Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2024/24 K.2024/25

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen ara kararına yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının muris ... mirasçısı olduğunu, davacının babası olan .... terekesinin tespiti için .... Sulh Hukuk Mahkemesinin .... tereke sayılı dosyasından dava açıldığını, müvekkilinin murisi .... adına kayıtlı ... hisselerini devrettiği 02.06.2011 tarihinde hisselerin satışını gerektirir herhangi bir durum bulunmamasına rağmen hisselerin muvaazalı devredildiğini beyan ederek eldeki davayı açmış, ayrıca ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde; hisse devrine dayalı davalarda zamanaşımı süresinin 5 yıl olduğunu somut olayda zamanaşımı süresinin dolduğunu, davacı tarafça aynı konuda açılmış derdest bir dava bulunduğunu, bu nedenle davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini beyan ederek davanın reddi gerektiğini savunmuş, ayrıca ihtiyati tedbir ara kararına itiraz dilekçesiyle ihtiyati tedbirin kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesinin 04/07/2024 tarihli ara kararı ile; "Davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin 1.000.000.000 TL (Bir milyon) teminat karşılında KABÜLÜ İLE, Davalı ....' deki şirket hisselerinin üçüncü kişilere devir ve temlikinin önlenmesi amacıyla ihtiyati tedbir konulmasına" karar verilmiştir. Davalılar tarafından ihtiyati tedbir kararına itiraz edilmesi üzerine, İlk Derece Mahkemesince duruşmalı yapılan inceleme sonucu 12/09/2024 tarihli ara karar ile, "İhtiyati Tedbire Karşı Yapılan İtirazın reddine" dair karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İlk derece mahkemesince verilen 12/09/2024 tarihli ara karara karşı davalılar vekili tarafından yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Davalı vekili 02/10/2024 tarihli istinaf başvuru dilekçesinde özetle; ...Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı dosyasında 04.07.2024 tarihli ara karar ile "Davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin kabulü ile 1.000.000-TL teminat karşılığında davalı ....şirket hisselerinin üçüncü kişilere devir ve temlikinin önlenmesi amacıyla ihtiyati tedbir konmasına" karar verildiğini, anılan ara karara karşı taraflarınca itiraz edildiğini, itirazın duruşmalı olarak değerlendirilmesi neticesinde 12/09/2024 tarihli ara karar ile ihtiyati tedbire karşı yapılan itirazın reddine karar verildiğini verilen bu kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu beyan ederek öncelikle;

ihtiyati tedbirin kaldırılması istemlerinin reddine yönelik verilen ara kararın kaldırılmasına, aksi takdirde teminat miktarının artırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava muvazaa hukuki sebebine dayalı olarak açılan şirket hissesinin iptali ile tescili, olmadığı takdirde tenkisi, inceleme konusu talep ise ihtiyati tedbir şartlarının oluşup oluşmadığına ilişkindir.

HMK’nın 355.maddesi uyarınca inceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmış, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı ise re'sen gözetilmiş ayrıca; HMK'nın 357. maddesindeki "İlk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemez ve istinafta yeni delillere dayanılamaz" kuralı nazara alınmıştır.

Davacılar şirket hisselerinin muvazaalı olarak devredildiğini ileri sürerek, muvaazalı olarak devredilen şirket hisselerinin iptali ile davacı adına tescili, bu talebin kabul edilmemesi halinde tenkisine ayrıca şirket hisseleri üzerine ihtiyati tedbir konulmasına karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece tedbir talebi kabul edilmiş, karara karşı davalılar tarafından yapılan itirazın duruşmalı incelemesinde; 12/09/2024 tarihli ara kararla mahkemece davalıların tedbire yönelik itirazlarının reddine karar verilmiştir. Karara karşı davalı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

6100 sayılı HMK m. 390 hükmünde “İhtiyati tedbir, dava açılmadan önce, esas hakkında görevli ve yetkili olan mahkemeden; dava açıldıktan sonra ise ancak asıl davanın görüldüğü mahkemeden talep edilir." düzenlemesi yer almaktadır.

Göreve dair kurallar kamu düzenine ilişkin olup 6100 HMK'nın m. 1 hükmü uyarınca mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir; m. 114(1)-c hükmüne göre de mahkemenin görevli olması bir dava şartıdır. Aynı Kanun'un m. 115 hükmüne göre ise, dava şartlarının mevcut olup olmadığı, taraflarca ileri sürülüp sürülmediğine bakılmaksızın yargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden gözetilir. Bu nedenle, dava açılırken dayanılan hukuki ve maddi olguların göreve etkili olduğu durumda öncelikle hukuki nitelemenin yapılması ve sonucuna göre mahkemenin görevsiz olduğu kanısına varılırsa dava dilekçesinin usulden reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Yukarıda açıklanan gerekçeler ışığında somut olayın tetkikinde; eldeki davada miras hukukuna ilişkin uyuşmazlıklara bakma görevinin asliye hukuk mahkemelerine ait olduğu dikkate alınarak; görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemeleri olması nedeniyle ihtiyati tedbir hususunun da görevli mahkemece değerlendirilmesi gerekir.

Hal böyle olunca davalılar vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın m. 353(1)-a-3 ve m. 355 hükümleri uyarınca esasa ilişkin istinaf sebepleri incelenmeksizin kamu düzeni ilkesi uyarınca re'sen gözetilen sebeplerle kabulüne, ihtiyati tedbire ilişkin değerlendirmenin de görevli mahkeme tarafından yapılması gerekeceğinden davalı tarafın sair istinaf başvuru sebep ve gerekçeleri incelenmeksizin, kamu düzenine aykırılık yönünden re'sen gözetilen sebeplerle 353/1a-3 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.