Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2025/713 K.2025/691

Taraflar arasındaki davada Datça Asliye Hukuk Mahkemesi ve Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belli edilmesi için gönderilen dosya içindeki evraklar okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili; 29/10/2018 tarihli taraflar arasında yapılan sözleşmede kararlaştırıldığı gibi davacıya verilmesi kararlaştırılan yıllık kazançtan (fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere) % 30 kar payının 2018 yılından başlayarak 2019-2020-2021-2023-2024 yılı kar payından belirsiz alacak davası olarak (şimdilik 1.000 TL) hesaplanan payının, bilirkişi marifeti ile hesaplanarak en yüksek banka faizi ile tahsiline karar verilmesi karar verilmesi istenilmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARLARININ ÖZETİ

Datça Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 27/11/2024 tarihli kararı ile; "Somut olayda; eldeki dava, 27.11.2024 tarihinde "Datça Asliye Ticaret Mahkemesine" ibaresi ile açılmış olup, 6100 sayılı HMK’nın yürürlük tarihinden ve Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi yargı çevresinin Muğla ilinin mülki sınırları olarak belirlenmesine dair T.C. Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun 07/07/2021 tarih ve 608 numaralı kararının uygulanmaya başladığı 01/09/2021 tarihinden sonra açıldığına göre Mahkememizin 01.09.2021 tarihi ve sonrasında açılan davalar yönünden asliye ticaret mahkemesi sıfatı bulunmadığından Mahkememiz görevsiz olup, görevli mahkeme Muğla Asliye Ticaret Mahkemesidir." gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi 15/01/2025 tarihli kararı ile; "Somut olayda; davacının tacir sıfatının bulunmaması, davanın konusunun tarafların ticari işletmesiyle ilgili olmaması ve uyuşmazlık konusunun 6102 Sayılı TTK'da düzenlenmemiş olmasına göre, davaya ticaret mahkemesinde bakılması düşünülemez. Buna göre davacı tacir olmadığından, ayrıca adi ortaklıktan kaynaklı işbu davada ileri sürülen hususlar TTK da düzenlenmeyip 6098 sayılı TBK da düzenlenen ihtilaflardan kaynaklandığından, mutlak ticari davalardan sayılmadığından iş bu davanın Asliye Hukuk Mahkemelerinde görülmesi gerektiği ..." gerekçesiyle karşı görevsizlik kararı verilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER ve GEREKÇE:

Her iki mahkemenin karşılıklı görevsizlik kararı vermiş olmaları ve bu kararların istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmesi nedeniyle mahkemeler arasında görev uyuşmazlığı çıktığı, HMK 21/1-c maddesinde yargı yerinin belirlenmesini gerektiren sebep olarak gösterilmiş bulunan "İki mahkeme de görevsizlik kararı verir ve bu kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşirse" sebebinin gerçekleştiği görülmektedir.

Karşı görevsizlik kararını veren mahkeme HMK 22/2 maddesi uyarınca görev uyuşmazlığının çözümü ve görevli mahkemenin belirlenmesi için dava dosyasını re'sen dairemize göndermiştir.

HMK 23/1 maddesinde yargı yerinin belirlenmesine ilişkin incelemenin dosya üzerinden yapılabileceği düzenlenmektedir. Bu nedenle dairemizce dosya üzerinden yapılan incelemede;

Bilindiği üzere, adi ortaklık; iki ya da daha fazla kişinin emeklerini ve mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmeyi üstlendikleri sözleşmedir (TBK. 620/1 md.). Diğer bir anlatımla, adi ortaklık; birbirini tanıyan, birbirlerinin kabiliyet ve şahsiyetlerine güvenen, eşit ve aynı durumda olan gerçek veya tüzelkişilerin, müşterek amacın gerçekleştirilmesini sağlayacak vasıtaları (sermaye paylarını) ortaklığa getirme konusunda karşılıklı ve uygun irade beyanlarının birbirine ulaşmasıyla teşkil eden bir kişi topluluğudur.

6102 sayılı TTK. 4. maddesine göre bir davanın ticari dava olabilmesi için uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğmuş bulunması veya anılan yasa maddesinde sayılan mutlak ticari davalardan sayılması gerekir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 12. maddesinde "Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişiye tacir denir" hükmünü içermektedir.

TTK'nun 19.maddesinde "Bir tacirin borçlarının ticari olması asıldır. Ancak, gerçek kişi olan bir tacir, işlemi yaptığı anda bunun ticari işletmesiyle ilgili olmadığını diğer tarafa açıkça bildirdiği veya işin ticari sayılmasına durum elverişli olmadığı takdirde borç adi sayılır. Taraflardan yalnız biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, diğeri için de ticari iş sayılır" hükmü bulunmaktadır.

Bu açıklamalar ışığında somut olaya bakıldığında ise; davaya konu uyuşmazlığın taraflar arasında düzenlenen adi ortaklık sözleşmesi nedeniyle davacının ortaklık işletmelerine ait hesap ve belgeler üzerinde inceleme yapma talebi ile kar payı istemine ilişkin olduğu, TBK'da düzenlenen adi ortaklık ilişkisinden kaynaklanan davalara bakma görevinin de genel mahkeme olan asliye hukuk mahkemelerine ait olduğu, davacının tacir kaydının bulunmadığı, davanın mutlak ve nispi ticari dava da olmadığı,

adi ortaklığın konusunun ticari gelir elde etmek olmasının davayı kendiliğinden ticari dava haline getirmeyeceği gözetildiğinde davanın Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekir. (Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2015/15473 esas 2015/16966 karar, 2016/3445 esas 2017/14215 karar sayılı ilamları)

Açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince davanın Datça Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiği kanaatine varıldığından aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 16/04/2025

Başkan · ... Üye · ... Üye · ... Katip · ...