Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/1199 K.2025/1194

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davalı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Davalı şirket, davacı alacaklı müvekkil şirketin işletmesinde davalı-borçluya ait araçların tamiratı, onarım ve bakımı yapılmasını talep ettiğini ve ilgili hizmetlerin müvekkil şirketin işletmesinde yerine getirildiğini, taraflar arasında hizmet ve eser sözleşmesi kurulduğunu, davalı şirket ile yapılan işlemler sonucunda müvekkil şirketin talep ettiği alacak nedeni ile toplamda 887.166,09 TL tutarında faturalar düzenlendiğini, davalı şirket iş bu işlere ve sözleşmelere ilişkin 482.000,00 TL ödeme işlemini vade tarihlerinde müvekkil şirkete ciro edilen muhtelif çekler ile gerçekleştirdiğini,

faturalara konu müvekkil davacı şirketin yapmış olduğu işlemlere ilişkin veresiye fişleri düzenlendiğini ve davalı şirketin çalışanları ve ortakları tarafından imzalanıp teslim alındığını, alacak miktarı mahsup edildikten sonra bakiye kalan 405.166,09 TL asıl alacak ile Acıpayam İcra Müdürlüğünün 2022/925 Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını,

ancak karşı tarafın haksız yere borca ve yetkiye itiraz ettiğini beyanla yapılan itirazın iptaline ve borçlunun takip konusu borcu takip dosyasında belirtilen alacağın ticari işlere uygulanan avans faizi ile birlikte ödemesini ve takip konusu alacağın % 20’undan az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Davacı tarafın haksız icra takibi için yetkiye ve borca itirazlarının bulunduğunu, davanın asıl yetkilisinin Çayırlı Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunu, davalı müvekkil şirketin davacı tarafa olan borcunun tamamını ödediğini, davacı şirketin icra takibine ve davaya konu ettiği haksız olarak e-fatura olarak kesilen diğer faturalar, müvekkil şirket tarafından e-fatura olarak sistem üzerinden iade edildiğini ve kayıtları ticari defterlerde yer aldığını belirterek davanın reddine karar verilmesini ve haksız icra takibinden dolayı asıl alacağın %20'sinden az olmamak üzere haksız icra tazminatı yükletilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosya kapsamında toplanan tüm deliller ve bilirkişi raporları birlikte değerlendirilmek suretiyle; "1-Davanın KISMEN KABULÜ ile Acıpayam İcra Dairesinin 2022/925 esas sayılı icra dosyasında takibe yapılan itirazın iptali ile takibin 405.165,08 TL asıl alacak üzerinden aynen devamına, işlemiş faize ilişkin fazlaya dair talebin reddine, takipten itibaren asıl alacağa yıllık %15,75 avans faiz uygulanmasına, 2-Asıl alacak miktarı 405.165,08 TL'nin %20'si oranında(81.033,01TL) icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine," dair karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle: Yerel mahkeme yetki itirazları hakkında götürülecek borç olduğu gerekçesiyle ret kararı verdiğini, ancak icra takibi faturalara dayalı soyut bir alacak talebi olup götürülecek borçlar şeklinde değerlendirilmesinin usul hükümlerine aykırı olduğu kanaatinde olduklarını, yerel mahkeme kararında tarafların defter incelemesindeki sonuca göre karar vermediğini, defterlerin usulüne göre tutulmasına rağmen davalı müvekkilin borcunun olmadığı bilirkişilerce beyan edilmesine rağmen dosyayı okuyamadığından usul hükümlerine aykırı karar verdiğini,

yerel mahkeme gerekçesinde (davalı tarafça takibe konu faturalarının ödendiğine ilişkin bir delil sunulmadığından davalının itirazının iptali ile takibin 405.165,08 TL asıl alacak üzerinden aynen devamına karar vermek gerekmiştir.) dediğini, davalı müvekkil şirketin borcunun olmadığı bilirkişilerce verilen raporda görülmekte olup olmayan borcu ödediğine dair delil sunmasının hukuk mantığında yeri olmadığını, bu nedenlerle istinaf ve Acıpayam İcra Müdürlüğünde takipte yer alan 2022/925 Esas sayılı dosyasına tehiri icra talepleri kabul edilerek, yerel mahkeme kabul kararının kaldırılarak tamamının reddine karar verilmesini istemiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Dava, faturadan kaynaklanan alacağın tahsili için başlatılan takibe yapılan itirazın iptali davası olup, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; karara karşı davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

Dosyanın incelenmesinde; taraflar arasında araç bakım ve tamirine ilişkin eser sözleşmesi ilişkisi bulunduğu, davacı şirketin davalı şirkete ait araçların bakım ve onarım hizmetini yerine getirdiğinden bahisle davalı hakkında faturalar tanzim ettiği, davalı şirketin fatura bedellerinin bir kısmını ödediği fakat icra takibine konu edilen miktarını ödemediğinden bahisle davalı hakkında davacı tarafça genel haciz yolu ile icra takibi başlatıldığı, davalının borca ve yetkiye itirazı ile takibin durduğu, davalının davacı ile aralarındaki hukuki ilişkiyi kabul etmekle birlikte borcun tamamını ödediğini ve davacının icra takibine konu ettiği faturalarını iade ettiğini, davacıya borcu olmadığını savunduğu anlaşılmıştır.

Davacıya ait ticari defterlerin incelenmesi neticesinde tanzim edilen bilirkişi raporunda, ticari defter ve kayıtların usule uygun tutulduğu, davacı lehine delil teşkil edebileceği, takibe konu faturaların davacı defterlerinde kayıtlı olduğu, takip tarihi itibari ile davacının davalıdan 405.166,05 TL alacaklı olduğu, davalı yanın iade ettiğini bildirdiği faturaların davacı defterlerinde kayıtlı olmadığı, davacının hizmet ifasına kanıt için sunmuş olduğu servis ve veresiye fişlerinde davalı çalışanlarının imzası olup, davalı tarafından sunulan iadeye konu olan faturaların muhteviyatı ve tutarı ile uyumlu olduğunun görüş ve mütalaa olunduğu;

davalıya ait ticari defterlerin incelenmesi neticesinde tanzim edilen bilirkişi raporunda ise ticari defter ve kayıtların usule uygun tutulduğu, davalı lehine delil teşkil edebileceği, davacının takibe konu ettiği faturaların davalı ticari defterlerinde kayıtlı olup, davalının da bu faturalara dair davacı adına iade faturası düzenlediği; davalının davacıya yaptığı ödeme miktarının toplam 699.736,10 TL olarak kayıtlı olduğunun görüş ve mütalaa olunduğu anlaşılmıştır.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden, servis ve veresiye fişlerinde imzası bulunan ... ve ... adlı şahısların davalı şirketin çalışanı olduğu, ...'in ise davalı şirketin yetkilisi olduğu anlaşılmıştır.

1-Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin yerleşik kararlarında da vurgulandığı üzere, eser sözleşmesi ilişkisinden kaynaklanan icra takiplerinde kural olarak İİK'nın 50. maddesi uyarınca Hukuk Mahkemeleri Kanunu hükümleri kıyas yoluyla uygulanacağından takibin veya davanın, davalının yerleşim yeri, sözleşmenin ifa edileceği yer veya yetki sözleşmesi ile belirlenen yer icra dairelerinden birinde açılması gerekir.

Para alacakları yönünden yetkili mahkemeyi alacaklının yerleşim yeri mahkemesi olarak belirleyen 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 89. maddesi hükümlerinin sadece karz akdinden doğan borçlarla sınırlı olduğunun kabulü gerekir. Aksi halde, bütün para borcu ilişkilerinden doğan uyuşmazlıklarda yetkili mahkemenin bu maddeye göre tayini gerekeceğinden, para borçlarıyla ilgili tüm uyuşmazlıkların davacının yerleşim yerinde takip ve davaya konu olması sonucunu doğurur ki bu da.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda yer alan yetkiyle ilgili kuralları istisna haline getirmiş olur. Oysa, gerek mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 355 ve gerekse 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmeleri, niteliği itibariyle iki tarafa borç yükleyen sözleşmeler olup, karşılıklı edimleri içerir.

Bu nedenle, eser sözleşmelerinden kaynaklanan bir alacakta yetkili mahkemenin tayininde 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 73. ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 89. maddesi hükümlerinin uygulanması mümkün değildir.

Belirtilen nedenle eser sözleşmesinden kaynaklanan takip ve davalar, HMK'nın 6. maddesine göre davalının, davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesinde (genel yetkili mahkeme) açılabileceği gibi HMK'nın 10. maddesi uyarınca sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde (özel yetkili mahkemede) de açılabilir.

Yine HMK'nın 17. maddesi ile getirilen düzenleme gereğince yetki sözleşmesinin ancak, tacirler veya kamu tüzel kişileri aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır.

Somut olaya gelince; davalı iş sahibi ... Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ile davalı yüklenici ... Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi arasında araç bakım ve onarımına ilişkin hukuki ilişki bulunup takibin dayanağı faturalar eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır.

Alacağın dayanağını eser sözleşmesi oluşturduğundan, eser sözleşmesinden kaynaklanan takip ve davalar, HMK'nın 6. maddesine göre davalının-borçlunun, davanın açıldığı veya takibin yapıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesinde (genel yetkili mahkeme) açılabileceği gibi HMK'nın 10. maddesi uyarınca sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde (özel yetkili mahkemede) de açılabilir.

Davalı, Acıpayam icra dairesinde yapılan icra takibine itiraz dilekçesinde ve Mahkemeye sulunan cevap dilekçesinde usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmuş ise de yüklenici davacının Acıpayam/Denizli'de faaliyet göstermesi ve sözleşmenin ifa yerinin de Acıpayam/Denizli olması sebebiyle, HMK'nın 10. maddeleri gereğince seçimlik hakkını kullanarak takibi Acıpayam/Denizli'de başlattığı anlaşılmakla, davalı icra dairesinin ve mahkemenin yetkisine itirazında haklı değildir. Bu nedenle bu husustaki davalı istinaf başvurusu yerinde değildir.

2-Eldeki davada, davalının ticari defterlerine davacının icra takibine konu ettiği tüm faturaların kaydedildiği, ancak davalı tarafından itiraz ve iade süresi içerisinde bu faturalar hakkında iade faturası düzenlendiği, davalının taraflar arasındaki eser sözleşmesine dayalı hukuki ilişkiyi kabul etmekle birlikte davacıdan aldığı hizmete ilişkin borcunu ödediğini, davacının ödenmiş borçları bir daha talep ederek haksız kazanç elde etme çabasında olduğunu ileri sürdüğü, davacının davalı tarafından düzenlenen bu iade faturalarını defterlerine kayıt etmediği,

bu durumda takibe konu faturaları teslim aldıktan sonra süresi içinde iade faturası düzenleyen davalının bu faturaların içeriğini kabul etmediği varsayıldığından davacının davalı tarafından iade edilen bu faturalara dair hizmeti gerçekleştirdiğini ispat etmesi gerektiği; dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden servis ve veresiye fişlerinde imzası bulunan ... ve ... adlı şahısların davalı şirketin çalışanı olduğu, ...'in ise davalı şirketin yetkilisi olduğu, davacının iade faturaları ile uyumlu olun ve dosyaya sunduğu servis ve veresiye fişleri ile hizmeti gerçekleştirdiğini kanıtladığı,

bu durumda davalı şirketin bu fatura bedellerini ödediğini kanıtlaması gerektiği fakat dosya kapsamında davalı şirketin bu fatura bedellerini ödediğini usulünce kanıtlayamadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, dosyadaki belgelere, mevcut delil durumuna, kararın dayandığı delillerle belirtilen gerekçelere, taraflar arasındaki akdi ilişki ve davacı tarafça yapılan hizmetin ispatlanmış olmasına göre, ilk derece mahkemesi karar ve gerekçesinin usul ve yasaya uygun olduğu, kanunun olaya uygulanmasında hata edilmediği, ihtilafın doğru tanımlandığı anlaşmakla; davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.