000,00.-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı tarafa verilmesine," karar vermiştir.

İSTİNAF TALEBİ VE SEBEPLERİ

Davacı vekili tarafından yasal süresi içarisinde sunulan istinaf dilekçesi ile; 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununa eklenen geçici 20. Maddesi hükümlerine istinaden davanın konusuz kaldığını, dava tarihindeki haklılık durumuna göre lehlerine vekalet ücretine hükmedilmesi gerekir iken davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığını beyanla, ilk derece mahkemesi kararının düzeltilerek talepleri gibi karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 355/1 maddesi gereğince istinaf sebepleri ile sınırlı olarak yapılan incelemede; Davada, elektrik abonesi olan davacıdan tahsil edilen kayıp-kaçak vs. bedelin davalıdan tahsili istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama ve toplanan delillere göre.

"Davacı vekili müvekkilinin tüketici konumunda olup, davalıdan sözleşme ile elektrik satın aldığını ve bunu müşterilerine satarak tahsil ettiği fatura bedellerini davalıya ödediğini, ödediği fatura bedelleri içerisinde davalı tarafça kendisinden tahsil edilen kayıp-kaçak bedellerinin yasal ve haklı olmadığını, iadesinin gerektiğini, bu nedenle davalı aleyhine ödenen kayıp-kaçak bedellerinin tahsili gerektiğini iddia etmiş ise de, davacı şirket nihai tüketici konumunda olmayıp, ürettiği veya dışarıdan sağladığı elektriği müşterilerine satan bir dağıtım firmasıdır.

Dolayısı ile elektrik tüketim faturalarına yansıtılan kayıp-kaçak bedellerini esas ödeyen nihai tüketici elektriği kullanan müşteri olup, davacı nihai tüketici konumunda değildir. Davacı müşteriden tahsil ettiği fatura bedellerini ve dolayısı ile kayıp-kaçak bedellerini müşteriden tahsil edip davalı kuruma devretmektedir. Davalının tahsil ettiği kayıp-kaçak bedelleri haksız olsa bile bunun iadesini talep edebilecek kişi davacı olmayıp, nihai tüketici konumundaki müşteridir.

Kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili davacının kendisinden tahsil edilen bir bedel söz konusu değildir. Yine, davacı tarafça davalıya bedeli ödenip kendisinden talep edilerek müşteriye iade edilen bir bedel de söz konusu olmadığı gibi zaten davacı tarafça da rücu hükümlerine dayanılmamıştır. Davacı tarafça henüz müşteriye iade yoluyla ödenmiş bir kayıp-kaçak bedeli bulunmadığından davalıdan tahsiline karar verilmesi davacının sebepsiz zenginleşmesine sebep olacaktır.

Tüm bu açıklanan nedenlerle davacı tarafça nihai tüketici sıfatı ile talep edilebilecek bir bedel bulunmadığı" gerekçesiyle; davanın reddine, peşin olarak alınan harcın mahsubu ile bakiye harcın davalıdan tahsiline, Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin davacı üzerinden bırakılmasına, Avukatlık Asgari Ücret tarifesi uyarınca hesap edilen 1.000,00.-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı tarafa verilmesine, karar verilmiştir.

Karar, davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

1-Dava tarihinden sonra 17/06/2016 gün ve 29745 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren 6719 Sayılı kanunla, 6446 sayılı kanunun "tarifeler ve tüketicilerin desteklenmesi başlıklı" başlıklı 17. Maddesinin 1 fıkrası "Bu Kanun kapsamında düzenlenen ve bir sonraki dönem uygulanması önerilen tarifeler, ilgili tüzel kişi tarafından Kurulca belirlenen usul ve esaslara göre, tarife konusu faaliyete ilişkin tüm maliyet ve hizmet bedellerini içerecek şekilde hazırlanır ve onaylanmak üzere Kuruma sunulur.

Kurul, mevzuat çerçevesinde uygun bulmadığı tarife tekliflerinin revize edilmesini ister veya gerekmesi hâlinde resen revize ederek onaylar. İlgili tüzel kişiler Kurul tarafından onaylanan tarifeleri uygulamakla yükümlüdür.” 3. Fıkrası "Onaylanan tarifeler içinde, söz konusu tüzel kişinin tarife konusu faaliyetine ilişkin tüm maliyet ve hizmet bedelleri dışında piyasa faaliyetleri ile doğrudan ilişkili olmayan hiçbir unsur yer alamaz.

İletim ek ücreti bu hükmün istisnasını oluşturur." 4. Fıkrası "İlgili faaliyete ilişkin tüm maliyet ve hizmet bedellerini içeren Kurul onaylı tarifelerin hüküm ve şartları, bu tarifelere tabi olan tüm gerçek ve tüzel kişileri bağlar. Bir gerçek veya tüzel kişinin tabi olduğu tarifede öngörülen ödemelerden herhangi birini yapmaması hâlinde, söz konusu hizmetin durdurulabilmesini de içeren usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.

Kurul tarafından tüketici özelliklerine göre abone grupları belirlenebilir.

Kurulca düzenlemeye tabi tarifeler, doğrudan nihai tüketiciye veya nihai tüketiciye yansıtılmak üzere ilgili tüketiciye enerji tedarik eden lisans sahibi tüzel kişilere yansıtılır." 5. Fıkrası "Tarife onayı gerektiren bir lisansın verilmesi ile birlikte, içinde bulunulan yıla ait tarife de Kurulca incelenerek onaylanır.", "Kurulca düzenlemeye tabi tarife türleri şunlardır" başlıklı 6. Fıkrasının, a bendi "Bağlantı tarifeleri: Bağlantı tarifeleri, ilgili bağlantı anlaşmasına dâhil edilecek olan bir dağıtım sistemine bağlantı için eşit taraflar arasında ayrım yapılmaması esasına dayalı fiyatları, hükümleri ve şartları içerir.

Bağlantı tarifeleri, şebeke yatırım maliyetlerini kapsamaz; bağlantı yapan kişinin iç tesisatının dağıtım şebekesine bağlanması için inşa edilen bağlantı hattı kapsamında katlanılan masraflar ile sınırlıdır. Bağlantı hattının tüketici tarafından tesis edilmesi hâlinde, bağlantı hattı işletme ve bakım sorumluluğu karşılığı dağıtım şirketine devredilir, bu tüketicilerden bağlantı bedeli alınmaz." b bendi "İletim tarifesi .... tarafından hazırlanacak olan iletim tarifesi;

üretilen, ithal veya ihraç edilen elektrik enerjisinin iletim sistemi üzerinden naklinden yararlanan tüm kullanıcılara eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin uygulanacak fiyatları, hükümleri ve şartları içerir. ... ın yapacağı şebeke yatırımları ve iletim ek ücretleri iletim tarifesinde yer alır." ç bendi "Dağıtım tarifeleri: Dağıtım şirketleri tarafından hazırlanacak olan dağıtım tarifeleri, elektrik enerjisinin dağıtım sistemi üzerinden naklinden yararlanan tüm gerçek ve tüzel kişilere eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin uygulanacak hizmetlere ilişkin fiyatları, hükümleri ve şartları içerir.

Dağıtım tarifeleri; dağıtım sistemi yatırım harcamaları, sistem işletim maliyeti, teknik ve teknik olmayan kayıp maliyeti, kesme-bağlama hizmet maliyeti, sayaç okuma maliyeti, reaktif enerji maliyeti gibi dağıtım faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki tüm maliyet ve hizmetleri karşılayacak bedellerden oluşur.

Dağıtım şirketlerinin tarifelerine esas alınacak teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin hedef oranlar bu kayıpları düşürmeyi teşvik edecek şekilde Kurul tarafından belirlenir. Kurulca belirlenen hedef oranlarını geçmemek kaydı ile teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin maliyetler dağıtım tarifelerinde yer alır ve tüketicilere yansıtılır.

Teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin hedef oranlarının tespiti ve değiştirilmesi ile oluşacak maliyetin tarifelerde yer alması ve tüketicilere yansıtılmasına ilişkin usul ve esaslar Kurul tarafından düzenlenir." d bendi "Perakende satış tarifeleri: Serbest tüketici niteliğini haiz olmayan tüketiciler için, eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin uygulanacak fiyatları, hükümleri ve şartları içerir.

Serbest tüketici niteliğini haiz olmayan tüketicilere uygulanacak perakende satış tarifeleri, görevli tedarik şirketi tarafından önerilir ve Kurul tarafından incelenerek onaylanır. Tedarik lisansı sahibi şirketin lisansında, elektrik enerjisi tüketim miktarlarına göre değişen tipte tarifelerin veya fiyat aralıklarının uygulanmasına ilişkin yükümlülükler yer alabilir ve buna ilişkin hususlar Kurul tarafından düzenlenir.

Perakende satış tarifeleri, aktif enerji maliyeti, faturalama ve müşteri hizmetleri maliyeti, perakende satış hizmet maliyeti gibi perakende satış faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki tüm maliyet ve hizmetleri karşılayacak bedellerden oluşur." f bendi "Son kaynak tedarik tarifesi: Serbest tüketici niteliğini haiz olduğu hâlde elektrik enerjisini, son kaynak tedarikçisi olarak yetkilendirilen tedarik lisansı sahibi şirket dışında bir tedarikçiden temin etmeyen tüketicilerin rekabetçi piyasaya geçmesini teşvik edecek ve son kaynak tedarikçisinin makul kâr etmesine imkân verecek düzeyde,

yürürlükteki perakende satış tarifeleri ile piyasa fiyatları dikkate alınarak hazırlanır. Ancak, bu sınırlamalarla bağlı olmaksızın. Kurulca sosyal ve ekonomik durumlar gözetilerek belirlenecek bir miktarın altında elektrik enerjisi tüketen tüketiciler için ayrı tarife yapılabilir. Son kaynak tedarik yükümlülüğü kapsamında uygulanması öngörülen tarifeler tedarik lisansı sahiplerince ayrıca teklif edilir.

Son kaynak tedarik tarifesi, aktif enerji maliyeti, faturalama ve müşteri hizmetleri maliyeti, perakende satış hizmet maliyeti gibi son kaynak tedariği kapsamındaki tüm maliyet ve hizmetleri karşılayacak bedellerden oluşur." şeklinde değiştirilmiş, yine 17. Maddeye eklenen 10 fırkası ile "Kurum tarafından gelir ve tarife düzenlemeleri kapsamında belirlenen bedellere ilişkin olarak yapılan başvurularda ve açılan davalarda; tüketici hakem heyetleri ile mahkemelerin yetkisi, bu bedellerin, Kurumun düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır." hükmü getirilmiştir.

Ayrıca, 6719 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'na eklenen Geçici 19.madde de; "Bu maddeyi ihdas eden Kanunla öngörülen düzenlemeler yürürlüğe konuluncaya kadar, Kurul tarafından yürürlüğe konulan mevcut yönetmelik, tebliğ ve Kurul kararlarının bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur" ve Geçici 20.madde de ise, "Kurul kararlarına uygun şekilde tahakkuk ettirilmiş dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılmış olan her türlü ilamsız icra takibi, dava ve başvurular hakkında 17.madde hükümleri uygulanır" hükmü getirilmiştir.

Karar tarihinden sonra 15/02/2018 tarihli resmi gazetede yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 28/12/2017 tarih ve ... Esas ...

Kararı ile 17/06/2016 gün ve 29745 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren 6719 Sayılı kanunla, 6446 sayılı kanunun 17. Maddesine eklenen 10. Fırkasındaki "Kurum tarafından gelir ve tarife düzenlemeleri kapsamında belirlenen bedellere ilişkin olarak yapılan başvurularda ve açılan davalarda; tüketici hakem heyetleri ile mahkemelerin yetkisi, bu bedellerin, Kurumun düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır." düzenlemesinin Anayasaya aykırı bulunarak iptal edildiği, ancak 6719 Sayılı kanunla, 6446 sayılı kanuna eklenen diğer hükümlerin Anayasaya aykırı bulunmayarak iptali taleplerinin ret edildiği,

bu nedenle 6719 Sayılı kanunla, 6446 sayılı kanuna eklenen düzenlemeler gereğince Kurul kararlarına uygun şekilde tahakkuk ettirilmiş dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedellerin son kullanıcıdan tahsil edilebileceği, yine 6719 Sayılı kanunla, 6446 sayılı kanuna eklenen geçici 20. Maddesinde ki "Kurul kararlarına uygun şekilde tahakkuk ettirilmiş dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılmış olan her türlü ilamsız icra takibi,

dava ve başvurular hakkında 17 nci madde hükümleri uygulanır." düzenlemesinin Anayasaya aykırı bulunmayarak iptali talebinin reddedilmesi nedeniyle 6719 sayılı Kanun ile yapılan değişikliklerin Kanunun 17.06.2016 yürürlük tarihinden önceki dönemde geçerli olan .,.. kararlarına dayanılarak tahsil edilmiş dava konusu kayıp kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılan ve halen devam eden alacak davalarında da geçmişe etkili olacak şekilde uygulanması gerektiği anlaşılmaktadır.

2-Dava tarihi olan 26/04/2016 tarihinden sonra yürürlüğe giren 6719 sayılı Kanun ile yapılan değişikliklerin, Kanun'un 17.06.2016 yürürlük tarihinden önceki dönemde geçerli olan ... kararlarına dayanılarak tahsil edilmiş dava konusu dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılan ve halen devam eden alacak davalarında da geçmişe etkili olacak şekilde uygulanması gerektiği, buna göre davacı tarafından açılan davanın 6719 sayılı yasa hükümleri uyarınca konusuz kaldığı anlaşılmaktadır.

6100 sayılı HMK'nun 331.maddesinde, "Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında karar verilmesine gerek bulunmayan hallerde hakim, davanın açıldığı tarihdeki tarafların haklılık durumlarına göre yargılama giderlerine taktir ve hükmeder." hükmü yer almaktadır. HMK'nun 323.maddesinde ise, yargılama giderleri sayılmış olup, ğ bendinde, "vekille takip edilen davalarda kanun gereğince taktir olunacak vekalet ücreti" olarak vekalet ücreti de yargılama giderleri olarak belirtilmiştir.

Davanın konusuz kalması halinde, mahkemece; yargılamaya devam edilerek davanın açıldığı tarih itibariyle hangi tarafın haklı olduğunun tespit edilmesi, o taraf lehine yargılama giderleri ve vekalet ücretine karar verilmesi gerekir.

Başka bir deyişle, yürürlüğe giren yeni yasa nedeniyle konusuz kalan davada, yeni yasanın yürürlüğe girmemiş olması halinde, davanın açıldığı tarih itibariyle haklı olan ve davasını avukat ile takip eden taraf lehine "maktu vekalet" ücretine hükmedilmesi, yargılama giderlerinin ise karşı taraftan tahsiline karar verilmesi gerekmektedir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 18.11.2009 tarih, ... E.-....

K. sayılı ilamında "Dava tarihinde davasında haklı bulunan davacının, sonradan yürürlüğe giren yasa nedeniyle haksız duruma düşmesi söz konusu olmadığından, davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği" belirtilmiştir.

Yukarıdaki ilkeler doğrultusunda; dava tarihi itibariyle 21.05.2014 tarih, ... -... E.-... K. sayılı HGK kararı uyarınca davacının, dava açılış tarihinde dava açmakta haklı olduğu anlaşıldığından, davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek, maktu karar ve ilam harcı, yargılama giderleri ve maktu vekalet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

3-Ancak, bu hususların düzeltilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 353/1-b.2 maddesi gereğince; davalılar vekillerinin vekalet ücretine yönelik istinaf talebinin kabulü ile; ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak;

1-6719 sayılı Kanun'un 21. Maddesi ile 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 17. Maddesine eklenen 10. Fıkra hükmü ve 6719 sayılı Kanunun 26. Maddesi ile 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununa eklenen Geçici 20. Maddesi hükümlerine istinaden davanın konusuz kalması nedeni ile DAVANIN ESASI HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

2-Alınması gerekli 31,40 TL maktu karar ve ilam harcının peşin alınan 29,20 TL harçtan mahsubu ile eksik 2,20 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

3-Davacı tarafça yapılan 163,30 TL yargılama gideri, 29,20 başvuru harcı ve 29,20 TL peşin harç olmak üzere toplam 221,70 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

4-Karar tarihindeki AAÜT. Gereğince 1.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

5-Gider avansının kullanılmayan kısmının hükmün kesinleşmesine müteakip talep halinde yatıran taraflara iadesine," şeklinde yeniden esas hakkında karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM; Yukarıda açıklanan nedenlerle;

I-Davacı vekilinin İSTİNAF TALEBİNİN KABULÜNE,

II-HMK'nun 353/1.b.2 maddesi uyarınca ANTALYA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİnin 14/04/2017 tarihli ve ... Esas, ... Karar sayılı KARARININ DÜZELTİLEREK, ESAS HAKKINDA AŞAĞIDAKİ ŞEKİLDE YENİDEN KARAR VERİLMESİNE,

1-6719 sayılı Kanun'un 21. Maddesi ile 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 17. Maddesine eklenen 10. Fıkra hükmü ve 6719 sayılı Kanunun 26. Maddesi ile 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununa eklenen Geçici 20. Maddesi hükümlerine istinaden davanın konusuz kalması nedeni ile DAVANIN ESASI HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

2-Alınması gerekli 31,40 TL maktu karar ve ilam harcının peşin alınan 29,20 TL harçtan mahsubu ile eksik 2,20 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

3-Davacı tarafça yapılan 163,30 TL yargılama gideri, 29,20 başvuru harcı ve 29,20 TL peşin harç olmak üzere toplam 221,70 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

4-Karar tarihindeki AAÜT. Gereğince 1.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

5-Gider avansının kullanılmayan kısmının hükmün kesinleşmesine müteakip talep halinde yatıran taraflara iadesine,

III-İstinaf yargılaması yönünden;

1-İstinaf talebinde bulunan davacıdan peşin alınan istinaf karar harcının isteği halinde iadesine,

2-İstinaf talebinde bulunan davacıdan peşin alınan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye irad kaydedilmesine,

3-İstinaf aşamasında davacı tarafından yapılan 652,30 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

4-Kararın tebliği, kesinleştirme, artan avans ve harç iadesi vs. işlemlerin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,

...