Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2025/2158 K.2025/2134

Taraflar arasında görülen davada Denizli Tüketici Mahkemesi ve Denizli 1.Asliye Ticaret Mahkemesince ayrı ayrı gönderme ve yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belli edilmesi için gönderilen dosya içindeki evraklar okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde ve duruşmalarda özetle; davalının maliki olduğu ... plakalı araca müvekkili şirket tarafından ZMMS sigortası yapıldığını, aracın Firari Sürücü sevk ve idaresinde iken 03/09/2021 tarihinde ... plakalı araca çarptığını, bu aracın çarpmanın etkisiyle orta refüje çıktığını burada bulunan demir bariyer karşı yönden gelen ... plakalı araca çarptığını, ... plakalı araç malikinin müvekkili şirket ve davalı aleyhine tazminat davası açtığını, yapılan yargılamada Denizli Asliye Tİcaret Mahkemesinin ...

Esas sayılı ilamı ile davalının maliki olduğu araç sürücüsü %100 kusurlu bulunduğu ve ... plakalı araçta oluşan 21.000,00 TL hasar bedelinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verildiğini, müvekkili şirketin ödediği hasarın davalıdan tahsili istediklerini, bu nedenle Denizli İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyası ile başlatılan icra davalı tarafın itiraz ettiğini, arabulucuya başvurduklarını, anlaşamadıklarını, tüm bu nedenlerle davalı adına kayıtlı ... plakalı araç üzerine ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davanın kabulü ile itirazın iptalini, takibin devamına, haksız ve kötü niyetli olarak itiraz eden davalının %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, masraf ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep ettiklerini, müvekkilinin kaza yerini kasti olarak terk ettiği iddiasını kesinlikle kabul etmediklerini, müvekkilinin 03/09/2021 meydana gelen kazayı polis tarafından aranarak karakola ifade vermek için gittiğinde öğrendiğini, kamera görüntüleri incelendiğinde gerçekten de müvekkilin kazayı fark etmediği ve hızında herhangi bir değişiklik olmadığını, müvekkilinin kazayı fark etmediğini, kaza yerini bilerek ve isteyerek terk etmediğini, ayrıca olay yerini terkin tek başına rücu sebebi olmadığını, tüm bu nedenlerle davanın reddini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

Denizli Tüketici Mahkemesi; Tüm bu sebeplerle, davanın tarafları arasında tüketici işleminden kaynaklanan uyuşmazlık bulunmadığı, sigorta hukukundan kaynaklı iş bu ihtilafın TTK hükümlerine n ticaret mahkemelerince çözümlenmesi gerektiği anlaşılmaktadır ve 6100 sayılı HMK'nın 114/1-c maddesi gereğince mahkemenin görevli olması bir dava şartıdır. Görev kamu düzeni ile ilgilidir ve Mahkememizce resen gözetilmesi gerekir.

Bu durumda, davacı ve davalının somut uyuşmazlıktaki konumları, ticari nitelikteki iş bu kamyonun kullanım amacı ve aracın vasıflarının 6502 sayılı Kanununda belirtilen tüketici ilişkisi tanımına girmemesi sebebiyle, uyuşmazlığın da sigorta hukuku kapsamında ortaya çıkan ticari nitelikteki aracın sigorta poliçesine dair alacak talebinden kaynaklandığı görülerek, Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenen mutlak ticari davalardan olan sigorta hukukundan kaynaklanan somut olayda mahkememizin görevli olmadığı, somut uyuşmazlıkta davaya Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından bakılması gerekli görüldüğünden aşağıdaki şekilde mahkememizin görevsizliğine hükmedilmiştir.

Denizli 1.Asliye Ticaret Mahkemesi. Her ne kadar Denizli Tüketici Mahkemesi'nin ... Esas ... Karar sayılı ilamı ile görevsizlik kararı verilerek dosya mahkememize gönderilmiş ise de. Mahkememizin görevli olması için ilişkinin tarafları olan davacının ve davalıların tacir olması ve taraflar arasındaki uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması gerekir.

Dosyadaki taraflardan davalı sürücü gerçek kişi olup, işleten olarak sorumlu sıfatına sahip davalı taraf şirkettir. Davalı şirket tacir sıfatına haiz ise de, davacı tarafın tacir sıfatının bulunmadığı, yalnızca kazaya karışan davacıya ait aracın tescil bilgilerinde ticari nitelikte bulunmasının davanın ticari dava olarak nitelendirilmesine sebebiyet vermeyeceği kanaatine varılmıştır. Davanın konusu da, ticaret kanununda yer alan mutlak ticari davalardan değildir.

Bu nedenle davalı sigortalı gerçek kişi tüketici konumunda olduğundan karşı görevsizlik kararı ile Mahkememizin görevsizliğine karar verilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 23/1 maddesinde yargı yerinin belirlenmesine ilişkin incelemenin dosya üzerinden yapılabileceği düzenlenmektedir. Bu nedenle dairemizce dosya üzerinden yapılan incelemede;

Dava, zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesine dayalı rücuen tazminat istemine ilişkindir.

YİBK' nun 22/03/1944 tarih,1944/37 Esas ve 1944/9 Karar sayılı kararında da belirtildiği üzere, davanın sigortalı kimsenin sorumlu kişiye karşı açmış olduğu bir dava gibi değerlendirilerek görevli mahkemenin belirlenmesi gerekir. Başka bir anlatımla, davacı sigorta şirketi halefiyet hakkına dayalı olarak davayı açtığına göre, halefi olduğu sigortalı ile davalılar arasındaki ilişkinin mahiyetine bakılarak görevli mahkeme tespit edilecektir.

Dava tarihi itibarı ile yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4/1-a maddesi gereği her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olup olmadığına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen hususlar ticari davalardır. TTK 5/1. maddesi gereği ticari davalara bakmakla görevli mahkeme Asliye Ticaret mahkemeleridir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 01.07.2012 tarihinden itibaren yasanın 5/3 maddesi gereği Asliye Hukuk Mahkemeleri ile Asliye Ticaret Mahkemeleri arasındaki ilişki işbölümü olmaktan çıkmış görev ilişkisi haline gelmiştir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1.maddesi gereği göreve ilişkin kurallar kamu düzeni ile ilgili olup mahkemece kendiliğinden dikkate alınması gerekmektedir.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 17/06/2019 tarih, 2016/18624 Esas- 2019/7691 Karar sayılı ilamında;

"Dava, trafik sigorta poliçesinden kaynaklanan rücuen tazminat istemine ilişkindir.

Dava tarihi itibarı ile yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4/1-a maddesi gereği her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olup olmadığına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen hususlar ticari davalardır. TTK 5/1 maddesi gereği ticari davalara bakmakla görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemeleridir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 01.07.2012 tarihinden itibaren yasanın 5/3 maddesi gereği asliye hukuk mahkemeleri ile asliye ticaret mahkemeleri arasındaki ilişki işbölümü olmaktan çıkmış görev ilişkisi haline gelmiştir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1. maddesi gereği göreve ilişkin kurallar kamu düzeni ile ilgili olup mahkemece kendiliğinden dikkate alınması gerekmektedir. Somut olayda asıl dava 14.03.2013 tarihinde açılmıştır.

Davacı; zorunlu mali sorumluluk sigorta şirketi olup, işbu davada kendi akidi olan davalıya sözleşmenin ihlâli nedeniyle rücu etmektedir. Sigorta hukuku 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 6. kitabında 1401 ve devamı maddelerinde, zorunlu sorumluluk sigortası ise 1483 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen hususlardan olması nedeniyle de dava, TTK 4/1-a maddesi gereğince mutlak ticari davadır.

Yukarıda açıklanan maddi ve hukuksal olgulara göre asıl dava, dava tarihi itibarı ile 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun yürürlüğe girmediği, yine davacı sigorta şirketine sigortalı aracın ticari araç olduğu gözetildiğinde asıl ve birleşen davalardaki uyuşmazlığın Asliye Ticaret Mahkemesi görevine girdiği dikkate alınarak mahkemece görevsizlik kararı verilmesi gerekirken işin esasına girilerek yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir." gerekçesiyle yerel mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Somut olayda; davacı zorunlu mali sorumluluk sigortası şirketidir. İstinafa konu davada ise kendi akidi olan davalıya sözleşmenin ihlâli nedeniyle rücu etmektedir. Sigorta hukuku 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 6.kitabında 1401 ve devamı maddelerinde, zorunlu sorumluluk sigortası ise 1483 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Bu durumda Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen hususlardan olması nedeniyle dava ticari dava olduğundan Asliye Ticaret Mahkemesi görev alanı içinde bulunduğundan, Denizli 1.Asliye Ticaret Mahkemesince görevsiz olduğuna dair hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

Bu nedenlerle; Taraflar arasındaki uyuşmazlık, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 6.kitabında 1401 ve devamı maddelerinde düzenlenen sigorta hukuku kapsamında bulunduğundan davaya bakma hususunda davanın Asliye Ticaret Mahkemesi görevli olup uyuşmazlığın Denizli 1.Asliye Ticaret Mahkemesi'nde görülüp sonuçlandırılması gerektiğine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 27/10/2025

Başkan · ... Üye · ... Üye · ... Katip · ...