Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2023/1443 K.2023/2095

Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 30/05/2023 tarih, ... sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirketçe 21-25 Nisan 2020 tarihlerinde yapılacak olan ... fuarına katılım bedeli olarak davalı şirkete toplam 97.745,00TL ödeme yapıldığını, ancak fuarın iptal edildiğini, şirketin ödemesini yapmış olduğu fuar katılım hizmetinden faydalanamadığını, fuar iptal edilmiş olmasına rağmen davalı şirketçe fuar katılım bedelinin davacı şirkete iade edilmediğini, bu nedenle borçlu aleyhine Bursa 4. İcra Müdürlüğü'nün ...

E. sayılı dosyasıyla ilamsız icra takibi başlatıldığını, borçlunun icra takip dosyasına konu olan borcun tamamına ve icra müdürlüğünün yetkisine itiraz ettiğini, davalı taraf her ne kadar yetki itirazında bulunmuşsa da.

TBK ilgili hükümleri gereği para borçlarında yetkili icra müdürlüğü ve mahkeme alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yeri olup, davacı şirketin merkezi Bursa olduğundan davalının yetki itirazlarının yersiz ve dayanaksız olduğunu, davalı/borçlu tarafından, davacı şirket fuarın iptal edilmiş olması nedeniyle hizmet alamamış olmasına rağmen 07.11.2022 tarih ve ... nolu 97.741,05TL bedelli fatura kesildiğini, bunun üzerine davacının bu faturaya ihtarname ile açıkça itiraz ettiğini, belirterek, Bursa 4. İcra Müdürlüğü'nün...

E. sayılı takip dosyasına yapılan borca ve yetkiye itirazın iptali ile icra takibinin tüm ferileri ile birlikte devamına, Borçlu şirket aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı şirketin ...

Holding bünyesinde yurt içi ve yurt dışında, dünya çapınca çeşitli uluslararası geniş katılımlı fuarlar düzenleyen organizatör bir şirket olduğunu, davalı şirket ile davacı şirket arasında, 21-25 Nisan 2020 tarihleri arasında düzenlenecek 26. İstanbul Uluslararası .... için "Fuar Katılım Sözleşmesi" akdedildiğini, bu sözleşmeye konu fuar organizasyonun Covid-19 virüs salgını nedeniyle, haklı sebeplerle ve sözleşme hükümleri kapsamında ileri bir tarihe ertelendiğini, neticede ertelenen fuarın 10 ila 14 Eylül 2022 tarihleri arasında gerçekleştirildiğini,

yapılan sözleşmede yer alan hükümler gereğince şirketin fuarı erteleme hakkına sahip olduğunu, fuar gerçekleştirilmiş olmakla fuar katılım bedelinin iade edilemeyeceğinin sözleşme ile hüküm altına alındığını, tarafların tacir olduğunu, TTK ya tabi olan tarafların yaptıkları sözleşme ile bağlı olduklarını ,taraflar arasında imzalı sözleşmede 32. Madde gereğince Yetkili Mahkeme ve İcra Daireleri Bakırköy Mahkemeleri ve İcra Daireleri olduğunu, dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesi gerektiğini, davacının yetkisiz icra dairesinde takip başlatmış olup yetki itirazında bulunduklarını,

yetki itirazı bulunmasına rağmen yetkili icra dairesinde usulüne uygun bir icra takibi başlatılmadığını, itirazın iptali davalarında dava şartlarından biri usulüne uygun bir icra takibi ikame edilmesi olup davaya konu icra takibi usule aykırı olmakla dava şartı yokluğundan işbu davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, "fuar katılım sözleşmesi" hükümlerinin tarafları bağlayıcı nitelikte olduğunu, belirterek davanın reddine, kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, "davalı şirket ile davacı şirket arasında,...0 tarihleri arasında düzenlenecek 26. İstanbul Uluslararas...) için "Fuar Katılım Sözleşmesi" akdedildiğini, taraflar arasında imzalı yetki Sözleşmesi gereğince tarafların tacir olduğu da dikkate alındığında sözleşmenin 32. Maddesi gereğince Yetkili Mahkeme ve İcra Daireleri Bakırköy Mahkemeleri ve İcra Daireleri olduğu anlaşılmakla, davalının usulüne uygun yetki itirazı gereğince, mahkemenin yetkisizliğine, davanın yetkisizlik nedeniyle usulden reddine , kararın kesinleşmesini müteakip talep halinde dosyanın yetkili İstanbul (Bakırköy) Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine" şeklinde karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Davalı tarafın, yetki itirazını yasal süresinde ve usulüne uygun olarak sunmadığını, bu nedenle yerel mahkeme yetkili hale gelmesine rağmen, bu yöndeki itirazlarının mahkemece değerlendirilmediğini, eksik inceleme ile hatalı olarak yetkisizlik kararı verildiğini, sözleşmeye konu edilen fuarın iptal edilmiş olması nedeniyle taraflar arasında yapılmış olan fuar katılım sözleşmesinin de hükümsüz hale geldiğini/feshedildiğini, sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle TBK ilgili hükümleri gereği para borçlarında yetkili icra müdürlüğü ve mahkeme alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yeri olup,

müvekkili şirketin merkezi Bursa olduğundan davalının yetki itirazlarının yersiz olduğunu, davalı tarafça sunulan fuar katılım sözleşmesinde tarih bulunmadığını, sözleşmenin hangi tarihlerde yapılacak fuarı kapsadığı ve hangi fuar için yetki şartı belirlendiğinin açık olmadığını, tarihsiz sözleşmenin hukuki ilişkinin belli ya da belirlenebilir olması şartını sağlamadığını belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne, karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince, mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiş olup, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Somut olayda;Bursa 5. İcra Müdürlüğünün ...Esas) sayılı dosyasında davacı ... Şirketi tarafından davalı borçlu İstanbul Fuarcılık A.Ş aleyhine 97.741,05TL Asıl Alacak 127.287,42

TL toplam asıl alacak için ilamsız takip yapıldığı, borçlu tarafça yasal süresinde borca ve yetkiyi itiraz edildiği, borçlunun adresinin Sarıyer/İstanbul adresinde bulunması sebebiyle icra müdürlüğünün yetkili olmadığı, İstanbul İcra Müdürlüklerinin yetkili olduğunun bildirildiği anlaşılmış, bu suretle icra takibinin durduğu ve alacaklı tarafça hak düşürücü sürede eldeki itirazın iptali davasının açıldığı, açılan itirazın iptali davasında mahkemece davanın yetkisizlik nedeniyle usulden reddine, dosyanın yetkili İstanbul (Bakırköy) Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine şeklinde karar verilmiştir.

Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre, borçlunun icra dairesinin yetkisine ve borca itiraz etmesi halinde, itirazın iptali davasının dinlenebilmesi için, yetkili icra dairesinde mevcut bir takip bulunmalıdır.

Dolayısıyla, mahkemenin önce icra dairesinin yetkili olup olmadığını incelemesi, icra dairesinin yetkili olmadığını tespit etmesi halinde, borcun esasına ilişkin itirazın incelemesine geçilmeksizin takibin yetkili icra dairesinde yapılmadığı ve geçerli bir icra takibi bulunmadığı gözetilerek itirazın iptali davasının da salt bu nedenle reddine karar vermesi gerekmektedir.

Artık bu durumda, mahkemenin kendi yetkisine yapılan bir itiraz varsa bunu incelemesine gerek kalmamaktadır. İcra dairesinin yetkili olduğunun anlaşılması halinde, bundan sonra mahkemenin yetkisine yönelik itirazı incelemesi, sonucuna göre gerekli kararı vermesi gerekmektedir.

6100 sayılı HMK.nın "Yetki Sözleşmesi" başlıklı 17. maddesinde, "Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır." hükmü düzenlenmiştir. Yetki sözleşmesi ile getirilen bu yetki kuralı, kesin değil, münhasır yetki niteliğindedir.

Zira, HMK'nın 17. maddesinde yetki sözleşmesi ile düzenlenen yetki, ancak süresinde (ilk itiraz olarak) yetki itirazı olması halinde gözetilebilir. Mahkemece resen dikkate alınamaz.

Bununla birlikte Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 2014/10754 Esas - 2015/6843 karar sayılı kararında da belirtildiği üzere ;İcra dairelerinin yetkisi ise, İİK'nın 50. madddesinde düzenlenmiş olup, öğreti ve uygulamada icra dairelerinin yetkisinin kesin olmadığı kabul edilmektedir (KURU, B.: İcra ve İflas Hukuku, El Kitabı, 2.b., İstanbul 2013, s.179 ve HGK., 24.04.2013 gün ve 2012/9-1435 E., 2013/569 K.)

6100 sayılı HMK’nın 10. maddesine göre sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda dava ve icra takibi, sözleşmenin yerine getirileceği (ifa edileceği) yer mahkemesinde de açılabilir. Sözleşmenin yerine getirileceği yer tarafların açık ya da örtülü isteklerine göre belirlenir. Aksi durumda ise sözleşmenin yerine getirileceği yer Türk Borçlar Kanunu’nun 89. maddesi gereğince tespit edilir. Uyuşmazlık konusu sözleşmeden doğan bir para borcu olup da, sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa bu para borcu alacaklının ödeme zamanındaki ikametgahında ödenebilir. Ancak bu durumda alacaklı para borcunun ödenmesi için kendi ikametgahında takip ya da dava açabilir. Öte yandan TBK'nın 89. maddesinin uygulanabilmesi için, akdi ilişkinin kabul edilmesi gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinde; taraflar tacir olup bu konuda aralarında herhangi bir itilaf bulunmamaktadır.

Yine taraflar arasında 26. İstanbul Uluslararası Ev Tekstili Fuarı (EVTEKS) için "Fuar Katılım Sözleşmesi" akdedildiği , taraflarca imzası inkar edilmeyen bu sözleşmenin 32. Maddesi gereğince " her türlü uyuşmazlıkta Yetkili Mahkeme ve İcra Dairelerinin Bakırköy Mahkemeleri ve İcra Daireleri olduğu"nun kararlaştırıldığı, belirtilen madde ile tarafların 6100 sayılı HMK.nun 17.maddesi gereğince yetki sözleşmesi ile yetkili icra dairesini ve mahkemeyi belirlemiş oldukları, bu yetki sözleşmesinin geçerli ve tarafları bağlayıcı nitelikte olduğu, davalının süresi içinde icra müdürlüğüne de yetki itirazında bulunduğu,

ancak İstanbul İcra Müdürlüklerinin yetkili olduğunu ileri sürdüğü bu haliyle icra müdürlüğü dosyasında usulüne uygun yetki itirazının varlığından söz edilemeyeceği, kanaatine varılmıştır.

Bu durumda, açıklanan ilkeler gereğince icra dairesinin yetkisinin kesin yetki niteliğinde olmadığı ve yetkisine usulüne uygun olarak itiraz edilmeyen Bursa 4. İcra Müdürlüğü'nde yapılan icra takibinin usulüne uygun bir takip olduğu kabul edilerek, davalının mahkemenin yetkisine yönelik itirazının değerlendirilmesi gerekmektedir.

Davalı tarafa, tensip zaptı ve dava dilekçesi 30/01/2023 tarihinde tebliğ edildiği, davalı vekilinin 26/01/2023 tarihli süre uzatım talebinde bulunduğu mahkemece ara karar ile "davaya yasal cevap verme süresinin bitiminden itibaren, iki haftalık ek süre verilmesine " karar verildiği, davalı tarafça sunulan 23/02/2023 tarihli cevap dilekçesi ile yetki itirazında bulunulduğu ve yetkili mahkemenin Bakırköy Mahkemeleri olarak gösterildiği anlaşılmakla, yukarıda da açıklandığı üzere Taraflar arasındaki sözleşmenin 32. Maddesi ile HMK.nun 17.maddesi gereğince aynı zamanda yetki sözleşmesi ile yetkili mahkeme belirlendiğinden,

Bu yetki sözleşmesi geçerli ve tarafları bağlayıcı olup, Davalının süresi içinde yetki itirazında bulunduğu da gözetilerek, yerel mahkeme tarafından yetkisizlik kararı verilmesi usul ve yasaya uygundur.

Açıklanan nedenlerle davacı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Üye · ... · ¸e-imzalıdır Üye · ... · ¸e-imzalıdır Katip · ... · ¸e-imzalıdır