Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2021/1576 K.2024/1007

...

VEKİLLERİ

DAVANIN KONUSU

Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

İSTİNAF KARAR TARİHİ

KARAR YAZIM TARİHİ

Yukarıda bilgileri yazılı karara karşı yapılan istinaf başvurusunun incelenmesi neticesinde;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile. Bursa..

Müdürlüğünün ..Esas sayılı dosyası üzerinden müvekkili aleyhine davalı tarafından 02/12/2019 keşide tarihli, 35.000,00 TL bedelli bonoya istinaden takip yapıldığını, Spor toto ve tekel bayiliği üzerine işletmesi bulunan müvekkilinin davalıya işletmesini 85.000,00 TL bedel ve aylık 1.800,00 TL kira karşılığı devretme hususunda anlaştığını, 15/11/2019 tarihinden itibaren işletmeyi kullanan davalının 35.000,00 TL ödemesini belgelendirmek için takibe konu senedi müvekkiline imzalattığını, yapılan ödemeyi gösteren bir belge imzaladığını düşünen müvekkilinin borç senedi imzaladığını takiple öğrendiğini,

edimlerini ifa eden müvekkilinin davalıdan halen bakiye devir bedeli, aylık kira bedeli ve ödenmeyen faturalar sebebiyle alacaklı olduğunu, müvekkilinin davalıya böyle bir borcunun olmadığını belirterek Bursa ... İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyası sebebiyle müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı süresi içerisinde cevap dilekçesi sunmamış aşamalarda vekil aracılığıyla kendisini temsil ettirmiş, davalı vekili beyanında; irade sakatlığı halinin bulunmadığını, müvekkilinin alacağını illetten mücerret senet ile ispat ettiğini, senedin ödemeyi gösteren belge olarak imzalandığı iddiasının gerçek dışı olduğunu, davacının iddialarını senet ile ispatlaması gerektiğini, davalının dükkanı resmi olarak devretmediği gibi iddia makinesinin de devredilmediğini, müvekkilinin davacının icra, elektrik, su, gıda borçlarını ödediğini, kira ilişkisi bulunmadığını belirterek ispatlanamayan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece dosya kapsamı deliller uyarınca; senedin konusunu oluşturan iddia ve tekel bayinin devrine ilişkin bir sözleşmenin bulunmadığı, davacının senet üzerinde bulunan imzaya itiraz etmediği, kambiyo senetleri sebepten mücerret olup, senet nedeni ile borçlu olmadığının ispatı ancak yazılı delille mümkün olduğu, ispat külfetinin davacıda olduğu, Davacı tarafın kambiyo senedinin belirtilen hukuki ilişki kapsamında verildiğine dair bir yazılı delili bulunmadığı, bu konu tanıkla ispatı kabil hususlardan olmadığı, davacı tarafından hile iddiasının ileri sürülüş şekli ve tanık anlatımları değerlendirildiğinde hile iddiasının ispatlanamadığından davanın reddine, davacının kötüniyet tazminatı ödemesine karar verilmiştir.

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesi ile; davaya konu senedin işletme devrine yönelik davalıdan alınan ödeme karşılığı düzenlendiğini, işletmenin spor toto bayiliğinin devrinin mümkün olmaması sebebiyle müvekkil adına kalmasına rağmen fiilen davalıya devredildiğini, müvekkilinin yükümlülüklerini yerine getirdiğini davalıya borcunun bulunmadığını aksine devirden kaynaklı bakiye, aylık kira ve adına olan faturalardan kaynaklı alacağının olduğunu, taraflar arasındaki işletme devrine yönelik adi senedin mahkemece değerlendirilmediğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı vekili istinafa karşı cevap dilekçesi ile; davacının iradesinin sakatlanmadığının tanık beyanları ile sabit hale geldiğini, davacının iddialarını senet ile ispat külfeti altında olduğunu, iddia makinesi ve işletmenin resmi devrinin yapılmadığını, yanlar arasında kira sözleşmesinin de bulunmadığını belirterek istinaf talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

Dava, İİK'nın 72 maddesine dayalı takipten sonra açılan borçlu olunmadığının tespiti istemine yöneliktir.

İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Somut olayda; Bursa .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası üzerinden kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile yapılan icra takibe konu ihdas sebebi "malen" olan senette davacının düzenleyen, davalının lehtar olarak yer aldığı, davacının eldeki dava ile; davaya konu senedin, ileride devredilmek üzere davalıya kira sözleşmesine istinaden fiilen bırakılan işletmenin devir bedeline mahsuben yapılan 35.000,00 TL ödemeye yönelik makbuz amaçlı düzenlendiğini, davalının ... dönemlerinde kullandığını, senet sebebiyle davalıya borçlu olmadığını ileri sürmüştür.

Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (TMK m. 6 m.). İspat yüküne ilişkin bu genel kural, menfi tespit davaları için de geçerlidir. Yani, menfi tespit davalarında da tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf o vakıayı ispat etmelidir.

Diğer bir değişle, alacaklı olduğunu iddia eden kişi borcunun dayandığı hukuki sebebi ve onun geçerli olduğunu ispat etmek zorundadır. Ancak alacaklı bonoya dayalı alacağını talep ettiğinde ispat soyutluğu karinesi nedeniyle sebep göstermek zorunda değildir. Alacağını bonoyu sunarak iddiasını ispatlamış kabul edilmektedir. Artık borcunun olmadığını ispatlamak zorunda olan borçludur. İspat yükü borçluya geçmiştir.

Bu itibarla davacı dava konusu bonoda yer alan imzasını inkar etmediğinden senedin, işletme devri kapsamında yapılan ödemenin karşılığı olarak verildiğini ve bedelsiz kaldığını HMK 201. maddesi uyarınca senede karşı ileri sürülen her türlü iddianın senetle ispatı gerektiğinden yazılı delille ispat yükü altındadır. Davacı tarafından senedin bedelsizliğine yönelik delil sunulmadığı gibi dava dilekçesi ekinde sunulu tarafların imzalarını içeren belgelerin, sadece yapılan ödemeler ile çek ve nakit olarak ödenecek miktarlara yönelik olması, davaya konu senede ve işletmenin devrine yönelik ifadeleri içermemesi sebebiyle bedelsizlik yönlü iddianın ispatına yeterli delil olarak kabul edilmeyeceği değerlendirilmiştir.

Bu halde, ileri sürülen iddialar kapsamında ispat yükü üzerinde bulunan davacının iddialarını ispat edememesi sebebiyle; mahkemece davanın reddine yönelik verilen kararın isabetli olduğu, davacı istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşılmakla, davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

... · Başkan · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip · ... · ¸e-imzalıdır