Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/1190 K.2025/1182

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı müvekkili ...'nin .... Bankası .... Şubesi'ne ait sırasıyla; ... seri numaralı 3 adet çek yaprağı kaybolduğunu, çekleri eline geçiren kişinin, çeklerin karşılığını bankadan tahsil etmesi veya çekleri işletmesi tehlikesi söz konusu olduğunu, yukarıda açıkladıkları nedenle, müvekkiline ait çek yapraklarının kullanılma ihtimaline binaen çek yapraklarının iptali için işbu davanın açılması zorunluluğu doğduğunu, çeklerin üçüncü şahısların eline geçmesinin davacı şirket açısından telafisi imkansız zararlar doğurabileceğini, çek bedellerinin bankadan alınmaması için öncelikle ödeme yasağı konulmasını, devamında da adı geçen çeklerin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "... çek yapraklarının TTK'nın 82/1. maddesi kapsamında ticari defter ve belgelerden olmaması nedeniyle TTK'nın 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi istemine konu olamayacağından dava niteliği itibariyle TTK'nun 818/s maddesi yollamasıyla 757. maddesinde özel olarak düzenlenen çekin zayi nedeniyle iptali kapsamında kalmadığı kanaatine varılmıştır. Dava konusu çeklerin boş olduğu ihtilaf konusu değildir.

Boş çek yaprakları kambiyo vasfını taşımadığından zayi nedeniyle iptallerine karar verilmesi mümkün olmadığı gibi çeklerin dava dışı kişiler tarafından ele geçirilerek doldurulması halinde bile davacının keşideci konumuna geçeceği ve yerleşmiş Yargıtay kararlarına göre keşidecinin çekin zayi nedeniyle iptalini isteyemeyeceği ancak hasımlı görülecek menfi tespit davasında çekin kaybolduğunu ileri sürülebileceği gözetildiğinde, davacı vekilinin talebi yerinde olmayıp davanın reddine " karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; müvekkiline ait olan ....şubesine ait ... seri numaralı 3 adet çek yaprağının kaybolduğunu, ticaret hayatı içinde boş çek yapraklarının irade dışı bir şekilde üçüncü kişiler tarafından doldurulup kullanılması ya da müvekkilinin imzası taklit edilerek tedavüle çıkarılması ihtimalinin günümüzde çok sık karşılaşılan bir durum olduğunu, çeklerin dava dışı kişiler tarafından ele geçirilerek doldurulması halinde açılacak olan menfi tespit davasında yargılama sürecinin uzun olacağı ve çeklerin kötüye kullanılmasının önüne geçmeyeceğini, müvekkilinin .... ilinde ticari hacmi geniş bir şirket olduğunu,

kendisinin imzasıyla taklit edilip dolduran çekin icra takibine konu edilmesi halinde bu süreçte haksız yere müvekkilinin ticari itibarının zedeleneceğini, davanın bu haliyle reddedilmesinin hukuka aykırılık teşkil ettiğini, dava konusu çeklerin ödemeden men edilmesi hakkında ihtiyati tedbir talepli eldeki davanın açılmasındaki sebep ise çeklerin aradan geçen her günün içerisinde 3.kişilerin eline geçerek kolaylıkla doldurulup piyasaya sürülmesi ve tahsil kabiliyetine sahip olması olduğunu, bu nedenlerle ivedilikle çek hakkında ilgili bankaya müzekkere yazılarak ödemeden men yasağı koyulmasını,

taleplerinin yargılamanın hiçbir aşamasında karşılanmadığını, bu nedenlerle; öncelikle ...Bankası :::::Şubesine müzekkere yazılmasına ve ilgili 3 adet ... seri numaralı çekler yönünden ödeme yasağı konulması yönünde ihtiyadi tedbir alınmasını,....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 09/05/2025 tarih, ....

Karar sayılı ilamın kaldırılmasını, eldeki dosyanın tüm talepleri yönünden kabulünü, dosyanın mahkemenizde görülmesi mümkün değil ise kararın kaldırılmasını ve dosyanın açıkladığı sebepler doğrultusunda yeniden karar verilmek üzere yerel Mahkemeye gönderilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Somut uyuşmazlıkta, davacı kendisine ait.... numaralı 3 adet çek yaprağının keşide edilmeden kaybolduğunu ileri sürerek, boş çek yaprakları hakkında zayi belgesi verilmesini istenilmiştir.

Mahkemece; boş çek yaprakları kambiyo vasfını taşımadığından zayi nedeniyle iptallerine karar verilemeyeceği gibi, çeklerin dava dışı kişiler tarafından ele geçirilerek doldurulması halinde bile davacının keşideci konumuna geçeceği ve yerleşmiş Yargıtay kararlarına göre keşidecinin çekin zayi nedeniyle iptalini isteyemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

6102 sayılı TTK'nun 651 ve TTK 'nun 818/s bendi yollaması ile aynı Kanunun 757 ve devamı maddelerine göre açılacak kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptali istemine ilişkin davalarda, dava açma yetkisi hamile ait olup, keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.

Diğer yandan, zayi nedeniyle çek iptali davası açılabilmesi için öncelikle TTK'nın 780 ve 781. maddeleri uyarınca yasal unsurlara haiz bir çekin bulunması esastır. Bu unsurlara haiz olmayan bir belgenin kambiyo senedi vasfı taşımaması nedeniyle TTK hükümleri uyarınca zayi nedeniyle iptali istenilemez.

TTK'nın 818. maddesinde poliçeye ilişkin hangi hükümlerin çek hakkında da uygulanacağına dair düzenlemeye yer verilmiştir. Bu düzenlemede yapılan atıf uyarınca TTK'nın poliçenin iptaline dair 757 ilâ 763. maddeleriyle 764. maddesinin birinci fıkrası hükümlerinin çekin iptalinde de uygulanması zorunludur.

Bu açıklamalar uyarınca somut olaya gelindiğinde; davacı tarafça zayi belgesi istenen çek yapraklarının keşide edilmeden kaybolduğu açıkça ifade edilmiştir. TTK hükümlerince boş çek yaprağı henüz doldurulmadığından kambiyo vasfı niteliği taşımamaktadır. Davacının, zayi nedeniyle iptali istenilen boş çek yaprakları kıymetli evrak niteliği taşımadığından bu madde kapsamında iptali istenemez. (Bknz. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 03/04/2018 tarihli, 2016/9840 Esas - 2018/2362 Karar sayılı ilamı)

Açıklanan bu durum karşısında; dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgeler uyarınca mahkeme kararının gerekçesinde ve dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı anlaşılmakla, davacının istinaf kanun yolu başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.