Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2023/1431 K.2023/1335

... Asliye Ticaret Mahkemesinin...D. İş sayılı dosyasında verilen 05/05/2023 tarihli Ek Kararının istinaf incelemesi neticesinde;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARIN ÖZETİ

TALEP

İhtiyati haciz isteyen vekili, müvekkili ile satıcısı ... ... ...

Ltd şirketi olan buğday ithalatını içeren sözleşme akdedildiğini, bu kapsamda müvekkil şirket tarafından 1.136.696,16 USD ödeme yapılarak satıcıya karşı olan bütün sorumluluklarını yerine getirildiğini, satıma konu malın, ... ... numaralı ... adlı gemi ile yola çıktığını, satıcı şirketin malı satın aldığı ve geminin asıl kiracısı ... gemiden malın tahliye ve tesliminin gerçekleştirilmediğini, malın millileştirilerek mülkiyeti tamamen müvekkili şirkete geçtiğini, ancak ...

Trade şirketi; müvekkil şirketin hiçbir kusur ve sorumluluğu olmamasına rağmen ... ... şirketi ile yaşadığı sorunları gerekçe göstererek müvekkil şirketin yasal olarak sahip olduğu malı hukuka aykırı bir şekilde zapt etmekte ve taraflarımıza teslim etmediğini ileri sürerek satın alınan malın 3. Kişilere satılmasının engellenmesi için tedbire hükmedilmesine, şimdilik 1.136.696,16 USD değerindeki malın güvence altına alınmasını teminen, donatana ait ... ... numaralı “...” isimli geminin ve dava konu malın ihtiyaten haczine, geminin tutuklatılmasına ve malın teslimine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin 02/05/2023 Tarihli Kararında; talep eden tarafın alacağının sözleşmeden doğan para alacağı niteliğinde bir deniz alacağı mahiyetinde olduğu, alacağın parasal değeri hakkında kanaat oluşturacak delilleri ibraz ettiği, çekme bedelinin depo edildiği, bu haliyle ihtiyati haciz koşullarının oluştuğu, tedbir ve diğer taleplerinin yerinde olmadığı gerekçesiyle ihtiyati haciz talebinin kabulü ile; talep konusu 1.136.696,16 USD alacağına ilişkin ... ... numaralı "..." isimli gemi üzerine, geminin demir attığı, şamandıraya veya tonoza bağlandığı, yanaştığı ya da kızağa alındığı yerin ... Limanı olması halinde ihtiyati haciz konulmasına, fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.

İTİRAZ

İtiraz eden ......Gemisi Donatanı ... ... And ... Ltd vekili, kiracı ... ... ...

Lımıted ile müvekkili donatan taşıyan arasında akdedilen 04.04.2023 ... (gemi kira sözleşmesi) yapıldığını, yükün teslimi için kiracı, taşıyanla iletişime geçerek satıcı adına ve satıcının taahhüt etmiş olduğu yükün taşınması için gemi kira sözleşmesi/çarterparti yaptığını, bu kapsamda taşıyan navlun karşılığı yükün taşınmasını gemi kiracısı navlun ödemeyi taahhüt ettiğini, donatanın/taşıyanın alıcı ile direk bir hukuki ilişkisinin bulunmadığını, talep edenin başvuru dilekçesinde belirttiği gibi kiracı ve her iki sözleşmeye taraf olmayan .... .... ile arasındaki uyuşmazlıktan müvekkili şirketin sorumlu tutulamayacağını,

müvekkili ile talep eden arasında hukuki ilişki doğmadığını, konişmento asıllarının ibraz edilmediğini, ihtiyati haczi talep edenin yük alıcısı olduğunu ve böylece müvekkilinin muhatabı olduğunu ispatlayamadığını, bu nedenle talep edenin müvekkili şirketten hukuken alacak talep hakkının bulunmadığını, müvekkilinin 04.04.2023 tarihli çarterparti uyarınca kendisine yüklenen yükümlülüklerini yerine getirdiğini, müvekkilinin yükün tahliye işlemini ancak gemi kiracısı olan satıcının talimatları üzere başlatabileceğini, müvekkilinin çarterparti'ye aykırı tutum sergileyip yükü tahliye etmesi halinde sorumlu olacağını,

müvekkili şirketin tarafı dahi olmadığı bir ticari satım sözleşmesine dayanılarak esasında sadece ve sadece bahsi geçen sözleşmenin tarafı olan satıcıya (... ... ... Ltd) yöneltilebilecek bir talebin müvekkili şirkete yöneltildiğini, talebe konu alacağın hiçbir surette deniz alacağı olmadığını, belirterek ihtiyati hacze itiraz etmiştir.

TALEP EDEN

İhtiyati haciz talebinde bulunan alacaklı vekili, ihtiyat-i haciz kararının sadece gemi üzerine konulmasının müvekkili şirketin mallara ulaşımını sağlayamamakta olup malların gerekli koşullarda saklanmaması durumunda tamamen ulaşılmasını imkansız hale getireceğini belirtyerek müvekkilinin 1.136.696,16 USD tutarındaki malına güvence oluşturması bakımından sadece gemi üzerinde değil dava konusu mal üzerinde de ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN EK KARAR ÖZETİ: İlk derece mahkemesince, yapılan duruşma sonucunda, somut olayda konişmento aslı ihtiyati hacze itiraz eden şirkete teslim edilmediği, bu durum karşısında varlığı ihtilaflı ve tespite muhtaç olan bir alacak talebi yönünden ortada muaccel veya müeccel bir para alacağı bulunduğundan söz edilemeyeceği, yaklaşık ispat olgusunun gerçekleşmediği, yine aynı gerekçelerle talebe konu malın ihtiyaten haczine dair ek karar verilmesi talebinin de yerinde görülmediği,

ihtiyati haciz talep edenin mükerrer olarak ileri sürdüğü malın taraflarına teslimi yönündeki talebi hakkında daha önce 02/05/2023 tarihli karar ile ret kararı verildiği gerekçesiyle ihtiyati hacze itirazın kabulü ile 02/05/2023 tarihli ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına, ihtiyati haciz talep edenin talebe konu malın ihtiyaten haczine dair ek karar verilmesi talebinin yasal koşulları bulunmadığından reddine, malın teslimi yönündeki talebi hakkında 02/05/2023 tarihli kararı ile ret kararı verildiğinden yeniden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Bu karara karşı taraflar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

A-Talep eden vekilinin istinaf dilekçesinde özetle; donatan şirketin ihtiyat-i hacze itiraz hakkının bulunmadığını, taşınan emtianın müvekkil şirket tarafından satın alındığının ve türkçe tercümeleri sunulmuş olan konişmentolarda müvekkilinin yükün alıcısı olduğunun sabit olduğunu, orijinal konşimentolar ve mal manifestosunun gemi kaptanın uhdesinde bulunduğunu, ancak gemi kaptanı kasti olarak elinde bulundurduğu müvekkile ait nüshayı müvekkile teslim etmekten imtina ettiğini, malın mülkiyetinin müvekkil şirkete ait olduğu tüm bilgi ve belgelerden belli olmasına karşın müvekkil şirket sahip olduğu malları teslim alamadığını belirterek ilk derece mahkemesinin ek kararının kaldırılmasını istemiştir.

B-İhtiyati hacze itiraz eden vekilinin istinaf dilekçesinde özetle; ihtiyati hacze itirazı kabul edilen müvekkil lehine vekalet ücreti hususuna ilişkin hüküm kurulmadığını belirterek ilk derece mahkemesinin kararının düzeltilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Talep sahibi olduğu iddia edilen deniz taşımasına konu konşimentolu yükün taşıyan tarafından teslimden imtina edildiğinden bahisle ihtiyati haciz istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince, ihtiyati haciz talebi kabul edilmiş, bu karara borçlunun İİK'nın 265. maddesi uyarınca itirazı üzerine murafaalı inceleme sonucunda verilen ek kararla itirazın kabulü ile ihtiyati haczin kaldırılmasına karar verilmiş olup, bu ek karara karşı her iki taraf vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzenine aykırılık yönleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.

TTK'nın 1353. maddesi uyarınca, deniz alacaklarının teminat altına alınması için, geminin sadece ihtiyati haczine karar verilebilir. Bu alacaklar için gemi üzerine ihtiyati tedbir konulması veya başka bir surette geminin seferden menedilmesi istenemez. Akdî veya kanuni bir rehin ile teminat altına alınmış deniz alacakları hakkında da birinci fıkra hükmü uygulanır. Deniz alacaklarından başka alacaklar için gemi hakkında ihtiyati haciz kararı verilemez. Alacağın, 1352 nci maddede sayılan bir deniz alacağı olması, ihtiyati haciz sebebidir. Bu yasal düzenlemeye göre, geminin ihtiyaten haczine karar verilebilmesi için, iddiaya konu alacağın "deniz alacağı" olması gerekir. Deniz alacakları ise aynı Kanun'un 1352. maddesinde sınırlı olarak sayılmıştır.

Bilindiği üzere, taşıyan ile gönderilen arasındaki hukuki ilişkide konşimento; taşıyan ile taşıtan arasındaki hukuki ilişkide ise navlun sözleşmesi hükümleri bağlayıcıdır. Çarter sözleşmesi taşıyanın geminin tümünün ya da bir bölümünün veya belirli bir yerini taşıtana taahhüt ederek denizde eşya taşımayı yükümlendiği sözleşmedir. Başka bir deyişle eşya taşımak amacıyla geminin bir bölümü çarter sözleşmesi ile tahsis edilir.

Somut olayda, .... Faaliyetler San. AŞ (alıcı) ile .... .... .... Ltd (Satıcı) arasında 4.179,030 mt ton buğday yükünün satışı konusunda anlaşmaya varıldığı, .... .... .... Ltd (kiracı) ile .... .... And ....

Ltd (Donatan/taşıyan) arasında düzenlenen 04.04.2023 Çarterparti (gemi kira sözleşmesi) ile yükün teslimi için kiracı, satıcı adına ve satıcının taahhüt etmiş olduğu yükün taşınması için gemi kira sözleşmesi/çarterparti yaptığı, dolayısıyla navlun karşılığında yükün taşınmasında donatanın/taşıyanın alıcı (gönderilen) arasında hukuki bir ilişkinin bulunmadığı,

talebe dayanak alacak iddiasının 6102 sayılı TTK uyarınca deniz alacaklarından herhangi biri kapsamında olmadığı gibi taşıyan ile konişmento hamili arasındaki hukuki ilişkide konişmento esas alınacağı, kira sözleşmesi gereğince donatanın yükün taşınması ve tahliye işlemleri bakımından gemi kiracısı olan .... .... .... Ltd karşı sorumlu olduğu gözetildiğinde ihtiyati haciz talep eden alacaklı vekilinin istinaf sebeplerinin reddi gerekmiştir.

Ek karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin ikinci kısım birinci bölüm birinci maddesi uyarınca, görülmekte olan bir dava içinde olmamak koşulu ile ihtiyati haciz işleri için duruşmalı ise 5.900,00 TL maktu vekalet ücreti verilmesi gerektiği halde itirazı kabul edilen ve duruşmada kendisini vekille temsil ettiren karşı taraf lehine vekalet ücretine hükmedilmemiş olması doğru olmadığından kararın bu yönden düzeltilmesi gerekmiştir Açıklanan bu nedenlerle talep eden vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, karşı taraf vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesinin kararının düzeltilmesine karar verilmiştir.

... · Başkan · ... · e-imzalı · ... · Üye · ... · e-imzalı · ... · Üye* · ... · e-imzalı · ... · Katip · ... · e-imzalı