Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2023/1926 K.2024/1467

Davacı tarafından, davalılar aleyhine açılan davanın yapılan yargılaması sonunda mahal mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen karara süresi içinde taraf vekilleri tarafından ayrı ayrı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan ön inceleme sonunda, incelemenin duruşma açılmadan karar verilmesi mümkün hallerden olduğu anlaşılmakla dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde, davalılardan ...'in... plakalı aracı ile davacıya ait ve dava dışı ...'nın kullandığı ... plakalı araca çarpması neticesinde maddi hasarlı yaralamalı trafik kazası meydana geldiğini, kazada davalı sürücünün %100 kusurlu olduğunu, .... plakalı aracının davalı ... alınan ticari aracı yapılan zorunlu masrafların 1.560,00.-TL olmak üzere toplamda 55.070,53.-TL zarar olduğunun tespit edildiğini, sigorta şirketinin ve davalının ödeme yapmadığını bu nedenlerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000,00.-TL kazanç kaybı, ticari araçtaki 300,00.-TL değer kaybı,

araçtaki değişen parça ve işçilikten kaynaklanan zarar için 5.000,00.-TL ve yeni alınan aracın ticari araca dönüştürülmesi için yapılan zorunlu masraflar için 200,00.-TL, davacının ÖTV indiriminden yararlanamayacağı tutar için 500,00.-TL olmak üzere 7.000,00.-TL maddi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalı ...'den, diğer davalı Doğa Sigortadan ise sadece değer kaybı ve maddi zararın ihtar tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle ve poliçe limitiyle sınırlı olarak tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili 05/07/2018 tarihli ıslah dilekçesi ile, 47.570,53.-TL maddi tazminatın davalı araç sahibinden kaza tarihinden itibaren yürütülecek maddi zarar açısından sorumlu olmak kaydıyla, ihtar tarihi olan 09.01.2017 tarihinden itibaren işletilecek ticari reeskont faizi ile birlikte tahsiline, Bursa 3. Sulh Hukuk Mahkemesinin ...d.iş sayılı dosyası ile 707,60.-TL masrafın davalıdan tahsiline, karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, öncelikle tedbir talebinin reddinin gerektiğini, olayın hemen akabinde sadece görgüye dayalı ve mesnetsiz iddialarla gerekli inceleme ve araştırmalar yapılmaksızın hazırlanmış kaza tespit tutanağı ve kusur oranlarını kabul etmediklerini, kazanın meydana gelmesinde karşı tarafın %100 kusurlu olduğunu, keşif ve bilirkişi incelenmesinden sonra bu hususun anlaşılacağını, Bursa 3. Sulh Hukuk Mahkemesi... D.

İş sayılı dosyasında alınan raporun tebliğ edilmediğini, söz konusu dosyadaki 30/01/2017 tarihli bilirkişi raporunu kabul etmediklerini, gelir kaybına ilişkin zararlarını müvekkilden talep edilemeyeceğini, ayrıca bu zararların yazılı delil ile ispatının gerektiğini, davaya konu araç hurdaya çıkarıldığını, söz konusu aracın değer kaybına ilişkin talepte bulunulamayacağını, ÖTV tutarında maddi zarar oluştuğu ve bu zararın müvekkilden tazmini talebinin reddinin gerektiğini, bu zarar dolaylı zarar olup kaza ile ilgili müvekkile kusur isnat edilse bile müvekkilin kusuru ile birlikte davacı yana verdiği bir zarar olmadığını,

maddi zararların öncelikle davalı sigorta şirketinden tahsil edilmesinin gerektiğini, davaya konu kaza ile ilgili Bursa .... Asliye Ceza Mahkemesi ... E. Sayılı dosyasının bekletici mesele yapılması gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ....A.Ş. tarafından cevap dilekçesi ibraz edilmemiştir. Mahkemece; davanın kısmen kabul kısmen reddi ile ...TL araç hasarına ilişkin maddi tazminat alacağının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, bu alacağa davalı sigorta şirketi yönünden muacceliyet tarihi olan 18/01/2017 tarihinden diğer davalılar yönünden kaza tarihi olan 11/11/2016 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, 402,20 TL araç mahrumiyetinden kaynaklı tazminat alacağının davalı ...'den kaza tarihi olan 11/11/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, karar verilmiştir.

Davacı vekili istinaf kanun yolu başvuru dilekçesi ile; davacı tarafından ödenen ÖTV zararına, davacının ticari aracı için zorunlu olarak yaptığı taban ve bagaj kılıfı değişimi bedeli olan 600 TL ve kurtarıcı tutarı olan 400 TL taleplerinin reddedildiğini, davacının Kaza sonrasında hurdaya ayrılan aracından sonra aldığı yeni araç için 13.839,14 TL ÖTV ödemek zorunda kaldığını, Ortada fiili ve somut bir zarar varken, soyut Maliye Bakanlığının 2 nolu uygulama tebliğine itibar edilmesinin kabul edilemez olduğunu,

davacının aracının ruhsat kaydında da görüldüğü üzere kazalanan araç muafiyet kapsamında ötvsiz alındığı için perte çıkarılıp devri yapılamamış, hurdaya ayrılmış olmakla davacıya ÖTV indirimi yapılmadığını, Esnaf ve Santkarlar Odasının yazısına dair hesaplamanın gerçek kazanç olmadığını, vergi kazancının gerçek zarar olmadığını, buna ilişkin yüksek yargı kararları bulunduğunu, hesaplamalara dair alınan bilirkişi raporlarında çelişkiler bulunduğunu, çelişkiler giderilmeden ve yeterli inceleme ve araştırma yapılmadan karar verildiğini beyan ederek mahkeme kararının reddedilen kısmının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı ...vekili istinaf kanun yolu başvuru dilekçesi ile; davalı şirketin, şirket nezdinde sigortalı aracın kazadaki kusuru oranında sorumlu tutulabileceğini, kusur durumunun netleştirilmesi için Adli Tıp Kurumundan rapor alınması gerektiğini, davacı vekilinin iddia ettiği kusur oranlarını kabul etmediklerini, Yargıtay içtihatları gereğince; tek kişilik bilirkişi tarafından tanzim edilen kusur bilirkişi raporları hükme esas alınmadığını, yine faiz başlangıç tarihinin davanın açılma tarihi olması gerektiğini, davacı tarafa maddi hasarın ifa yolu ile ödenmiş olduğunu ve borcun sona erdiğini, davanın reddinin gerektiğini, ilk derece mahkemesince ZMMS genel şartlarına dikkat edilmeksizin hüküm kurulduğunu beyan ederek mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı ...istinaf kanun yolu başvuru dilekçesi ile; Yerel mahkemenin vermiş olduğu ....... K. Ve 31/01/2019 tarihli kararı bölge adliye mahkemesi tarafından bozularak ortadan kaldırıldığını, BAM incelemesinden geçen karara göre aracın ratiç değerinin 35.000,00tl.sı olarak belirlenmesine ve bu yönde kaldırma kararı verilmemesine rağmen bilirkişi tarafından aracın rayiç değerinin 45.600,00TL. olarak belirlenmesinin de hatalı olduğunu belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE:

Dava, trafik kazasından kaynaklı maddi tazminat talebine yöneliktir.

31/01/2019 tarihli karara karşı davacı vekili ve davalı ... vekilince istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemiz ... K sayılı ilamıyla eksik incelemeye işaret edilerek kaldırma kararı verilmiştir.

Davacı adına kayıtlı ... plakalı araca, davalı sigorta şirketinden zorunlu mali mesuliyet sigortası ile sigortalanmış ... plakalı aracın çarptığı ve davacının aracının hasar gördüğü sabittir.

Bursa ... Asliye Ceza Mahkemesi ...K sayılı dosyasında davalı Halil İbrahim hakkında 5237 sayılı TCK 89 ve 62 maddesi gereği ceza tayin edildiği, hükme esas alınan 14/11/2017 tarihli bilirkişi raporunda davalı ....'in %100 oranında kusurlu olduğunun belirtildiği, 5271 sayılı CMK 231 maddesi gereği, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

6098 Sayılı TBK 74 maddesi gereği hakim, zarar verenin kusurunun olup olmadığı, ayırt etme gücünün bulunup bulunmadığı hakkında karar verirken, ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle bağlı olmadığı gibi, ceza hakimi tarafından verilen beraat kararıyla da bağlı değildir. Hukuk hakimi ancak ceza mahkemesinde tespit edilen maddi vakıa ile bağlı olup, zarar verenin kusurunun bulunup bulunmadığı hakkında karar verirken ceza hakiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı hukuk hakimini bağlamaz. 5271 Sayılı CMK 231/5 maddesi uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kurulan hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmamasını ifade eder. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı kesinleşmiş mahkumiyet niteliğinde değildir.

Mahkemece alınan 25/04/2022 tarihli bilirkişi raporu ve 08/08/2022 tarihli ek raporda kazanın meydana gelmesinde davalı sürücü Halil İbrahim'in 2918 sayılı KTK 84/g ve j maddelerine aykırı davranmakla %100 oranında kusurlu olduğu belirtilmiş olup, bilirkişi raporunun ceza yargılaması aşamasında alınan kusur raporu ve kaza tespit tutanağı ile örtüşmekle hükme esas alınmasında isabetsizlik yoktur.

Davacının maddi tazminat talebi, kazanç kaybı, değer kaybı, hasar, yeni alınan aracı ticari araca dönüştürme masrafı ve ÖTV indiriminden yararlanılamayacak tutar olmak üzere 5 kalemden oluşmaktadır.

Aracın perte ayrıldığının kabulü için kaza tarihindeki ikinci el rayiç değeri belirlenip, tamir masraflarının belli bir orana ulaşması ve aracın kaza tarihindeki ikinci el değerinden, sovtaj değeri düşülerek davacının zararının belirlenmesi gerekir (Yargıtay 17 HD 2018/1089 E-2018/5070 K sayılı ilam).

Somut olayda, 25/04/2022 tarihli bilirkişi raporunda davacı adına kayıtlı aracın kaza tarihindeki rayiç bedelinin 45.600,00 TL, tamir masrafının 31.681,30 TL olarak belirlendiği, araç rayiç değerinin %70'ine tekabül eden tamir masrafı göz önüne alındığında aracın tamirinin ekonomik olmayacağı, hurdaya ayrılmasının gerekeceği, kaldı ki aracın hurdaya ayrıldığı bu durumda kaza tarihindeki araç rayiç değerinden, sovtaj bedelinin mahsubuyla zarar miktarının belirlenmesinde ve araç perte ayrılmış olmakla değer kaybına yönelik talebin reddedilmesinde isabetsizlik yoktur.

Dairemiz .... K sayılı ilamında, aynı cinsten aracın beş yıl içindeki ilk iktisabında muafiyet hakkının devam ettiğinin belirtildiği, ÖTV bedeline yönelik talebin reddine karar verilmesi gerekirken bu kalem yönünden davanın kabulüne karar verilmesi isabetsiz olmuştur.

Davacının kazanç kaybının hesaplanması bakımından, pert olan davacı aracı ile aynı nitelikteki bir aracın yeniden satın alınması için gerekli olan makul sürenin ne olduğu belirlenip, bu süre için araç mahrumiyet zararının hesaplanması hususlarında bilirkişi raporu alınmalıdır (Yargıtay 17HD 2016/2466 E- 2019/1023 K sayılı ilam).

Somut olayda, 25/04/2022 tarihli bilirkişi raporunda aynı nitelikteki bir aracın yeniden satın alınması için gerekli olan makul sürenin 10 gün olarak belirlenmesi ve kaza tarihi olan 11/11/2016 tarihinde günlük net kazancın 40,22 TL olarak belirlenmesi isabetsiz olmuştur. Toplanan deliller kapsamında amortismanın da düşülmesiyle günlük kazancın 120,00 TL ve aynı nitelikteki bir aracın yeniden satın alınması için gerekli olan makul sürenin 15 gün olarak kabulü somut olayın özelliğine uygun düşmektedir. Böylelikle bu kalem yönünden davalı ... hakkında 1.800,00 TL tazminata hükmetmek gerekmiştir.

Davacı adına kayıtlı aracın yeniden ticari araca dönüştürülmesi için zorunlu masraf talebi yönünden,25/04/2022 tarihli bilirkişi raporunda boya masrafı olarak 1.180,00-TL belirlendiği belirlenen bedelin makul olduğu, bu bedel yönünden talebin reddine karar verilmesi isabetsiz olmuştur.

Yine, 402,20 TL araç mahrumiyet bedelinin hem toplam tazminat içinde değerlendirilmesi, hem de ayrı kalem olarak hükmedilmesi isabetsiz olmuştur.

Bursa 3 Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D.İş dosyasındaki tespit giderinin de maddi tazminat kalemi olarak talep edildiği, ancak delil tespiti dosyasının asıl dava dosyasının eki niteliğinde olup, yapılan tespit giderlerinin de asıl davanın yargılama giderlerine dahil olduğu ( 6100 sayılı HMK 405 maddesi), delil tespiti giderinin, dava konusuna dahil edilmesine olanak bulunmadığı (Yargıtay 4 HD 2014/8918 E-2015/4201 K Sayılı ilam), yargılama giderinde gösterilmesi gerektiği bu hususta karar verilmemesi isabetsiz olmuştur.

2918 Sayılı KTK 99/1 maddesi ve Karayolları Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları B.2 maddesi gereği, sigortacının zarar giderim yükümlülüğü, zararın ihbarı ve gerekli belgelerin sigortacıya bildirildiği tarihten itibaren 8 iş günü içinde zorunlu mali mesuliyet sigortasının poliçe limiti dahilindedir. Başka bir ifade ile sigortacının temerrüdü, bu süre içinde ödeme yapılmaması halinde başlayacaktır. Sigorta şirketine karşı açılan davalarda, sigorta şirketine usulüne uygun başvuru yapılıp 8 iş günü içinde ödeme yapılmazsa temerrüt tarihinden, doğrudan dava açılmışsa dava tarihinden itibaren faiz işletilmesi gerekmektedir.

Somut olayda davacının sigortacıya dava tarihinden evvel müracaat ettiği (09/01/2017 tarihinde) sigorta şirketi tarafından ödeme yapılmadığı, 8 iş günü bitimini izleyen 20/01/2017 tarihi itibarıyla davalı sigorta şirketinin temerrüdünün gerçekleşeceği göz önüne alındığında davalı sigorta şirketi yönünden 18/01/2017 tarihinden itibaren faize hükmedilmesi isabetsiz olmuştur.

HMK'nun 355.maddesi gereğince istinafa başvuranların sıfatı, istinaf konusu yapılan nedenler ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda, mahkemece gerekçe yönünden verilen karar usul ve yasaya aykırı olup taraf vekillerinin istinaf başvurularının bu sebeplerle esas bakımından kabulü ile bu durum yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince mahkeme kararının düzeltilerek ve kazanılmış haklar da gözetilerek yeniden hüküm kurulmasına dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Başkan · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip · ... · ¸e-imzalıdır