Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2021/501 K.2023/1850

2-... - ... -...

VEKİLİ

Av. ... -...

DAVANIN KONUSU

İtirazın İptali (Bağlanma Parasına Dayalı)

DAVA TARİHİ : 24/01/2020

KARAR TARİHİ : 27/11/2023

KARAR YAZIM TARİHİ : 29/11/2023

Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 26/11/2020 tarih, ... sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkili ile davalı şirket ve yetkilisi ... arasında 275.000,00 EURO karşılığında, 3 adet 2011 model, Karl Mayer marka, HKS 3.M POL tipi makine alış ve satışı konusunda anlaştıklarını, bu anlaşma doğrultusunda müvekkilin davalılara bağlanma parası (halk dilinde kaparo) olarak 10.000,00 EURO ödediğini, davacı ise 10.000,00 EURO parayı elden teslim aldığına dair belgeyi imza ve kaşe ederek müvekkile verdiğini, müvekkil davacı anlaşma gereği, kalan 265.000,00 EURO yu davalılara ödeyip 3 adet makineyi teslim almak amacıyla davalının Bursa'da bulunan işyerine gittiğini, davalı paranın eksik olduğunu,

275.000,00 EURO nun tek bir makine bedeli olduğunu, 3 adet makinenin toplam değerinin 825.000,00 EURO olduğunu söylediği, bunun üzerine davacının, davalıya teslim ettiği kaporayı iade almak istediğini söylediğini ancak davalı tarafın kaporayı iade etmekten haksız yere kaçındığını, davacının vermiş olduğu bedelin iadesini talep ettiğini, iade edilmediği takdirde kanuni yollara başvurulacağı konusunda davalılara birçok kez bildirimde bulunduğunu, buna rağmen borcu ödemediklerini, bunun üzerine davalı şirket aleyhine iş bu paranın tahsil edilebilmesi için Bursa 5. İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalı şirket borcu ödemediği gibi yapılan icra takibine, kötü niyetli ve haksız olarak itiraz ederek takibi durdurduğunu, haksız ve kötü niyetli davalının asıl alacağın likit olması sebebiyle %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatı ödemesine, itirazın iptali ile davanın kabulüne, ve icra takibinin devamına, yargılama giderlerinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili yasal cevap süresinden sonra sundukları cevap dilekçesi ile; müvekkil şirket ... ... Tekstil Oto Gıda Tarım Hayvancılık San. ve Tic. Ltd.

Şti. ile davacı ... arasında, 24/01/2020 tarihinde 3 adet 2011 model Karl Mayer marka HKS 3.M POL model makine satışı için toplam 275.000,00 Euro bedel ödenmesi hususunda satım sözleşmesi kurulduğunu, iş bu sözleşmenin kurulmasından dolayı müvekkil şirket tarafından 10.000,00 Euro pey akçesi davacıdan alındığını, geri kalan kısmı için daha sonra ödeme yapılacağına dair anlaşmaya varıldığını, müvekkil tarafın davaya konu bağlanma parasında hapis hakkı bulunması nedeniyle müvekkil aleyhinde icra takibi başlatılması kötüniyetli ve hukuka aykırı olması nedeniyle takibin iptali gerektiğini,

davacı tarafça mahkemeyi yanıltmak amacıyla 3 adet makine değeri için müvekkilin sözleşme kurulduktan sonra 825.000,00 Euro istediği yönündeki iddialarının hiç bir dayanağı bulunmadığını, davacı tarafın sayın mahkemeye sunmuş olduğu sözleşmede dahi 3 makine bedeli olarak kararlaştırıldığı açıkça ve yazılı olarak müvekkil tarafından karşı tarafa bildirilmişken, davacının soyut iddiasını ispatlaması gerektiği, davacının iddiasının temelini oluşturan hususun, bağlanma parasının geri alınabileceği inancı olup, iş bu makinelerin piyasa değerleri bilirkişi tarafından da araştırıldığında görülecektir ki,

makinelerin sadece bir tanesinin 100.000.00 Euro civarında olduğunu, müvekkil ile davacı tarafça ticari ilişkiye istinaden yapılan pazarlıklar sonucu toplam 3 makine için 275.000.00 Euro ya kadar indirim yapılarak taraflar anlaştığını, öyle ki, kapora olarak bilinen bağlanma parası bir sözleşmenin kurulduğuna ve bu sözleşmeye sadık kalınacağına inandırmak amacıyla verilen bir ödeme olduğunu, müvekkil tarafça,

sözleşmenin kurulduğuna ve ve davacı tarafından bedeli ödenmek suretiyle makinelerin satın alındığına inanılarak makineleri 100.000 Euro' ya 3. Bir şahsa satabilecekken sözleşmesine sadık kalmış ve davacının edimini yerine getirmemesi nedeni ile 25.000 Euro zarar ettiğini, kaldı ki, satım sözleşmesi sonucu elde edeceği kazanç sonucunda yapacağı ticari faaliyetleri de yapamayarak zarar ettiğini, müvekkilin doğmuş zararları mevcut olup, bağlanma parasını sözleşmeden dönen davacıya karşı ileri süreceği tazminat hakkından düşürülmek üzere hapis hakkı mevcut olduğundan, iş bu parayı ödemekle yükümlü olmadığını,

sözleşmeye konu 3 adet HKS 3.M POL model makine, müvekkil ... adına kayıtlı değil, müvekkil şirket ... ...

Tekstil Oto Gıda Tarım Hayvancılık San. ve Tic. adına kayıtlı makineler olduğunu, kaldı ki, bağlanma parasına dair verilmiş olan belgede müvekkilin imzası bulunmamakta, yalnızca müvekkil şirketin kaşesi ve kaşe üzerinde imza bulunduğunu, icra takibinin ... adına iptali gerektiğini, makine satım sözleşmesinden davacının dönmüş olduğu yazılı delil ile ortada olması nedeniyle,

ve sözleşmeden dönenin davacı olmasından kaynaklı olarak müvekkilin uğramış olduğu zararların tazminat miktarının hesaplanmasını ve ortaya çıkacak tazminat miktarına göre karar verilmesi ile müvekkilin hapis hakkının bulunması ve kanunun müvekkile tanımış olduğu hapis hakkına istinaden tazminattan mahsup edilecek bir ödeme için davacının kötü niyetli olarak icra takibine girişmesi nedeniyle icra takibinin iptaline karar verilmesi gerektiği belirterek davanın reddi ile davacı aleyhine icra dosya bedelinin %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, dosya kapsamı deliller uyarınca; davaya konu kaparo bedeline ilişkin belgede hem davalı ... adı hemde şirket kaşesi basılıp imzalandığı için her iki davalının da sorumluluğunu bulunduğu belirlemesi yapılarak davalı tarafından, makinelerin teslim alınmaması nedeniyle davacıya gönderilen ihtar vs. yazılı bir belgenin ibraz edilmemesi dayanak belgeye itirazın bulunmaması, makinenin üçüncü kişiye satılmış bulunması nedeniyle ifasının da mümkün olmaması, ayrıca davalı tarafından yasal süresi içerisinde sunulmayan beyan ve buna ilişkin delilerinin savunmanın genişletilmesi yasağına tabi olup, davacının buna ilişkin de muvafakatinin bulunmadığı gerekçesi ile davanın kabulüne davalıların icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmiştir.

Karara karşı, davalılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalılar vekili istinaf dilekçesi ile; satış sözleşmesinin tarafının makinelerin maliki olan şirket olduğunu kaparonun şirket adına alındığını, müvekkili ...'in şahsi sorumluluğu bulunmadığından taraf sıfatına haiz olmadığını, yerel mahkemece müvekkilinin uğradığı zarara ilişkin hapis hakkının göz ardı edildiğini, bağlanma parasını alan müvekkilinin sözleşmenin ifa edilmemesinden kaynaklı tazminat hakkının bulunduğunu ve buna istinaden bağlanma parasını alıkoyabileceğini, bu durumun mahkemece resen gözetilmesi gerektiğini,

makineler sebebiyle sözleşmede yazılı miktar dışına çıkılarak 875.000,00 Euro talep edildiğinin davacı tarafça ispatının gerektiğini, kaparonun hukuki niteliğine uygun araştırmanın mahkemece yapılmadığını, davacının sözleşmeden tek taraflı dönmesi sonrası satışa konu makinelerin üçüncü bir şahsa satılması sonucunda müvekkilinin zararının doğduğunu, yerel mahkeme ara kararı gereği sunulan itirazların değerlendirilmediğini ileri sürerek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davacı vekili istinafa karşı cevap dilekçesi ile; davalıların süresi içerisinde cevap dilekçesi sunmadıklarını, süre geçtikten sonra sunulan beyan ve delillere muvafakat etmediklerini, kaparoya ilişkin belge üzerinde ... adı, şirket kaşesi ve imzanın bulunduğunu, dolayısıyla husumet itirazının yerinde olmadığını, sözleşme konusu makinelerin davalı tarafından satıldığını, teslimin artık mümkün olmadığını belirterek usul ve yasaya uygun yerel mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

Dava, bağlanma parası (kaparo) alacağına yönelik icra takibine vaki itirazın iptali istemine yöneliktir. İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiş, karara karşı davalılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Somut olayda. Bursa 5. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası üzerinden takibe konu edilen alacağın dayanağı olan belgede "3 Adet HKS 3.M POL 2011 model Toplam 275.000 Euro anlaşıldı. 10.000 Euro kaparo alındı" kaydı yer almakta olup, kayıt altında ... ibaresi, davalı şirket kaşesi ve kaşe üzerinde imza bulunmaktadır.

Davacı satım sözleşmesine konu makineler için kararlaştırılan miktardan daha fazla bedel talep edilmesi sebebiyle ifanın gerçekleşmediğini belirterek kaparonun iadesinin gerektiğini ileri sürmüştür.

Davalılar davacı iddialarını inkarla birlikte sözleşmenin şirket ile yapıldığını, ...'in sözlemenin tarafı olmadığını, davacının makineleri teslim almamaları sebebiyle zararlarının oluştuğunu, bu sebeple alıkoyma haklarının bulunduğunu ileri sürerek davanın reddini talep etmişlerdir.

Uyuşmazlık, davacı tarafından bağlanma parası olarak verilen miktarın talep edilebilir olup olmadığı ile iade ile yüküm olan tarafın belirlenmesi üzerine olduğu anlaşılmaktadır.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) "Bağlanma parası" başlıklı 177 nci maddesi; “Sözleşme yapılırken bir kimsenin vermiş olduğu bir miktar para, cayma parası olarak değil sözleşmenin yapıldığına kanıt olarak verilmiş sayılır. Aksine sözleşme veya yerel âdet olmadıkça, bağlanma parası esas alacaktan düşülür.” şeklindedir. olup; bağlanma parası (pey akçesi), sözleşme yapılırken bir kişinin vermiş olduğu paradır. Kaparo olarak da adlandırılan bu para cayma parası değildir. Sözleşmenin yapıldığına kanıt olarak verilmiş sayılır. Aksine sözleşme veya yerel adet olmadıkça bu para, alacaktan düşülür.

Bağlanma parası verilen sözleşme geçersizse veya sonradan ortadan kalkarsa, yerine getirilmiş diğer edimler gibi bağlanma parası olarak verilen para da geri istenebilecektir.

Somut olayda satıma konu makineler teslim edilmeden davacının fazla bedel istendiğinden bahisle sözleşmeden caydığı, bu halde bağlanma parasının iade edilmesi gerektiği, ancak karşı taraf sözleşmenin feshi nedeniyle zarara uğradığını ispat ederse bu zarar miktarı kadar bağlanma parasını iade etmeyebileceği, davalı sözleşmenin feshi nedeniyle zararı olduğundan bağlanma parasını iade etmediğini ileri sürmüş ise de, zararın varlığına yönelik maddi vakıa cevap dilekçesi ile yasal süresi içerisinde ileri sürülmemiştir.

Bu halde, iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağı kapsamındaki bu savunmanın dinlenilemeyeceği dolayısıyla mahkemece bağlanma parasının iadesine karar verilmesinde isabetsizliğin bulunmadığı değerlendirilmiştir.

Bir subjektif hak kendisinden davalı olarak istenebilecek kişi, o hakka uymakla borçlu olan kişidir (Kuru, Baki: Medeni Usul El Kitabı, Ankara 2020, C.I, s. 332). Mahkemenin de taraflar arasında dava konusu hakkın esası hakkında bir karar verebilmesi için, bu kişilerin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatlarına sahip olmaları gerekir.

Bir davada taraf olarak gösterilen kişiler, taraf ve dava ehliyetine ve davayı takip yetkisine sahip olsalar bile, taraflardan birinin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatı yoksa, davanın esası hakkında bir karar verilemeyeceğinden, dava sıfat yokluğundan (husumetten) reddedilir.

Taraf sıfatı usul hukuku sorunu olmayıp, dava konusu sübjektif hakkın özüne ilişkin bir maddi hukuk sorunu olduğundan taraf sıfatının yokluğu, davada taraf olarak gözüken kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olduğu için def'i değil, yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülmesi mümkün ve mahkemece de kendiliğinden nazara alınması zorunlu bir olgudur.

Dosya kapsamı ve dayanak belge üzerindeki kayıtlar uyarınca; sözleşmenin davacı ile davalı şirket arasında imzalandığı, sözleşme metninde kaşe üzerindeki imza dışında başkaca imzanın bulunmadığı, bu halde şirket yetkilisi olan davalı ... adına atılı imza bulunmadığından mevcut tek imzanın davalı şirket adına atılı olduğunun açık olması karşısında kaparonun davalı şirkete verildiği ve sözleşmenin tarafının davalı şirket olması sebebiyle iadenin ondan talep edilebileceğinin gözetilmeyerek taraf sıfatı bulunmayan davalı ... hakkında kabul kararı verilmesi doğru görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle; davalıların istinaf başvurusunun davalı ... yönünden kabulüne, dosyada toplanacak başkaca delil bulunmadığı anlaşıldığından ve yukarıda belirtilen yanılgının giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, istinaf itirazları ve tarafların kazanılmış hakları dikkate alınarak dairemizce davanın esası hakkında HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince hüküm kurulmasına karar verilmiştir.

... · Başkan · ... · e-imza · ... · Üye · ... · e-imza · ... · Üye · ... · e-imza · ... · Katip · ... · e-imza