Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2023/303 K.2025/783

İncelenen Kararın Mahkemesi:Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi Tarihi:07/10/2022 Davanın Türü:İtirazın İptali (Eser Sözleşmesi) (Antalya Genel İcra ... Esas) Dava Tarihi:25/09/2020 Karar Yazım T:10/07/2025

İlk derece mahkemesince verilen karar istinaf edilmekle dairemiz üyesi tarafından hazırlanan rapor okunduktan ve dosya kapsamı incelendikten sonra yapılan müzakere sonucu gereği düşünüldü;

I. DAVA

Davacı vekili açtığı dava ile, davalının marketinin olduğu Antalya İli, ... İlçesi, ... Mahallesi ... Ada, ...

Parsel sayılı taşınmaz üzerine dükkan ve büro yapılması için gerekli mimari proje ile ruhsat alabilmesi için gerekli işlemlerin yapılarak ilgili belediyeye başvurusunun yapılması için anlaştıklarını, hisseli olan taşınmazlarda tüm hissedarların söz konusu projeden haberinin olduğunu, projeye ilişkin işlemlerin davalının adi şirketi üzerinden yapıldığını, müvekkilinin ilk çizdiği projeyi belediyeye ön onay için verdiğini, belediye tarafından incelenen projenin onaylandığını, sonrasında davalının talepleri doğrultusunda 11/04/2018 projede değişiklik yapılarak tekrar belediyeye ön onaya sunulduğunu,

tüm projelerin müvekkili tarafından çizilerek davalıya sunulduğunu, müvekkilinin çizdiği mimari proje üzerinden davalının asansör firması ile anlaştığını ve asansör projesi çizdirerek davalı ile asansör firması arasında sözleşme imzalandığını, akabinde davalının yapı denetim firması ile anlaşması üzerine tüm projeleri yapı denetim firmasına teslim ettiğini (... Ltd. Şti.), davalının ... Ltd. Şti.

Aracılığıyla davacı tarafından hazırlanan projenin ruhsatlanması için ilgili belediyeye başvuru yaptığını, ilgili projede yer alan mühendislere ödeme yapılabilmesi için davalıdan ödeme yapması istenildiğini, davalı tarafından ödeme yapılmayınca davacı tarafından fatura karşılığı ödemenin yapıldığını, bahse konu faturanın iadeli taahhütlü olarak 07.11.2019 tarihinde davalının eline geçtiğini, davalı Antalya 17. Noterliğinin 14.11.2019 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile faturanın muhteviyatını kabul etmediği gerekçesi ile iade ettiğini, mecburen takip başlatıldığını, Antalya Genel icra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptalini ve icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevabında, davalı şahıs şirketi yönünden arabuluculuk dava şartının yerine getirilmediği, hisseli bulunan tapulu taşınmazla ilgili olarak ne diğer hissedarların ne de davalı hissedarın davacı ile imzaladığı bir sözleşme olmadığını, davacının davalı tarafından diğer hissedarların ikna edileceğini düşünerek ve alelacele onaysız ve sözleşmesiz bir takım iş ve işlemler yaptığını, ancak bunların davalı tarafı bağlamadığı, borçlarının bulunmadığı savunularak davanın reddi talep edilmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesi, "...Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Mimarlar Odası Serbest Mimarlık Hizmetlerini Uygulama, Tescil ve Mesleki Denetim Yönetmeliği'nin 15/c maddesine göre Mimar, bu Yönetmelik kapsamında olan serbest mimarlık hizmetleri ile ilgili olarak, hizmetin başlamasından önce iş sahibi ve hizmet alacağı kişiler ile sözleşme imzalamak zorundadır.Bu sözleşmeler; işin kapsamı, süresi, aşamaları, bedeli, ödeme koşulları, telif ve karşılıklı haklar ile yaptırım konularında Mimarlar Odasınca belirlenen asgari koşulları kapsar.

Maddede her ne kadar yazılı bir sözleşme yapılması gerektiği belirtilmiş ise de. Mimarlık hizmetleri sözleşmeleri eser sözleşmesi niteliğinde olup aynı zamanda mimarın fikir ve sanat eseri olması niteliği ile bu hakkını da kapsar ve yazılılık bir geçerlilik şartı değil ispat şartıdır.

Dosyada mevcut olan ... konuşmalarından görüleceği üzere müvekkil; yapılan işlerin (mimari proje bedelleri ve proje kapsamında müvekkilin diğer mühendislere yaptığı ödemelerin) listesini, davalıya göndermiştir. Davalı 01/07/2022 tarihli duruşma da '... numaralı telefonun kendisine ait olduğunu, ada ve parsel numarası belirtilmiş fiyat listesinin kendisine gönderildiğini' açıkça beyan etmiştir.

Ancak söz konusu fiyat listesinin gönderilmesi TBK'nın 8/2 maddesinde belirtilen icap değil icaba davet niteliğinde olduğundan taraflar arasında bir sözleşme ilişkisi kurulmamıştır. Taraflar arasında sözleşme ilişkisi kurulmamış olsa dahi çizilen mimari projeler müellifi yönünden bir fikir ve sanat eseri olarak kabul edildiğinden eserin kısmen veya tamamen kullanılmış olması durumunda da eser sahibinin bedel isteme hakkı doğmaktadır. Somut davada ... Belediyesi tarafından ...

Mahallesi ... Ada, ... Parsel için yapılacak inşaat için ruhsat verilmediği dolayısıyla söz konusu projelerin davalılarca da kullanılmadığı anlaşılmakla davanın reddine..." karar vermiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Nedenleri

Davacı vekili, bilirkişi raporları ile de sabit olan ve projenin kullanıldığına dair yapı denetim sözleşmesine, asansör sözleşmesine rağmen davanın reddinin doğru olmadığı gibi nedenlerle kararı istinaf etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, İcra İflas Kanununun 67. maddesine göre açılmış itirazın iptali davasıdır. Dava bir yıllık hak düşüm süresi içerisinde açılmıştır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, TBK 470 vd. maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, davacı yüklenici, davalı ise iş sahibidir .

2. Ön İnceleme ve İncelemenin Kapsamı

İlk derece mahkemesi kararının; kesinlik, süre, istinaf başvuru şartları ve diğer usul konuları yönünden HMK 352. maddesine göre ön incelemesi yapılmış ve eksiklik bulunmadığı anlaşılan dosyanın incelenmesine geçilmiştir. İstinaf incelemesi de, HMK 355. maddesi göz önünde bulundurularak, kamu düzeninden olan hususlar re'sen gözetilmek suretiyle istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.

3. Değerlendirme

3.1.TTK 41. Maddeye göre gerçek kişi olan tacirin ticaret unvanı 46 ncı maddeye uygun olarak yapabileceği ekler ile kısaltılmadan yazılacak adı ve soyadından oluşur. TTK 46. Maddeye göre de Tek başlarına ticaret yapan gerçek kişiler ticaret unvanlarına bir şirketin var olduğu izlenimini uyandıracak ekler yapamazlar.

Davacının ayrı bir tüzel kişiliği bulunmayan davalı ... hakkında takip yaparken hem gerçek kişiyi şahsen, hem de ünvanını ayrı bir tüzel kişi varmış gibi ikinci bir borçlu olarak göstererek takip yaptığı, davalı borçlu vekilinin de buna rağmen ortada iki ayrı kişi varmış gibi iki ayrı itiraz dilekçesi verdiği, davanın da aynı kişiye karşı iki davalı adı yazılarak açıldığı ve nihayetinde mahkemece de bu husus ihmal edilerek davalı taraftan " davalılar" olarak bahsedilerek ortada birden fazla davalı olmadığı halde usul ve yasaya uygun olmayan şekilde karar ittihaz edildiği görülmüştür.

Mahkemece yargılama yürütülürken, tüzel kişiliği bulunmayan ticaret ünvanına karşı takip yapılamayacağı ve dava açılamayacağı hususu değerlendirilmeli, bu yönde UYAP kayıtları da düzeltilerek doğru hasımın ... olması nedeni dava, bu kişi açısından yürütülerek sonuçlandırılmalıdır.

3.2. Mahkemece taraflar arasında yazılı bir sözleşme bulunmadığı, akdi ilişkinin inkar edildiği, ancak davacının çizdiği bir proje bulunduğu ve bu projenin ancak kullanılması durumunda bir değer ifade edeceği, davalı tarafın ilgili projeyi kullanmadığı için bedel talep edemeyeceği yönünde gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş ise de, mahkemece varılan sonuç dosyadaki belge ve bilgilerle, toplanan delillerle uyumlu bulunmamaktadır. ...

Belediye Başkanlığı'ndan gelen yazı cevabına göre davalı ve diğer paydaşlar tarafından ruhsat başvurusunda bulunulduğu, projenin ön onay aldığı, yapı denetim sözleşmesinin de imzalandığı, davacının dosya kapsamına göre tüm paydaşlarla değil sadece davalı ile anlaşma yaptığı, işin takibinde davalıyı muhatap aldığı, bir kısım evrakların davalı tarafından imzalandığı hususu gözetildiğinde sözleşmenin kurulduğu ve davacının hakedişinin projenin yapıldığı tarihteki mahalli rayice göre belirlenerek davacının alacağının hüküm altına alınması gerekirken yazılı olduğu şekilde karar verilmesi usul ve yasaya uygun düşmemektedir.

3.3.Yukarıda açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nun 353/1-a/4, 6 maddeleri uyarınca, esası incelenmeden kararın kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.

V. KARAR