Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2022/484 K.2023/1061

T.C. ..... BAM ..... HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: .../... -..../... T.C. ...

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA

...... HUKUK DAİRESİ KARAR

DOSYA NO : .../... KARAR NO : ../...

BAŞKAN : ....... ÜYE : ...... ÜYE : ........ KATİP :.......

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ... .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : .../... KARAR NO : .../... KARAR TARİHİ : ... İSTİNAF BAŞVURU TARİHİ : .......

DAVACILAR

1-............ 2-............... 3- .........

VEKİLİ

Av. .......

DAVALILAR

1-.............. 2- ............

VEKİLİ

Av. ........ 3- ...........

VEKİLİ

Av. ......... 4- ........... BİRLEŞEN ... ..... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NİN .../... Esas - .../... KARAR SAYILI DOSYASI DAVACI : .........

VEKİLİ

Av. .......

DAVALILAR

1-.......... 2-......... 3- .........

DAVANIN KONUSU

Tazminat (Ölüm ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan) B.A.M. KARAR TARİHİ : ..........

KARAR YAZIM TARİHİ

.............

Davacılar tarafından, davalılar aleyhine açılan davanın yapılan yargılaması sonunda mahalli mahkemesince davanın kısmen kabul kısmen reddine dair verilen karara süresi içinde davalılar vekilleri tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan ön inceleme sonunda, incelemenin duruşma açılmadan karar verilmesi mümkün hallerden olduğu anlaşılmakla dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesi ile, davalı Erhan Köse'nin mâliki bulunduğu, diğer davalı ........'nin sevk ve idaresindeki ............plakalı aracın karıştığı 20.02.2018 tarihli kazada müvekkillerinin murisinin ağır yaralandığını, 2 gün sonra da kazadan dolayı vefat ettiğini, davalı .. nin asli kusurlu, müvekkilleri murisinin tali kusurlu olduğunu, davalı sigorta şirketinin 50.481,53-TL tazminat ödediğini, sigorta şirketi ile "fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla" ibraname düzenlediklerini, müvekkilleri ..........için 1.000,00-TL maddî tazminat, 40.000,00-TL manevî tazminat, ..... için 1.000,00-TL maddî tazminat,

30.000,00-TL manevî tazminat, ......... için 30.000,00-TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 20/02/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ............. vekili cevap dilekçesi ile, mahkemenin görevli olmadığını, hesaplanacak tazminatta kusur oranının indirilmesi gerektiğini, davalı şirketin manevî tazminat yönünden bir sorumluluğu olmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

Diğer davalılar vekili cevap dilekçesi ile, mahkemenin görevli olmadığını, müvekkilinin park halindeki araca çarpması ve müteveffanın aracın yanında yürümesi sebebiyle yaralandığını ve hastaneye kaldırıldığını, 100.000,00 TL'lik manevi tazminatın fahiş olduğunu, müteveffa ile davacı ..........'in ayrı yaşadığının müşterek çocukları tarafından 21/02/2018 tarihli kolluk ifadesinde beyan ettiğini, bu nedenle davacıların maddi ve manevî tazminatlarının kabulünün mümkün olmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

Birleştirilen .... ..... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ..../....... Esas, ...../....... Karar Sayılı Dosyasında;

Davacı vekili dava dilekçesi ile, davacı ........'ın eşi .......'ın davalı ........nin maliki bulunduğu diğer davalı ........'nin sevk ve idaresinde olan ve diğer davalı ......... tarafından sigortalı bulunan ......... plaka sayılı aracın karıştığı trafik kazası sonucu 20.02.2018 tarihinde vefat ettiğini, müvekkilinin söz konusu kazadan dolayı uğramış olduğu maddi ve manevi zararların tazmini için ... .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ..../...

E. Sayılı dosyası ile dava açıldığını ve derdest olduğunu, söz konusu dosyada yargılama devam ederken 09.11.2020 tarihli dosyaya sunulan aktüerya raporuna dayanılarak davalarını bu rapor doğrultusunda 10.12.2020 tarihinde ıslah ettiklerini, fakat duruşmanın 2021 yılına sarkması nedeni ile asgari ücrette meydana gelen değişiklikler ve Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2020/2598 E. - 2021/34 K. Sayılı kararında maddi tazminatların tespitinde yaşam tablosunun TRH-2010 esas alınarak hesaplanması gerektiği kararı doğrultusunda dosyaya yeniden rapor alınması için bilirkişiye verildiğini,

bilirkişi tarafından hazırlanan 24.03.2021 tarihli bilirkişi raporuna göre müvekkili .......'ın davalı Sigorta Şirketi tarafından 24.04.2018 tarihinde yapılan ödeme tenzil edildikten sonra karşılanmamış zararın 338.411,27 TL olduğunu, buna göre daha önce ıslah etmiş oldukları 239.575,84 TL' nin düşürüldükten sonra kalan 98.835.43 TL'nin kaza tarihi olan 20.02.2018 tarihinden itibaren yasal faizi birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili için iş bu davayı açmış olduklarını, ... .....

Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...../.... esas sayılı dosyası ve ... .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../... Esaslı dosyası tarafları konusu aynı olduğundan işbu dosyanın söz konusu dosya ile tensiben birleştirilmesini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile davanın kabulü ile 98.835.43-TL tazminatın kaza tarihi olan 20.02.2018 tarihinden itibaren yasal faizi birlikte davalılardan müşterekken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece, davacıların maddi tazminat taleplerinin kısmen kabulü ile, davacı ..........için 239.575,84-TL destekten yoksun kalma tazminatının davalı ..........yönünden 24/04/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ve poliçe limiti (309.518,47 TL kalan limitli) ile birlikte ve diğer davalılar ...... ve .......... yönünden kaza tarihi olan 20/02/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tüm davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak, bu davacıya verilmesine, Davacı .........'ın destekten yoksun kalma tazminatı talebinin subut bulmadığından reddine, Davacıların manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulü ile,

davacı ........... için 20.000 TL, davacı ........... için 15.000 TL, davacı ........... için 15.000 TL olmak üzere toplam 50.000 TL manevi tazminatın davalılar ......... ve ........'den kaza tarihi olan 20/02/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müşterek ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,

Birleştirilen ... .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ..../...-.../... E/K sayılı dosyası yönünden; davanın kısmen kabulü ile, 95.972,50-TL destekten yoksun kalma tazminatının (davalı ..........'nin poliçe limiti olarak kalan 69.942,63 TL kısmından sorumlu olmak üzere) davalı ........yönünden 24/04/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ve diğer davalılar ...... ve ......... yönünden kaza tarihi olan 20/02/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tüm davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak, bu davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

Davalılar ...... ve ........... vekili istinaf kanun yolu başvuru dilekçesi ile; desteklilik olgusunun ispat edilemediğini, davacı .......... tarafından .... ....

Asliye Hukuk Mahkemesi'nin .../...Esas sayılı dosyası ile ikame edilen boşanma davası sırasında müteveffanın ailesinin ihtiyaçlarını karşılamadığını açıkça belirttiğini, tanıkların da tarafların uzun zamandır ayrı yaşadıkları, müteveffanın borçlusu olduğu birden çok icra dosyası bulunduğunu, kendi geçimini dahi sağlayamadığının açıkça beyan ettiklerini, tarafların boşanmalarına karar verildiğini, davacı .... tarafından gerekçeli kararın tebliğe çıkarılmasının talep edildiğini, ..........'in kararı temyiz etmediğini,

müteveffanın boşanma ilamına ilişkin tebliğe karşı itiraz süresinin son gününde vefat etmesinin hemen ardından davacı ........ boşanma davasından kararın henüz kesinleşmemiş olmasından bahisle feragat ettiğini, davacı ...........'in boşanmanın maddi ferilerine ilişkin herhangi bir talepte bulunmadığını, ortak çocuk ...........in 21.02.2018 tarihli kolluk ifadesinde anne ve babasının ayrı olduklarını ve babasının yalnız yaşadığını beyan ettiğini, davacının fiilen ayrı yaşadığı için destek tazminatı alamayacağını, davacı .........'in gelirinin daha fazla olduğu ve müteveffanın bakımına muhtaç olmadığını,

manevi tazminat koşullarının oluşmadığını, hükmedilen tazminatların yüksek olduğunu, bilirkişi raporunda pasif dönem hesabında gelire asgari geçim indirimi dahil edilmesi nedeniyle hatalı hesaplama yapıldığını, bilirkişi raporunda davacının ve müteveffanın bakiye yaşam süresinin belirlenmesinde hesaplama tarihinin dikkate alınmadığını, bu nedenle de raporun hatalı olduğunu

beyanla kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı .......... vekili istinaf kanun yolu başvuru dilekçesi ile, ödemenin yetersiz olduğu yönünde ikinci bir başvuru yapılmaksızın açılan davanın dava şartı yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini, müvekkil şirketin davacı Hacer için 50.481,53-TL ödeme yaptığını, başkaca bir sorumluluğunun bulunmadığını, ödenen tutarın faiziyle birlikte güncellenerek hesaplamadan mahsup edilmesi gerektiğini, bilirkişi raporunda pasif dönem hesabına asgari geçim indiriminin dahil edilmesinin hatalı olduğunu, dava konusu olayın müteveffanın kendi kusuru ile meydana geldiğini, tazminattan desteğin kusuru oranında indirim yapılması gerektiğini,

müteveffanın bakiye yaşam süresinin hatalı hesaplandığını, davacının yaşam sürelerinin TRH-2010 kadın-erkek hayat tablosuna göre %1.8 teknik faiz esas alınarak yapılması gerektiğini, kaza tarihinden itibaren faiz işletilemeyeceğini beyanla kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Dava, ölümlü trafik kazasından kaynaklı maddi ve manevi tazminat talebine ilişkindir.

Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesinin 07.05.2020 tarih ve 5186 sayılı raporuna göre davalı sürücü ...... % 80, davacıların murisi Metin % 20 oranında kusurlu bulunmuş. ...... ...... Asliye Ceza Mahkemesinin .../... Esas sayılı dosyasında keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda davalı sürücü ...... asli, müteveffa ........'in ise hafif tali yönden kusurlu olduğu belirtilmiş olup, kaza tespit tutanağı ile uyumlu kusur raporuna göre karar verildiğinden davalı sigorta şirketi vekilinin kusura yönelik istinaf talebinin reddi gerekmiştir.

Davalılar ... ....ve ....... vekili kaza tarihinden önce davacı ........ ile murisi ......'in ..... ..... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ....../....... Esas sayılı dosyasında boşanmalarına karar verildiği, karar kesinleşmeden önce murisin vefatı üzerine ....'in davadan feragat ettiği, fiilen ayrı yaşadıkları, murisin .....'e destek olmadığı gerekçeleri ile tazminat talep edemeyeceğini belirterek kararı istinaf etmiştir.

Destek tazminatı isteyebilmek için; ölenin kanuni ve akdi bakım yükümlülüğünün bulunması ya da fiilen yahut düzenli olarak bakması veyahut ileride bakması kuvvetle muhtemel olması yeterlidir. Desteğin kanunen bakmakla yükümlü olduğu kişiler de desteğin sağlığında her hangi bir yardım görmeseler bile tazminat talep edebilirler. Ölenin ölüm tarihine kadar bakma mükellefiyetini yerine getirmemiş olması destekten yoksun kalma tazminatı talep edilmesine engel değildir. Evlilik birliği devam ettiği sürece ayrı yaşıyor olsalar dahi eşler birbirlerinin desteği sayılır, boşanma halinde dahi nafaka ödeniyorsa yine destek sayılır ( Yargıtay 17 HD 2011/5797 E-2012/4460 )

Davacı taraf, kazadan önce boşanma kararı verildiğini, bu nedenle destekten yoksun kalma tazminatı talep edilemeyeceğini iddia etmiş ise de, kazanın ve vefat olayının gerçekleştiği tarih itibariyle tarafların evli oldukları, vefat olayı nedeniyle boşanma kararının kesinleşmediği dolayısıyla, taraflar arasındaki evliliğin boşanmayla da sona ermediği, destek ilişkisinin devam ettiği anlaşıldığından davacının destekten yoksun kalma tazminatı talep etme hakkı bulunmaktadır. Davalılar .... ve .......vekilinin bu yöndeki istinaf iddia ve itirazı yerinde değildir. (Yargıtay 17 HD. 2018/5449 Esas 20/1577 Karar)

Öldüğü sırada yakınlarına yardım etmekte olan kişilere "gerçek destek", ilerde destek olacağı bilinen ve yaşam gerçeklerine göre destek olması gereken kişilere "varsayımsal destek" denilmektedir. Somut olayda bir süredir ayrı yaşadıkları ve ekonomik sıkıntılar çektiği belirtilen murisin davacı Hacer'e destek olduğu veya olacağı karine olarak kabul edildiğinden davalılar vekillerinin bu yöndeki istinaf istemlerinin reddi gerekmiştir.

Anayasa Mahkemesi'nin 17.07.2020 tarih 2019/40-2020/40 sayılı kararı ile; KTK'nun 90. maddesindeki "bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabidir" bölümündeki "bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda" ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir. Bu nedenle; tazminat hesabında, yeni ZMSS Genel Şartları ekindeki cetvellerin kullanılması mümkün olmadığından ve %1,8 teknik faiz ile devre başı ödemeli belirli süreli rant formülü uygulaması anılan cetvellerle getirildiğinden, artık uygulanması mümkün değildir.

Tazminat hesaplamasının, TRH 2010 yaşam tablosu, Yargıtay uygulamaları ile kabul edilen progresif rant yöntemi kullanılarak, bilinmeyen devirdeki gelirlerin her yıl için %10 artırılıp, %10 iskonto edilmesi suretiyle, teknik faiz dikkate alınmaksızın, tazminatın hesaplanması yerinde olup davalı sigorta vekilinin hesaplamada 1.8 teknik faiz uygulanması gerektiğine ve yaşam sürelerinin hatalı hesaplandığına ilişkin istinaf isteminin reddi gerekmiştir.

Pasif devre zararının hesaplanması sırasında esas alınan ücret, bir çalışmanın karşılığı değil, ekonomik bir değer taşıyan yaşamsal faaliyetlerin sürdürülmesinin karşılığıdır. Hal böyle olunca da ücretle fiilen çalışanlara uygulanmak için getirilen asgari geçim indiriminin ücretli bir çalışmanın söz konusu olmadığı pasif dönem (devre) zararının hesaplanmasında dikkate alınamayacağı açıktır. Zira asgari geçim indirimi ücretin eki olmadığından, tazminat alacaklarının hesaplanmasında esas ücrete dâhil edilemez.

Somut olayda pasif dönem için net ücret olarak AGİ hariç yöntemince hesaplama yapıldığı için davalılar vekilinin bu yöndeki istinaf isteminin reddi gerekmiştir.

Türk Borçlar Kanunu’nun 56. maddesine göre; hâkimin özel hâlleri göz önünde tutarak, manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği tutar adalete uygun olmalıdır. Bu para tutarı, aslında ne tazminat ne de cezadır. Çünkü mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını amaç edinmediği gibi, kusurlu olana yalnız hukukun ihlalinden dolayı yapılan bir kötülük de değildir. Aksine, zarara uğrayanda bir huzur duygusu uyandırmayı, aynı zamanda ruhi ızdırabın dindirilmesini amaç edindiğinden, tazminata benzer bir fonksiyonu da vardır. O hâlde bu tazminatın sınırı, onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut hâlde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır.

Manevi tazminat, duyulan elem ve ızdırabın kısmen ve imkân nispetinde iadesini amaçladığından hâkim, TMK’nın 4. maddesi gereğince hak ve nesafete göre takdir hakkını kullanarak, manevi tazminat miktarını tespit etmelidir.

Hâkim belirlemeyi yaparken somut olayın özelliğini, zarar görenin ve zarara yol açanın ekonomik ve sosyal durumunu, paranın alım gücünü, maluliyet oranını, ölüm ya da beden gücü kaybı nedeniyle duyulan ve ileride duyulacak elem ve ızdırabı gözetmelidir. Nitekim aynı ilkeler Hukuk Genel Kurulunun 02.10.2018 tarihli ve 2017/17-1098 E., 2018/1384 K.; 02.03.2021 tarihli ve 2020/17-41 E., 2021/182 K. sayılı kararlarında da benimsenmiştir.

Somut uyuşmazlıkta, davalının kusur durumu, paranın alım gücü ve tarafların ekonomik sosyal durumu gözetildiğinde, ilk derece mahkemesince, davacıların uğranılan zarar nedeniyle, tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar manevi tazminata hükmedilmiş olup, bu yönüyle davalılar vekillerinin istinaf isteminin esastan reddi gerekmiştir.

HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf yoluna başvuranların sıfatına ve istinaf konusu yapılan nedenlere ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesin kararı usul ve yasaya uygun olması nedeniyle davalılar vekillerinin istinaf taleplerinin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

....... Başkan ... ...... · Üye · ..... ......... · Üye-.... ......... · Katip · ........