Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2021/1957 K.2024/1517

2-........ VEKİLİ : Av. ...

DAVALI : ...... VEKİLİ : Av........

DAVANIN KONUSU

Menfi Tespit

KARAR TARİHİ : 16/10/2024

KARAR YAZIM TARİHİ : 16/10/2024

Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 18/05/2021 tarih, ... Esas ve .... Karar sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davalı bankadan müvekkili şirket tarafından 28/02/2017 tarihinde yapılandırma talep edilerek 107.500,00 TL kredi çekildiğini, 28/02/2017 tarihinden itibaren geri ödemelerin başladığını, 14/06/2017 tarihinde hesabın kat edildiğini, banka ile yapılan görüşmede borcun 90.000 TL yatırılması halinde biteceğinin banka çalışanı tarafından söylenmesi üzerine bu miktarın 07/09/2017 tarihinde hesaba yatırdıklarını ve borcun kapandığını düşündüklerini ancak kredi kat olmasına rağmen bankanın hesapta bulunan 90.000 TL ile krediyi kapatmadığını, taksit taksit hesaptan çekerek kredi ödemesi aldığını,

hatta kredi ödemelerini zamanda da çekmeyerek faiz ve masraf uyguladığını, alacaklı olduğunu iddia eden davalı bankda tarafından müvekkili aleyhine Bursa 1. İcra Dairesinin ....

Esas sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine özgü takip yapıldığını bu takibe ilişkin Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde Menfi tespit davası açıldığını, yine aynı borca ilişkin olarak bu kez Bursa 1. İcra Dairesinin 2019/10941 esas sayılı dosyası ile ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatıldığını, takibe ilişkin ödeme emrinin müvekkillerinden birine tebliğ edildiği,

diğerine tebligat yapılmadığını, takip talebi ve ödeme emrine göre davalı tarafın toplam 49.926,26 TL'nin tahsili için 1. Dereceden ipotek miktarlı ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibine giriştiklerini, aynı borca ilişkin iki ayrı takip yapılmasının hukuka aykırı olduğunu, uygulanan ve talep edilen faiz oranlarının da çok yüksek olduğunu, belirterek davalı tarafa herhangi bir borçlarının bulunmadığından Bursa 1. İcra Dairesinin ...

Esas sayılı dosyasına konu edilen paranın ödenmiş olması nedeniyle bankaya 49.926,26 TL borçlu olmadıklarının tespitine tespitine karar verilmesini ve kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmişlerdir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Açılan bu davanın hukuka aykırı olduğunu, davacının kötü niyetli olduğunu, takiplerin tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla açıldığını, davacının, bankaya 90.000 TL peşin kredi borcu ödemesi yaptığı iddiasının doğru olmadığını, bankanın, davacının kredi taksitlerini vadelerinde, bu taksitler muaccel oldukça, borçlu davacının hesabında bulunan paradan çektiğini, bankanın kötü niyetli olmadığını, Kredi borcunu taksit vadelerinden önce kapatmak isteyen kredi borçlusunun bunu yazılı ve açık olarak bankaya bildirmesi gerektiğini, kredi taksitlerinin vadeleri gelmeden, taksit borçları muaccel olmadan,

borçlunun hesabında bulunan nakit paranın Banka tarafından kredi ana parasına mahsuben para çekilmesinin mümkün olmadığını, kredi taksitlerinin vadelerini beklemeksizin anapara borcu kapatması yapmak isteyen borçlunun bunu açık ve yazılı olarak Bankaya bildirmesi gerektiğini, vadesiz hesaba yatırılan paraların krediyi kapatmaya yetmediğini, borçlunun yazılı beyanı olmadığından müvekkili bankanın bunu kredi ödemesi olarak /erken ödeme olarak alamadığını, borçlunun ödemenin krediye sayılması yönünde bir yazılı beyanı olsa bile kredinin kalan tutarı için yeni bir taksitlendirme/yapılandırma gerektiğini,

2019/10220 E. sayılı dosyasında kambiyo senedine dayalı takip yapıldığını, elinde kambiyo senedi bulunan alacaklının, önce kambiyo takibi başlatmasında bir engel bulunmadığını, kaldı ki takibin tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla açıldığını, belirterek davanın ve tazminat talebinin reddini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda.

Takip konusu alacağın kredi sözleşmesinden kaynaklandığı, kredi kullananın davacı ...Şti. ve dava dışı kefiller ..., .., .. ve ..'un bu kredi sözleşmesinin müteselsil kefilleri olduğu, bankacı bilirkişiden alınan raporda borç kalemlerinin ayrı ayrı hesaplandığını, davacının borcunun 42.106,27 TL asıl alacak, 1.955,50 TL işlemiş akdi faiz, 5.201,06 TL temerrüt faizi, 275,01 TL %5 BSMV ve 388,42 TL masraflar olmak üzere toplam 49.926,26 TL olduğu, buna göre davacının takip miktarınca bir borcunun bulunduğunun görüldüğü, davalı TEB bankasının 24/03/2021 tarihli müzekkere cevabında; taksitli kredi sözleşmesinin mevcut olduğu,

davacı tarafından fiilen bir ödeme olmadığı, otomatik ödeme ile ödemelerin yapıldığı, herhangi bir yapılandırma söz konusu olmadığı ve davacının hesabından paranın çekilmesine ilişkin bir talimat bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükme esas kabul edilen 22/03/2021 tanzim tarihli bilirkişi raporunun eksik ve hatalı inceleme neticesinde usule, hukuka ve hakkaniyete aykırı olarak tanzim edildiğini, 22/03/2021 tanzim tarihli bilirkişi raporunda kat tarihinden sonra davacının .. nolu hesabına ... tarafından, 06/09/2017 tarihinde krediye istinaden açıklaması ile 90.000,00 TL yatırıldığının tespit edildiğini, ancak yatırılan 90.000,00 TL tutardan kredi taksitlerinin mahsup edildiği ve kredinin aylık %1,50 (yıllık %18,00) faiz oranı üzerinden devam ettirildiğini,

taksit gecikmelerinde de gecikme masraflarının tahsil edildiğinin tespit edildiğini, ancak mahkemece ödemelerin otomatik ödeme ile yapıldığı belirtilmiş olsa da otomatik ödemelerin ödeme tarihlerinden sonra banka tarafından çekilmesine dair bir karar ve gerekçeye yer verilmediğini, banka görevlisinin verdiği bilgiye göre borcun 90.000 TL olduğunu öğrendiklerini, bilirkişi raporunda kullanılan kredinin taksit vadelerinin, taksit tutarlarının, kredi bakiyesinin gösterilmiş olduğu tabloda müvekkilinin 90.000,00 TL’lik ödemeyi yaptığı 07/09/2017 tarihinde kredi bakiyesinin 93.623,22 TL olduğunun belirlendiğini,

90.000,00 TL’lik kredi ödemesi açıklamalı toplu ödemeyi banka çalışanları ile konuşarak ödemiş olduğunun ispatı niteliğinde olduğunu, kredisini kapatmak uğruna evini satarak 90.000,00 TL ödeme yapan müvekkilinin bakiye 3.623,22 TL’ yi ödememesinin kendisine bildirilen borç miktarından kaynaklandığını, 90.000,00 TL ödeme yapan bir kişinin kredi borcunun kapanmayacağını bilse bakiye 3.623,22 TL’yi de bir şekilde muhakkak ödeyeceğinin açık olduğunu, müvekkilinin bankaya güvendiğini, kendisine söylenen bedeli ödediğini, fakat sonradan banka tarafından haksız bir şekilde borçlandırıldığını,

bankanın yazılı başvuru istediğini bilirkişinin tespit etmesine rağmen, bankaya kredi borçlarının hesabından taksitle ödenmesine dair yazılı bir talimatının da olmadığının dosya kapsamında sabit olduğunu, hesabından müvekkilnin yazılı talimatı olmadan kredi borcuna mahsuben bankaca gecikme faizli olarak çekilebildiğini, kredi taksitlerini hesaptan çekmek için yazılı talimata gerek görmeyen davalı bankanın, krediye istinaden açıklamasıyla yatırdığı 90.000,00 TL’yi kredi borcuna mahsup etmek için, müvekkilinin yazılı talimatının olması gerektiğini iddia ettiğini,

bu hususun hayatın olağan akışına aykırı ve davalı bankanın kötü niyetli olduğunun göstergesi olduğunu bununla birlikte 14/06/2017 tarihinde kredinin kat edildiğini, bu tarihe kadar yapılan ödemelerin anaparadan düşülmediğini, müvekkili tarafından yapılan ödemenin kredinin kat edilmesinden yani borcun muaccel hale gelmesinden sonra yapıldığını, peşin ödenen 90.000,00 TL'nin kredinin kat edilmiş olması nedeni ile borca mahsup edip ödemeyi kabul etmesi gerektiğini, bankanın kredi vadelerinden sonra rastgele hesaptan çekerek faiz işlettiğini,

bu nedenlerle davalı bankanın kötü niyetli olduğunu ilk derece mahkemesince bu hususunda gözardı edildiğini, banka tarafından aynı kredi için iki farklı takip yapıldığını, belirterek kararın kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava, Bursa 1.İcra Müdürlüğünün ... sayılı icra dosyasında davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince, davanın reddine karar verilmiş olup, karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davacı ..... Şti ile davalı banka arasında kredi sözleşme ilişkisinin bulunduğu ihtilafsızdır.

Davacının davalı bankadan 28/02/2017 tarihli Taksitli Ticari Kredi hesabından kullandırılan taksitli ticari kredinin yapılandırma kredisi olarak 36 ay vade ile 107.500 TL miktarlı olduğu, faiz oranının % 1.5 olarak belirlendiği ,aylık sabit ödemenin 3.952,54 TL olduğu, 14/06/2017 tarihinde hesabın kat edildiği, Üsküdar 6. Noterliği'nin 14/06/2017 tarih ve 44735 yevmiye numarası ile kredilerinden doğan 107.500.00 TL anapara, 6.048.67 TL faiz ve 48.01 TL BSMV olmak üzere toplam 113.596.68 TL için asıl borçlu ve müteselsil kefilere ihtarname keşide edildiği ve 24 saat içinde ödenmesinin istendiği anlaşılmıştır.

Bursa 1. İcra Müdürlüğünün....... sayılı dosyada alacaklı banka tarafından borçlular... Tic Ltd.,... hakkında ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatıldığı, 42.106.27 TL asıl alacak 1.955.50 TL Akdi Faiz , 275.01 TL %5 BSMV, KKDF, 388.42 TL masraf, komisyon, vergi, 5.201.06 TL %54 işlemiş temerrüt faizi olmak üzere toplam 49.926.26 TL alacağın takip konusu yapıldığı anlaşılmıştır.

Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmış, 22/03/2021 tarihli bilirkişi raporunda; borç kalemleri ayrı ayrı hesaplanmış olup davacının takip tarihi itibariyle 42.106,27 TL asıl alacak, 1.955,50 TL işlemiş akdi faiz, 5.201,06 TL temerrüt faizi, 275,01 TL %5 BSMV ve 388,42 TL masraflar olmak üzere toplam 49.926,26 TL borcunun bulunduğu tespit edilmiş, ayrıca bilirkişi raporunda kredi taksitlerinin gecikmeli olarak tahsil edildiği, kat tarihinden sonra davacının ... nolu hesabına ... tarafından, 06/09/2017 tarihinde, krediye istinaden açıklaması ile 90.000.00 TL yatırıldığı, yatırılan 90.000.00 TL tutardan kredi taksitlerinin mahsup edildiği,

Firmanın 06/09/2017 tarihinde yatırılan 90.000 TL'nin krediye mahsup edilmesi hususunda yazılı talimatının olmadığı, Kredinin aylık %1.50 (yıllık %18,00) faiz oranı üzerinden devam ettirildiği, taksit gecikmelerinde 30.00 +1.50 =31.50 TL (2017 yılı), 50.00+2.50 =52.50 TL (2018 yılı), 60.00+3.00=63.00 (2019 yılı) gecikme masrafı tahsil edildiği tespit edilmiştir.

Mahkemece bu rapor dikkate alınarak davanın reddine karar verilmiş ise de bilirkişi raporu yetersiz ve eksik incelemeye dayalı olup hüküm kurmaya elverişli değildir.

Banka kayıtları ile Davacının ... nolu hesabına .... tarafından, 06/09/2017 tarihinde, krediye istinaden açıklaması ile 90.000.00 TL yatırıldığı, sabit olup, yatırılan bu tutarın davacının bankadaki hesabında bekletilerek kredi borcu kat edilmesine rağmen taksitlerin vadelerindeki ödemelerine aylık olarak ve hatta gecikmeli şekilde mahsup edildiği anlaşılmaktadır.

Banka tarafından Hesap Kat edildiğine göre artık yatırılan 90.000 TL nin borcun ödenmesine yönelik olduğunun kabulü gerekir. Nitekim 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 101. maddesinde "Birden çok borcu bulunan borçlu, ödeme gününde bu borçlardan hangisini ödemek istediğini alacaklıya bildirebilir.

Borçlu bildirimde bulunmazsa, yapılan ödeme, kendisi tarafından derhâl itiraz edilmiş olmadıkça, alacaklının makbuzda gösterdiği borç için yapılmış sayılır." hükmü düzenlenmiş, 102. maddesinde ise “Kanunen geçerli bir açıklama yapılmadığı veya makbuzda bir açıklık bulunmadığı durumda ödeme, muaccel borç için yapılmış sayılır. Birden çok borç muaccel ise ödemenin, borçluya karşı ilk olarak takip edilen borç için yapılmış olduğu kabul edilir.

Takip yapılmamış ise ödeme, vadesi ilk önce gelmiş olan borç için yapılmış olur. Birden çok borcun vadesi aynı zamanda gelmişse, mahsup orantılı olarak; borçlardan hiçbirinin vadesi gelmemişse ödeme, güvencesi en az olan borç için yapılmış sayılır.” hükmü gereği davacıların başkaca krediden borçlu oldukları da ileri sürülmemiştir.

Bu nedenle kat edilen kredi borcu nedeniyle ödeme tarihi itibariyle borç belirlenerek 90.000 TL nin ödendiği tarih itibariyle borçtan mahsubu ile takip tarihi itibariyle davacıların sorumlu oldukları tutarın belirlenmesi ve sonucuna göre bir hüküm kurulması gerekirken mahkemece yetersiz ve eksik incelemeye dayalı bilirkişi raporu esas alınarak davanın reddine karar verilmesi isabetsiz olmuştur.

Bu nedenle mahkemece uzman yeni bir bilirkişiden yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda rapor alınarak kat edilen kredi borcu nedeniyle paranın yatırıldığı 06/09/2017 tarihindeki borç belirlenerek 90.000 TL nin ödendiği tarih itibariyle borçtan mahsubu ile takip tarihi itibariyle davacıların sorumlu oldukları ve bu suretle davanın menfi tespit davası olduğu gözetilerek borçlu olunmayan miktarın belirlenmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yukarıda açıklanan gerekçe ile ve eksik inceleme sonucu karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK 353/1-a-6 maddesi gereğince dosyanın mahkemesine iadesi karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

... · Başkan · ....... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ¸e-imzalıdır · ........... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ..... · Katip · ............. · ¸e-imzalıdır