Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2025/1197 K.2025/1184

Av. ...

DAVANIN KONUSU

Zayi Belgesi Verilmesi

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ :11/06/2025

KARAR YAZIM TARİHİ :11/06/2025

İskenderun Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 31/01/2024 tarihli 2023/247Esas 2024/123 Karar sayılı kararı aleyhine davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... adresinde yer alan ofisinin, 01/08/2017 tarihinden bu yana, evrak depolama ve arşiv olarak kullanıldığını, 06/02/2023 tarihin de meydana gelen 7.6 şiddetindeki deprem nedeni ile müvekkillerin evrak/arşiv ve depolama alanı olarak kullanmakta olduğu taşınmaz hakkında ağır hasarlı raporu verildiğini, taşınmaza girişin yasaklandığını, ofis olarak kullanılan taşınmazda yer alan resmi evrakların, ticari defterler, irsaliye, faturalar, kebir, Pay defteri, karar defteri, yevmiye defteri vs. tüm kıymetli evrakların;

deprem ve etkilerinin halihazırda devam etmesi ve binanın ağır hasarlı olması nedeni ile zayi olduğunu, müvekkilinin Hatay bölgesinde meydana gelen büyük deprem felaketinin etkilerinin halihazırda devam etmesi nedeni ile ... adresinde yer alan ofiste meydana gelen hasarı henüz öğrendiğini beyan ederek resmi evrakların, ticari defterler, irsaliye, faturalar, kebir, Pay defteri, karar defteri, yevmiye defteri vs. tüm kıymetli evrakların zayi olduğuna dair karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; "... davacı şirkete ait ticari defter ve kayıtların evrak depolama ve arşiv olarak kullanılan ''...'' adresinde zayi olduğunun beyan edildiği, davacı şirket merkezinin ''...'' olduğu, bilirkişi tarafından ''...'' adresinde yapılan incelemede; adreste bulunan yapının yıkılmadığı, Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından yapılan duyuruda yapının ağır hasarlı olarak belirtildiği, Bakanlıkça yasaklandığından yapıya girilemediği, bina dış kapısının kapalı olduğu ve dışarıdan yapılan gözlemde yapıda bulunan demirbaş ve eşyaların boşaltıldığı,

kira kontratında belirtilen ve zayi belgelerine konu adres ile davacı şirket arasında bağlantı kurulamadığı, tüm bu nedenlerle defter ve kayıtların zayi olduğunun ispatlanamadığı anlaşılmakla TTK 82/7.maddesi gereğince davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. (Benzer yöndeki kararlar için bkz. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 07/03/2017 tarih, 2015/13372 esas, 2017/1346 karar sayılı ilamı) davanın reddine, ..." şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesince verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkil şirketin belirttiği adresinde yer alan ofisi 01/08/2017 tarihinden bu yana evrak depolama ve arşiv olarak kullandıklarını dolayısıyla 6 şubat 2023 tarihli depremde müvekkillerinin evrak arşiv ve depolama alın olarak kullanmakta olduğu taşınmaz hakkında ağır hasarlı raporu verildiğini ve bu nedenle binanın yıkıldığını, Kahramanmaraş merkezli depremler hüküm bağlamında bir mücbir sebep olup bu depremde yok olan ve olağanüstü bir hal yaşanan Hatay da depreme yakalanmış ve dava konusu edilen ticari defter ve kayıtları zayi olduğunu iddia ederek verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLER

Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Dava hukuki niteliği itibarıyla "Zayi Belgesi Verilmesi" talebine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verildiği, işbu karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

TTK'nın 82/7.maddesinde "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir." hükmü düzenlenmiştir.

Yasal düzenlemeden zayi sebeplerinin tahdidi olarak sayılmadığı anlaşılmaktadır. Diğer bir deyişle, maddede geçen "yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi" denilmek suretiyle bu gibi olayların benzerlerinin de bu kapsama girebileceği anlatılmaktadır. Bu meyanda, tacirin elinde olmayan benzer olaylarda maddenin kapsamı içindedir. Ancak, hangi olaya dayandırılsa dayandırılsın zayi iddiasının samimi ve inandırıcı olması, hayatın mutad cereyanına açıkça aykırı düşmemesi gerekir (Yargıtay 11.HD'nin 2016/6084 Esas-2018/155 Karar sayılı ve 10/01/2018 günlü kararı).

Somut olayda, davacı şirketin merkezi ile evrak depolama ve arşiv merkezi olarak kullandığı iddia edilen adreslerin farklı olduğu, davacı tarafından eldeki davaya konu ticari defter ve belgelerin muhafaza edildiği bildirilen "..." adresindeki binanın yetkili makamlarca ağır hasarlı kabul edildiğinden bahisle zayi belgesi verilmesi talep edilmiş ise de, mahkemece alınan bilirkişi raporunda evrak depolama ve arşiv merkezi olarak kullandığı iddia edilen binanın yıkılmadığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nca yapılan duyuruda ağır hasarlı kabul edilmekle uygulanan yasak sebebiyle yapıya girilemediği,

bina dış kapısının kapalı olduğu ve dışarıdan yapılan gözlemde yapıda bulunan demirbaş ve eşyaların boşaltıldığının tespit edildiği bildirilerek davacının dayandığı kira kontratında belirtilen adres ile davacı şirket arasında bağlantı kurulamadığının bildirildiği, davacının dayandığı kira sözleşmesinin 01.08.2017- 31.08.2022 dönemine ilişkin düzenlenmiş olmakla depremin meydana geldiği 06.02.2023 tarihini kapsamadığı gibi adi yazılı düzenlenen kira sözleşmesinin her zaman düzenlenmesi de mümkün olduğu anlaşıldığından,

ilk derece mahkemesince davaya konu ticari defter ve belgelerin zayi olduğunun ispatlanamadığı gerekçesiyle yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından, davacı şirket vekilinin aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.

Yukarıda açıklanan sebeplerle, ilk derece mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğu, davacı vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından, davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan Üye Üye Katip