Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2026/802 K.2026/625

Taraflar arasındaki davada .... Asliye Hukuk Mahkemesi ve ....Asliye Ticaret Mahkemesince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belli edilmesi için gönderilen dosya içindeki evraklar okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı adına sunulan dava dilekçesinde, davacı adına tescil edilmesi gereken ... ili, ... İlçesi, ... Mah. ... Mevkiinde kain ve tapuda ... Pafta, ... Ada, ...

Parselde kayıtlı... nolu bağımsız bölümün temliken tescili, bağımsız bölümün 3. kişi adına tescil edilmiş olması halinde ise bağımsız bölümün dava tarihi itibariyle değerinin ve davacının uğramış olduğu her türlü maddi zararına ilişkin alacak davası olduğunu, haklı ve yerinde davalarının kabulünü, bağımsız bölümün davacı adına temliken tescilini, aksi kanaat halinde ise davaya konu taşınmazın dava tarihi itibariyle değerinin yasal faiziyle birlikte davalı; ....

A.Ş. 'nden alınarak davacıya ödenmesini, davacının borca yetecek miktarda alacağının korunması amacıyla davalı;.... A.Ş. menkul, gayrimenkul ve bankalarda hak ve alacaklarının ihtiyaten haczini, dosyanın ... .... Asliye Hukuk Mahkemesinin... E. sayılı dosyası ile birleştirilmesini, yargılama gideri ve vekâlet ücretinin davalılara tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARLARININ ÖZETİ

.... Asliye Hukuk Mahkemesince; "Terditli talep yönünden davada taraflar tacir olup, uyuşmazlıklar aynı sözleşmeden kaynaklandığından, asıl ve terditli talep yönünden talepler arasında hukuki ve ekonomik bağlantı bulunduğu da açık olduğundan, biri hakkında verilecek karar diğerini doğrudan ilgilendiren bu uyuşmazlığın kül halinde Asliye Ticaret Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekir. Adana BAM 4. Hukuk Dairesi'nin 2021/2165 Esas, 2021/1469 Karar sayılı, İzmir BAM 23. Hukuk Dairesi'nin 2022/2699 Esas, 2022/666 Karar sayılı kararları da aynı yöndedir.

Davacı alacak talebi yönünden ihtiyati haciz talebinde bulunmuş ise de davada görevsiz mahkemenin ihtiyati haciz kararına yönelik değerlendirme yapması mümkün olmayıp ihtiyati haciz kararının görevli mahkemece değerlendirilebileceğine dikkat çekilmiştir.

Davacı dava dilekçesinde birleştirme talebinde bulunmuş ise de, birleştirme talebinin yerinde olup olmadığının da görevli mahkemece değerlendirilmesi gerektiği kanaati oluşmakla;

1-Mahkememizin görevsizliği sebebiyle Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince dava şartı noksanlığından davanın usulden reddine," dair karar verilmiştir.

...Asliye Ticaret Mahkemesi'nce "Somut Olayda. Her ne kadar; ...Asliye Hukuk Mahkemesinin ... E. ... K. sayılı ilamı ile görevsizlik kararı verilerek, dosya Mahkememize gönderilmiş ise de, davacının ve davalılardan ...A.Ş.'nin tacir olmasının tek başına davayı ticari dava olarak nitelemeyeceği; dava konusu edilen olayda, davalı yüklenici şirket olan...

A.Ş. ile davalı arsa sahibi ... arasında ...Noterliği 16.09.2020 tarih, ... yevmiye numaralı sözleşme ile arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi imzalandığı, sonrasında 11.11.2020 tarihinde davacı...

İnşaat Taahhüt İzolasyon Yatırım İthalat İhracat Sanayi Ve Ticaret A.Ş. ile davalı yüklenici ... şirketi arasında yapılan adi yazılı temlik sözleşmesi yapıldığı, TEMLİK sözleşesinde ...ın taraf olmadığı, temlik sözleşmesi kapsamında davalı ...A.Ş.'nin tüm hak ve yükümlülüklerini davacı şirkete devir ettiği ve davacının asıl talebinin ... ili, ... İlçesi, ... Mah. ... Mevki ... Ada, ...

Parselde kayıtlı ... nolu bağımsız bölümün davacı adına TEMLİKEN TESCİLİ, aksi kanaat halinde ise davaya konu taşınmazın dava tarihi itibariyle değerinin yasal faiziyle birlikte davalı... A.Ş.' nden alınarak davacıya ÖDENMESİNİ talep ettiği, dava konusu edilen taşınmazın hiç bir zaman davalı; ...

A.Ş. üzerine tescil edilmediği, davalı şirketin bu talebi yerine getirmesinin mümkün bulunmadığı, diğer davalı yönünden ise ...'ın tacir olmadığı ve davanın da mutlak ticari dava sayılamayacağı, ayrıca aynı konuya ilişkin ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... mevkii ... ada ... parselde bulunan...ve... bloklar için açılan ...Asliye Hukuk Mahkemesinin...Esas, ... Karar sayılı (Birleştirme Kararı verilmiştir.) dosyanın, ....

Asliye Hukuk Mahkemesinin... sayılı dosyasında halen derdest olduğu, yukarıda yapılan açıklamalar gereğince, ....

Asliye Hukuk Mahkemesince iş bu dava ticari dava olarak nitelendirilerek görevsizlik kararı verilmiş ise de davanın mutlak ticari dava olmadığı, dosyanın tüm tarafları tacir olmadığından nispi ticari dava olarak da nitelendirilemeyeceği anlaşılmakla mahkememiz tarafından da karşı görevsizlik kararı verilmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur" dair karar verilmiştir.

Ayrıca karşılıklı olarak görevsizlik kararları verilmesi üzerine dosyanın yargı yeri belirlenmesi amacıyla dairemize gönderildiği görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER ve GEREKÇE: Her iki mahkeme tarafından verilen görevsizlik kararları ile çıkan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi amacıyla dosya HMK 21. maddesi uyarınca re'sen merci tayini için Dairemize gönderilmiştir. HMK.nın 22 ve 23. maddeleri gereğince Dairemizin davaya bakmakta görevli olduğu anlaşılmıştır. HMK 23/1 maddesinde yargı yerinin belirlenmesine ilişkin incelemenin dosya üzerinden yapılabileceği düzenlenmektedir. Bu nedenle dairemizce dosya üzerinden yapılan incelemede;

Dava, temliken tescil olmadığı takdirde, bedelinin ödenmesi talebine ilişkindir.

6102 sayılı TTK'nın 5/1. maddesine göre, aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir. Bu hükme göre ticaret mahkemelerinin görev alanı ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işleridir. Ticari faaliyetleri ilgilendiren bütün davalar ticari dava değildir. Bu nedenle ticari işlerle ilgili bütün davalar ticaret mahkemelerinin görev alanına sokulmamış, yalnızca uzmanlık gerektiren hususların ticaret mahkemelerince karara bağlanması esası getirilmiştir.

Ticari davaları, mutlak ticari davalar, nisbi ticari davalar, yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç grubta toplamak mümkündür.

Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.

Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi, hem de iki tarafın tacir olması gereklidir.

Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira.

Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.

Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.

Somut olayda; davacının temliken tescil, olmazsa bedelin ödenmesi talebinde bulunduğu, mutlak ticari dava olarak kabulü gerektiren bir uyuşmazlığın bulunmadığı, nispi ticari dava olup olmadığı yönünden bakıldığında ise tarafların tacir olması ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekli olup davalı ...'ın tacir olmadığı, davacının ve davalılardan ...A.Ş.'nin tacir olmasının tek başına davayı ticari dava haline getirmeyeceği anlaşılmakla, davanın .... Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiği kanaatine varılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 14/04/2026

Dr.... · Başkan... · Üye... · Üye... · Katip...