Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2021/1565 K.2024/1015

... VEKİLİ : Av. ... - DAVALI : ... - ... ... VEKİLİ : Av. ... -

DAVA

Menfi Tespit DAVA TARİHİ :..

BİRLEŞEN SAYILI DOSYASINDA

DAVACI

... - T.C.N....

VEKİLİ

DAVALILAR : 1- ... -

2- ... 3- ... -

DAVANIN KONUSU

Menfi Tespit

DAVA TARİHİ

İSTİNAF KARAR TARİHİ

KARAR YAZIM TARİHİ

Yukarıda bilgileri yazılı karara karşı yapılan istinaf başvurusunun incelenmesi neticesinde;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Asıl ve birleşen dosyada davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkilinin sattığı meyve karşılığı keşide edilerek kendisine verilen iki adet çek bedelini keşideciden çekleri iade ederek aldığını, ancak çekler üzerindeki cirosunun silmeyi düşünemediğini, akabinde söz konusu çeklerden 25/12/2017 tarihli çekin keşide tarihi 26/08/2018 tarihi olarak düzeltilip yeniden tedavüle çıkarıldığını, ...... isimli birisinin çek görüntüsünü göndererek ödeme talep ettiğini, asıl dosya davalısı tarafından icra takibine konulan çekte birleşen dosya davalıların kendisinden sonraki cirantalar olduğunu,

çek sahibinin kendi imza ve beyanını içeren belge ile sorumluluğu üstlendiğini müvekkilinin davalılarla ticari işlem ve tanışıklığının bulunmadığını belirterek dava konusu çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine, davalıların tazminat ödemesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesi ile; açılan davanın haksız, yersiz ve mesnetsiz olduğunu, çek fotokopisi incelendiğinde ... diye bahsedilen kişinin cirosu mevcut olmadığını, davacı tarafın iddialarının hayal ürünü olduğunu, dava dışı ...'ün paraflarına dayanarak çek üzerinde oynama yapıldığı iddiası da müvekkili ile ilgili bir durum olmadığını, müvekkilin icra takibi yapabilmesi için haklı hamil olması gerekmeyip yetkili hamil olmasının yeterli olduğunu, takip dayanağı çekin keşide tarihi itibariyle yürürlükte olan 6102 Sayılı TTK'nın 818. maddesinin göndermesiyle çekler hakkında da uygulanması gereken aynı Kanunun 687. maddesi gereğince,

keşideci borçlu, lehtara ve cirantalara karşı ileri sürebileceği şahsi def'ilerini, iyiniyetli hamile karşı ileri süremeyeceğini, ancak, hamilin çeki devralırken bile bile keşidecinin zararına hareket ettiğinin takip hukuku açısından geçerli bir belge ile kanıtlanması halinde anılan def'iler yetkili hamile karşı da ileri sürülebileceğini belirterek davanın reddine, davacının tazminat ödemesine karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen dosya davalıları davaya ilişkin cevap dilekçesi sunmamış, duruşmalara katılmamışlardır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, dava konusu çekin dava dışı keşideci tarafından davacıya meyve satışı bedeli olarak verildiği, keşidecinin davacıdan çeki geri aldığı daha sonra başka bir şahsa verdiği çeki verirken davacının cirosunu sehven iptal etmediğinin yazılı olduğu çekin ibraz edilen bankadan gönderilen çek suretiyle incelendiğinde keşide tarihi üzerine ilk keşide tarihi okunabilecek şekilde iki çizgi çekilerek paraf ile keşide tarihinin değiştirildiği anlaşılmakla hukuki olarak ilk bakışta bu değişiklik görüldüğünde aldatma kabiliyetinin bulunmadığı anlaşılmıştır. ... tarafından kendi imzası ile dosyaya sunulmuş olan 11/07/2018 tarihli yazılı belgeden de

anlaşılacağı üzere çekin bedelsiz olduğu ve ...'in hiçbir borcu ve sorumluluğunun bulunmadığının, çek bedelinin tamamının kendisi tarafından ödeneceği açıkça beyan edilmiş olmakla bu nedenlerle davacının beyanlarının haklı olduğu ispatlanmış olmakla davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karara karşı, davalı (...) vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ... vekili istinaf dilekçesi ile; yerel mahkeme kararının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davacının iddialarının kişisel defi niteliğinde olması sebebiyle müvekkili ile alakasının bulunmadığını, müvekkilin davacı ile lehtar arasındaki ilişkileri bilmesi mümkün olmadığından iyiniyetli hamil olduğunu, aksinin ispat yükünün davacı üzerinde bulunduğunu, keşideci ... tarafından kendi imzası ile dosyaya sunulan belgenin her zaman düzenlenmesi mümkün olduğundan menfi tespit davasına delil olamayacağını, savcılık soruşturmasında takipsizlik kararı verildiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

Asıl ve birleşen dava, İİK'nın 72. Maddesine dayalı takipten sonra açılan borçlu olunmadığının tespiti istemine yöneliktir.

İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçelerle asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verilmiş, karara karşı asıl dosya davalısı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Somut olayda; Bursa 3. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı takip dosyası üzerinden kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibine konu edilen 26/08/2018 (öncesinde 25/12/2017) keşide tarihli çekte, davacı lehtar- ciranta, asıl dosya davalısı hamil, birleşen dosya davalıları ise davacı cirosu sonrası ara ciranta konumunda olup, çek davalı ... tarafından süresi içerisinde ibrazla karşılıksızdır işlemi sonrası takibe konu edilmiştir.

Davacı, takibe konu edilen çekin keşideci ile kurduğu ticari ilişki kapsamında kendisine verildiğini, çek bedelinin keşideciden tahsili sonrası mevcut ciro iptal edilmeden iade edildiğini, akabinde keşide tarihindeki değişiklik sonrası keşideci tarafından çekin yeniden tedavüle çıkarıldığını, davalılar ile ticari ilişkisinin bulunmadığını ileri sürerek eldeki davayı açmıştır.

6102 sayılı TTK'nın 790. maddesinde; "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kimse son ciro beyaz ciro olsa bile kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde salahiyetli hamil sayılır. Çizilmiş cirolar bu hususta yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro takibederse bu son ciroyu imzalayan kimse çeki beyaz ciro ile iktisabetmiş sayılır." hükmüne yer verilmiş olup davayı konu çekte davalı ..., davacı cirosu sonrası üç ara ciranta cirosu ile ciro silsilesinde kopukluk bulunmayan çekin yetkili hamilidir.

Öte yandan, dava konusu kambiyo senedi niteliğinde olan çek temel ilişkiden bağımsız, kayıtsız, şartsız bir bedelin ödenmesi taahhüdünü içeren mücerret (soyut) bir borç ilişkini ifade ettiğinden, bedelsizlik iddiası düzenleyen/keşideci davacı lehtar arasındaki temel ilişkide şahsi def'i olup, hamile karşı ileri sürülebilmesi için TTK.’nun 818-(1)-e) maddesi uyarınca, çeklerde de uygulanması gereken aynı kanunun 687. maddesindeki koşulların sağlanması gerekmektedir.

6102 sayılı TTK.’nun 818-(1)-e) maddesi uyarınca, çeklerde de uygulanması gereken aynı kanunun 687. maddesinde; "Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." hükmü yer almaktadır.

Bu itibarla, davalının davaya konu çekin davacı cirosunun geçerli olmadığını bilerek devraldığına dair ispata yarar delil sunulamaması, davacı ve keşideci arasında düzenlenen ve davacının sorumluluğunu ortadan kaldıran belgenin davalı hamil yönünden sonuç doğuramayacak nitelikte olması sebebiyle, mahkemece istinafa konu edilen asıl davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile kabulü doğru görülmemiştir.

Öte yandan, İİK m. 72/f.IV,c.2-4 uyarınca menfi tespit davasının reddine karar veren mahkeme, borçluyu, alacaklının ihtiyati tedbir dolayısıyla alacağını geç almış bulunmasından doğan zararı için bir tazminata mahkum eder. Menfi tespit davasının reddine karar veren mahkemenin, borçluyu tazminata mahkum edebilmesi için, alacaklının borçluya karşı bir icra takibi yapmış olması ve borçlunun bu icra takibinin durdurulması veya icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı almış ve bu ihtiyati tedbir kararının uygulanmış (infaz edilmiş) olması gerekmektedir (KURU, Baki; İcra ve İflas Hukuk El Kitabı, İkinci Baskı, Ankara 2013, s. 376-377).

Somut olayda, mahkemece yargılama sırasında 10/09/2018 tarihli ara karar ile icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesine yönelik ihtiyati tedbir kararı verilmiş ve tedbir kararı borçlu davacı tarafından uygulanmıştır. Bu halde, tedbir kararının infaz görmesi sebebiyle davalı ... lehine tazminata hükmedilmesi gerekirmiştir.

Açıklanan nedenlerle; davalı ... istinaf başvurusunun kabulü ile yerel mahkeme kararının asıl dava yönünden kaldırılmasına, asıl davaya ilişkin belirtilen yanılgının yeniden yargılamayı gerektirmemesi sebebiyle istinaf itirazları ve tarafların kazanılmış hakları dikkate alınarak dairemizce birleşen dava hükmü aynen bırakılarak asıl dava hakkında HMK'nın 353/1-b/2 maddesi gereğince hüküm kurulmasına karar verilmiştir.

A-ASIL DAVA YÖNÜNDEN

1-DAVANIN REDDİNE, 2-İİK m. 72/f.IV,c.2-4 uyarınca dava konusu alacağın (48.400,00 TL) % 20'si oranında tazminatın davacıdan alınarak davalı ...'a verilmesine, 2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL karar harcının, peşin olarak alınan 826,56 TL harçtan mahsubu ile bakiye 398,96 TL'nin davacıya iadesine, 3-Davalı vekili yararına A.A.Ü.Tarifesi 13/1 maddesi gereğince hesap edilen 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile bu davalıya ödenmesine,

B-BİRLEŞEN DAVA YÖNÜNDEN

1-DAVANIN KABULÜ İLE; .....İcra Müdürlüğünün....... sayılı dosyasında davacı ... 'in (birleşen dosya davalılarına) borçlu olmadığının TESPİTİNE,

3-Asıl alacağın 48.400,00-TL'nin %20'si tutarındaki kötü niyet tazminatının davalılardan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,

4- Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 3.306,20- TL harçtan, peşin olarak alınan 826,56 TL harcın mahsubu ile bakiye 2.479,64 TL'nin davalılardan tahsili ile hazineye irat kaydına,

5-Davacı tarafından yapılan 826,56 TL harç ve 248,40 TL yargılama giderinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

6-Davalı tarafından yapılan herhangi bir yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

7-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmekle hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca 7.092,00 TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

8-Taraflar tarafından kullanılmayan artan gider avanslarının hükmün kesinleşmesine müteakip taraflara iadesine,

İstinaf Yargılaması ve Harç Yönünden;

1-Davalı ... tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar harcının davalıya iadesine,

2-Davalı tarafından istinaf yargılama gideri yapılmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

3-Harç ve karar tebliğ işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,

Dair dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu oy birliği ile kesin olarak karar verildi. 11/06/2024

... · Başkan · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip · ... · ¸e-imzalıdır