Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/1016 K.2025/1200

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davalı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Davacı şirketin ....... araçların yetkili bayi ve servis hizmetlerini yaptığını, davalı ile yapılan 07/03/2022 tarihli taahhütnamesi ve 06/01/2022 tarihinde müşteri taahhütnamesi ile davalıya ....... indirimi ile araç satışı yapıldığını, taahhütname gereğince satılan araçların 6 ay geçmeden ve 10.000 km yapılmadan satışının yapılmayacağını ön görüldüğü ancak davalının bu taahhütnameye aykırı olarak araçların 3. kişilere sattığının tespit edildiğini beyan ederek davalının 07/03/2022 tarihli taahhütname ihlali sebebiyle 48.000,00 TL cezai şart bedelinin,

06/01/2022 müşteri taahhütnamesi sebebiyle 6.796,85 TL, ....... indirim bedeli alacakları toplamı 54.796,85-TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: davacı ile yapılan taahhütnamelerin anayasa mülkiyet haklarına aykırı olduğunu, BK 27. maddesine göre taahhütnamelerin geçersiz olduğunu, davacı tarafın sözleşmeye haksız şart koyduğunu, davacı şartının genel işlem şartı olduğunu, cezai şart miktarının fahiş olduğunu, davalının yapmış olduğu satışlarda kâr etme amacının bulunmadığını, likit alacak bulunmadığını beyanla davanın usulden ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile. Dosyada teknik bir incelemeyi gerektirecek husus bulunmadığı, toplanan deliller, 06/01/2022 tarihli ....... indirimi müşteri taahhütnamesi, ....... no'lu fatura, ....... tarihli filo indirimi müşteri taahhütnamesi, bütün dosya kapsamına göre; davalının indirimli şekilde satın aldığı 4 araçtan ....... şasi numaralı araç bakımından: cevap dilekçesinde dosyaya sunulan .......

Noterliğinin 07/02/2022 tarih ....... yevmiye numaralı araç satış sözleşmesinden anlaşıldığı üzere davalı şirketin taahhütnameye aykırı davrandığı ve araçları belirtilen süre ve km taahhüdü dolmadan 1 ay içerisinde dava dışı ....... Motorlu Araçlar ...şirketine sattığı; yine aynı şekilde indirimli şekilde satın aldığı ....... şasi numaralı araç bakımından: .......

Noterliğinin 16/03/2022 tarih ....... yevmiye numaralı araç satış sözleşmesinden anlaşıldığı üzere davalı şirketin taahhütnameye aykırı davrandığı ve araçları belirtilen süre ve km taahhüdü dolmadan 9 gün içerisinde dava dışı ....... Mobilya ...şirketine sattığı, söz konusu araçların davalı tarafından sözleşme/taahhütnameye aykırı olarak üçüncü kişilere satılması sonucunda ödenmesi gereken cezai şart bedelinin toplam 54.796,85 TL olduğu gerekçesi ile.

"Davanın kabulü ile 54.796.85 TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine," dair karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle: Yerel mahkemece yapılan yargılamanın eksik araştırma ve inceleme sonucu olduğunu, delillerinin toplanmasına dahi karar verilmeden ilk duruşmada karar verildiğini, bu sebeple yerel mahkemece yapılan yargılamayı kabul etmediklerini, yerel mahkemenin gerekçeli kararında, dava konusu filo indirimli müşteri taahhütnamesinde yer alan cezai şartların TBK 27. maddesine aykırı olmadığını, sözleşmenin geçersiz bir sözleşme olmadığını belirttiğini ancak, gerekçesinde söz konusu sözleşmenin geçerliliğine yönelik herhangi bir gerekçe, hukuki dayanak gösteremediğini,

bahsi geçen sözleşme maddesinin Anayasanın 35.maddesi ile korunan mülkiyet hakkını ve 48.maddesi ile güvence altına alınan çalışma ve sözleşme hürriyetini açıkça ihlal ettiği için Türk Borçlar Kanunu’nun 27.maddesi anlamında emredici hükümlere ve kişilik haklarına aykırılıktan dolayı açıkça geçersiz olduğunu, davacının geçersiz olan bu sözleşme hükmünü ileri sürerek müvekkiline uyguladığı indirimlerin geri ödenmesini isteme hakkı bulunmadığını, ayrıca kabul anlamına gelmemek kaydıyla davacı tarafından belirtilen cezai şart miktarı son derece fahiş olduğunu beyan ederek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle : Öncelikle usul yönünden davalı istinaf başvuru harcını yatırmamış olup, başvurunun yapılmamış sayılmasına karar verilmesi gerektiğini, yerel mahkemenin hukuki değerlendirmelerinin yerinde ve doğru olduğunu, davalının, taahhütnamelerin mülkiyet hakkını ihlal etmesi, emredici hükümlere aykırı olması, genel işlem şartı ihtiva etmesi nedeniyle geçersiz olduğu iddialarının mesnetsiz olduğunu, dava konusu taahhütnamelerin hukuken geçerli ve davalı taraf için bağlayıcı olduğunu, davalının "....... İndirimli Müşteri Taahhütname"lerinin genel işlem koşulu içerir sözleşmeler olduğu iddiasının Kanun ve Yargıtay içtihadına aykırı olduğunu beyan ederek davalının istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Dava; davalının taraflar arasındaki araç satış sözleşmeleri kapsamında verildiği belirtilen 07/03/2022 tarihli müşteri taahhütnamesi ihlali nedeniyle 48.000 TL cezai şart ve 06/01/2022 tarihli müşteri taahhütnamesi ihlali nedeniyle 6796,85 TL ....... indirim bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi üzerine karara karşı davalı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

Davacı şirketin ....... araçların yetkili bayi ve servis hizmetlerini yaptığı, davalı ile yapılan 07/03/2022 tarihli taahhütnamesi ve 06/01/2022 tarihinde müşteri taahhütnamesi ile davalıya ....... indirimi ile araç satışının yapıldığı, taahhütname gereğince satılan araçların 6 ay geçmeden ve 10.000 KM yapılmadan satışının yapılmayacağını ön görüldüğü ancak davalının bu taahhütnameye aykırı olarak araçların 3. Kişilere sattığının tespit edildiğini, davalının 07/03/2022 tarihli taahhütname ihlali sebebiyle 48.000 TL cezai şart bedelinin, 06/01/2022 müşteri taahhütnamesi sebebiyle 6.796,85 TL, ....... indirim bedelinin tahsilinin talep edildiği anlaşılmıştır.

06.01.2022 tarihli "....... İndirimi Müşteri Taahhütnamesi" nin incelemesinde; Taahhütnamenin 3.3 maddesi;"Satın aldığımız aracı/araçları, trafik sicilde kendi adımıza tescil etmeden üçüncü kişilere devretmeyeceğimizi ve araçların trafik tescil tarihinden itibaren 6 (altı) ay geçmeden ve araçlar 10.000 km yol katetmeden araçları üçüncü kişilere satmayacağımızı taahhüt ederiz. İşbu Taahhütname'deki beyanlarımızın gerçek olmadığının anlaşılması veya satın aldığımız araçları burada belirtilen yükümlülüklerimizi ihlal etmemiz halinde ilgili araca/araçlara ilişkin ....... İndirim tutarını 15(onbeş) gün içerisinde Bayi'ye iade edeceğimizi kabul ve taahhüt ederiz." şeklinde düzenleme bulunduğu,

07.03.2022 tarihli Taahhütnamelerin 3.3 maddesi;"Satın aldığımız Araçları, (a) Araçları trafik sicilde kendi adımıza tescil etmeden üçüncü kişilere devretmemiz, veya (b) Araçların trafik tescil tarihinden itibaren 6 (altı) ay geçmeden üçüncü kişilere satmamız, veya (c) Araçlar 10.000 km yol kat etmeden araçları üçüncü kişilere satmamız, halinde ilgili Araç için EK-A'da belirtilen cezai şart bedelini 15 gün içerisinde Bayi'ye ödemeyi kabul ve taahhüt ederiz." şeklinde düzenleme bulunduğu anlaşılmıştır.

Sözleşme serbestisi ilkesi uyarınca ve kural olarak tarafların satım sözleşmesinde satış bedelini diledikleri gibi belirleme özgürlükleri mevcut olup; TBK 27. Maddesi gereğince taraflar kanunun emredici hükümlerine ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı olmamak şartıyla aralarında her konuda sözleşme yapabileceğinden davalının bu yönelik ilişkin istinaf istemleri de yerinde görülmemiştir.

Bu durumda davalıya satışı yapılan araçların sözleşme/taahhütnameye aykırı olarak üçüncü kişilere satılması sonucunda ödenmesi gereken cezai şart /indirim bedelinin toplamının 54.796,85 TL olduğu tespit edilmiş olup mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi yerinde bulunmuştur.

Bu durumda, istinaf kanun yoluna başvuranın dilekçesinde yer verdiği itirazların yerinde olmamasına, kararda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına, bilirkişi raporunun denetlenebilir ve hüküm kurmaya elverişli olmasına, kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunmasına göre, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.