Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2023/1132 K.2026/52

İncelenen Kararın Mahkemesi:Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi Tarihi:20/06/2023 Dava Türü:Tazminat (Fazla Ödenen Eksik ve Ayıplı İş Bedeli/Gecikme Cezası-Eser Sözleşmesi) Dava Tarihi:09/11/2021 Karar Yazım T:21/01/2026

İlk derece mahkemesince verilen karar istinaf edilmekle dairemiz üyesi tarafından hazırlanan rapor okunduktan ve dosya kapsamı incelendikten sonra yapılan müzakere sonucu gereği düşünüldü;

I. DAVA

Davacı vekili açtığı dava ile, taraflar arasında bakır borulama, iç ve dış ünite montaj işlerinin yapımı için Denizli ... montaj işleri taşeron sözleşmesinin 20/03/2019 tarihinde yapıldığını, davalının işi bitiremediğini, ticari defter ve kayıtlarına göre davalıya 465.000,00 TL ödeme yapıldığını, davalının kestiği faturalara göre davalıdan 137.008,80 TL alacağın bulunduğunu, davalıya gönderilen 17/06/2020 tarihli noter ihtarnamesinin tebliğine rağmen, herhangi bir iş yapılmadığını, Denizli Asliye Ticaret Mahkemesinin ...

D.İş sayılı dosyasında delil tespiti yaptırdıklarını, eksik ve hatalı işler bedelinin 176.002,00 TL olarak belirlendiğini, eksik işlerin dava dışı üçüncü kişiye 202.960,00 TL bedelle yaptırıldığını, sözleşmede işin zamanında bitirilmemesi halinde günlük 500,00 TL ceza-i tazminat kararlaştırıldığını ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalarak eksik ve ayıplı işler için 10.000,00 TL ve gecikmeden kaynaklı tazminat için 50,00 TL (Islahla 312.502,00 TL) tazminatın ticari avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevabında, asliye hukuk mahkemelerinin görevli olduğunu, davalının edimini tam ve eksiksiz yerine getirdiğini, tespit raporunun yokluklarında düzenlendiğini, itiraz ettiklerini, davalının sadece işçilik yaptığını, davacı tarafça takılması gereken klimaların tamamının temin edilemediğini, temin edilen kadar klimaların montajının yapıldığını, iş sahibinin talebi üzerine 250 adet klimanın yerinin değiştirildiğini, ilave 20 adet klima montajı yapıldığını, işin süresinde teslim edilememesinde davalının sorumluluğunun bulunmadığını, davacının işte kullanılacak makine ve malzemeleri dava dışı ... Firmasından işin bitim süresinden çok sonra 2020 yılı Ekim ayında temin ettiğini ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesi, mahkemece hükme esas alınan teknik ve uzman bilirkişilerin kök ve ek raporları ile; davalının talep ettiği malzeme fatura ve irsaliye dökümanlarına (dosyada bulunan) bakıldığında (05.04.2019-07.11.2019 tarihleri) davalı ve davacı arasındaki sözleşme tarihleri olan (20/03/2019-15/03/2020) davacı taraf olan işveren dış ünite ve iç ünitelerin çoğunluğunu (54 dış ünite ve 217 iç ünite) şantiyeye getirmiş bulunduğu, genel olarak davacı yüklenicinin sözleşmede konu edilen malzemeleri yapım işi süresi kapsamında davalıya zamanında teslim ettiği, ancak buna rağmen sözleşmede kararlaştırılan imalatların, işçiliğin yapılmadığı,

davaya konu olan binanın projeleri incelendiğinde, odalarda aynı mahal içinde ... iç ünitelerinde oynamalar, kaymalar ve değiştirmeler olduğu, ancak genel açıdan işin gecikmesine mahal olacak çok büyük proje değişiklikleri olmadığı, davalının işi süresinde yapmasına engel oluşturmayacağı, asma tavan imalatlarının iç ünitelerin montajına engel olmayacağı, davaya konu olan ...

Sistem (Merkezi Klima ) bakır borulama (malzemeleri dahil) ve iç, dış ünite montaj işlerinin davalı tarafça tamamlanmaması sonucu davacı tarafça bir başka firmaya ihale edildiği, davacı tarafça sözleşme kapsamında yapılması kararlaştırılan imalatlarda eksik ve ayıplı imalat bedelinin KDV dahil tespite göre 176.002,00 TL olarak hesaplanmış olduğunun tespit edildiği, buna göre davacı tarafın eksik ve ayıplı işler nedeniyle davalıdan 176.002,00 TL talep edebileceği kanaatine varıldığı,

tazminat bedelinin talep gibi dava tarihinden itibaren ve her iki taraf da tacir olduğundan talep gibi avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar vermek gerektiği, taraflar arasındaki sözleşmenin gecikme cezası başlıklı 11. maddesinde.

"Taşeron sözleşme konusu işle ilgili verilen resmi süre ve ilave imalatlardan kaynaklanan süre uzatımlarından gelen ilave günlerin tamamlanmasının ardından taşeronun uhdesinde olan işlerin bitirilememesinden kaynaklanan gecikmelerde (500) TL \ gün gecikme cezası ödemeyi kabul ve taahhüt eder." davacı bu maddeye dayanarak gecikmeden kaynaklanan cezai şart tazminatı talep ettiği, davalı tarafın sözleşmede kararlaştırıldığı gibi işin bitirme süresi olan 15/03/2020 tarihinde işi bitirmesi gerektiği halde, davacı tarafça davalıya gönderilen fesih ihbarnamesi tarihinde henüz işi bitirmediği,

bilirkişi raporunda hesaplandığı gibi, işin teslimi ile sözleşmenin davacı tarafça haklı olarak feshedildiği 11/12/2020 tarihine kadar 273 gün geciktiği ve davacının bu süre için her bir gün için 500,00 TL olmak üzere toplamda 136.500,00 TL gecikme tazminatı talep edebileceği kanaatine varıldığı, talep gibi dava tarihinden itibaren ve her iki taraf da tacir olduğundan talep gibi avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesi gerekçesiyle davanın kabulü ile,

176.002,00 TL eksik ve ayıplı işlerden kaynaklanan tazminat bedeli ile 136.500,00 TL gecikmeden kaynaklanan tazminat bedelinin dava tarihi olan 09/11/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar vermiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Nedenleri

Davalı vekili, bilirkişi raporlarının sözleşme ve yasaya uygun olmadığı, eksik ve hatalı rapor düzenlendiği, yokluklarında yapılan tespite itiraz ettikleri, davalının yaptığı işçiliğin düzgün olduğu, işe süresinde başlandığı, gerekli klimaların tamamının davacı tarafça temin edilemediği, temin edilen kadar klima montajının yapıldığı, ... tarafından gönderilen malzeme listesi ve sevk irsaliyesi değerlendirildiğinde haklılıkların ortaya çıkacağı, rapor ve ek raporun eksik malzemeler olmadan işin yapılabileceği kabul edilerek düzenlendiği, iş süresinin 20/03/2019 tarihi ile 15/03/2020 tarihleri arasında olduğu,

işin bu süreçte %80 oranında yapıldığı, davacının temin ettiği malzeme miktarının %41 oranında olduğu, covid 19 salgını sebebiyle işlere ara verildiği, tamamlanmayan kısmın davalıya tedarik edilmeyen malzemelerden kaynaklandığı, davacı tarafın iddiasına göre rapor düzenlendiği, ... firmasının fatura ve irsaliyelerinin değerlendirilmediği, bakır borulama işi hariç malzeme tedarikinin davacıya ait olduğu gibi nedenlerle kararı istinaf etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, TBK 470 vd. maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, davacı asıl yüklenici/iş sahibi, davalı ise alt yüklenicidir.

2. Ön İnceleme ve İncelemenin Kapsamı

İlk derece mahkemesi kararının; kesinlik, süre, istinaf başvuru şartları ve diğer usul konuları yönünden HMK 352. maddesine göre ön incelemesi yapılmış ve eksiklik bulunmadığı anlaşılan dosyanın incelenmesine geçilmiştir. İstinaf incelemesi de, HMK 355. maddesi göz önünde bulundurularak, kamu düzeninden olan hususlar re'sen gözetilmek suretiyle istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.

3. Değerlendirme

3.1.Taraflar arasında 20/03/2019 tarihinde Denizli ... Montaj İşleri Taşeron sözleşmesi düzenlendiği, sözleşmeye göre ... bakır borulama işi için malzemenin davalı taşerona ait olacağı, ayrıca dış ve iç ünite montaj işlerinin davalı tarafından yapılacağı, iş bedelinin 423.000,00 TL+KDV olarak kararlaştırıldığı, iş süresinin 25/03/2019 - 15/03/2020 tarihleri olarak belirlendiği, yine sözleşmenin 11. maddesinde işin süresinde bitirilememesi halinde gecikme sebebiyle günlük 500,00 TL gecikme cezasının kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.

3.2.Davacı taraf davalıya gönderdiği 17/06/2020 tarihli 4 Temmuz 2020 tarihinde tebliğ edilen ihtarname ile ihtarnamenin tebliğinden itibaren 15 gün içinde işin tamamlanmasını talep ederek gecikme cezasına ilişkin haklarını saklı tuttuğu; 11/12/2020 tarihli ihtarname ile de sözleşmenin feshedilerek gecikme cezası ile KDV dahil 176.002,90 TL eksik iş bedeli ve toplam 170.000,00 TL bedelli üç adet senedin davalıdan iadesinin istenildiği anlaşılmaktadır.

3.3.Mahkemece alınan bilirkişi raporu ve ek raporuna göre davanın kabulüne karar verilmiş ise de, yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmaya yeterli bulunmamaktadır. Taraflar arasında yapılan sözleşme götürü bedelli bir sözleşmedir. (İş bedeli 423.000,00 TL + KDV) Davacı taraf 11/12/2020 tarihli noter ihtarnamesi ile sözleşmeyi feshettiğine göre, bundan sonra yapılan işlerin davacı asıl yüklenici/iş sahibi tarafından yapıldığı konusunda karine bulunmaktadır.

Feshedilen sözleşmenin tasfiyesi gerekmektedir. Sözleşmeye göre montajı yapılacak malzemenin davacı tarafından temin edildiği, diğer borulama işinin ise malzeme dahil olarak davalı tarafından yüklenildiği anlaşılmaktadır.

Götürü bedelli sözleşmelerde sözleşme kapsamında yapılan işlere ilişkin hakedişin belirlenmesinde eksik ve ayıplı işler dışlanarak işin tamamlanma oranı tespit edilmeli, bu oran KDV li sözleşme bedeline uygulanmak suretiyle yüklenicinin hakedişi belirlenmeli, varsa ispatlanan ödemeler düşülmeli ve davacının davalıya hak edişinden fazla ödeme yapmış ise yapılan bu fazla ödemenin hüküm altına alınması gerekirken yazılı olduğu şekilde eksik ve ayıplı iş bedeli değerlendirmesi usul ve yasaya uygun düşmemektedir.

3.4. Mahkemece alınan ek raporda davacının sözleşmeye göre malzemeleri genel olarak davalıya zamanında teslim ettiği belirtilmiştir. Mahkemece ek rapor alınarak dava dışı ... A.Ş. tarafından gönderilen malzeme teslim irsaliyeleri ayrıntılı olarak incelenmek suretiyle sözleşmeye göre davalının montajını yapmakla yükümlü olduğu tüm malzemenin zamanında gönderilip gönderilmediği duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenerek işin zamanında bitirilmemesinde davalının kusurunun bulunup bulunmadığı gereğince araştırılmadan sonuca gidilmesi doğru bulunmamıştır.

3.5.Kabule göre de, taraflar arasındaki sözleşmenin 11. maddesi uyarınca, teslimdeki gecikme halinde, yüklenici tarafından arsa sahiplerine ödeneceği kararlaştırılan bedel cezai şart niteliğindedir. Taraflar arasında imzalanan sözleşmede kararlaştırılan cezai şart niteliği itibariyle 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanununun 179/2. maddesinde düzenlenen ifaya ekli cezadır.

Kural olarak, sözleşmenin feshi halinde seçimlik cezanın istenmesinin mümkün olmadığı, dava konusu somut olayda, davacı tarafça feshedilen sözleşmede kararlaştırılan ceza-i şartın ifaya ekli ceza-i şart niteliğinde olduğu, sözleşmenin feshi halinde istenebileceğine dair açıkça düzenleme bulunmadığı, bu durumda cezai şart istenemeyeceğinin kabulü gerekmektedir.

Ne var ki, davacı taraf sözleşmenin feshinden önce davalıya noter ihtarnamesi göndererek işin 15 gün içerisinde tamamlanmasını istemiş, bilahare gönderdiği ihtarname ile de sözleşmeyi feshetmiştir. Bu durumda, 15 günlük süre ile sınırlı olarak cezai şartın hüküm altına alınması gerektiği değerlendirilmeden yazılı olduğu şekilde karar verilmesi de usul ve yasaya uygun düşmemektedir.

İşin süresinde bitmemesi nedeniyle davalı iş sahibi 45 günü aşan 15 günlük cezalı süre içerisinde sözleşmeye göre cezai şart isteyebilecektir.

3.6. Yukarıda açıklanan nedenlerle; davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nun 353/1-a/6 maddesi uyarınca, kararın esası incelenmeksizin kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.

V. KARAR