Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/2015 K.2026/301

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

09.09.2024 tarihinde müvekkili şirketin ZMSS poliçe ile temin ettiği davalının maliki-işleteni olduğu, sürücüsünün dava dışı... olduğu ... plakalı araç ile seyir halindeyken, aracın bagaj kısmında bulunan içi su dolu bidonun araçtan düşmesi ile ... plakalı araca çarpması neticesinde maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, mezkur kaza, sigortalı aracı kullananın tam kusuru ile gerekli dikkat ve özeni göstermemesi neticesinde meydana geldiğini, ayrıca, kazadan sonra,

sigortalı araç sürücü kaza sonrası gerekli işlemleri yerine getirmeden ve tutanak tanzim etmeden olay yerini herhangi bir gerekçe göstermeksizin terk ettiğini, ... plakalı araç maliki tarafından, mezkur kaza sebebiyle aracında meydana gelen hasar ve değer kaybının tanzimi için müvekkili şirkete müracaat edildiğini, mezkur olay sebebiyle zarar gören araçta meydana gelen hasar, bağımsız eksper tarafından incelenmiş ve 66.015,08-TL.sı bedelinde zararın meydana geldiği tespit edildiğini, işbu bedelin 22.500,00-TL.sı 16.10.2024 tarihinde zarar görene, 37.935,08-TL.sı 21.10.2024 tarihinde,

1.080,00-TL.sı 04.11.2024 tarihinde aracın tamirini ve yedek parçasını temin eden işletmeye (sigortalı adına) ödendiğini, yine olay sebebiyle zarar gören araçta meydana gelen değer kaybı, bağımsız eksper tarafından incelendiğini ve 25.000,00-TL.sı bedelinde zararın meydana geldiği tespit edildiğini, işbu bedel 13.11.2024 tarihinde zarar gören araç malikine (sigortalı adına) ödendiğini, belirtilen alacağın tahsili için ...

İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyası ile takibe geçildiğini, fakat davalı tarafından haksız ve dayanaksız olarak borca itiraz edildiğini, davalının-borçlunun, ... İcra Müdürlüğü’nün ...E. sayılı dosyasına yapmış olduğu haksız ve dayanaksız itirazının iptaline ve takibin devamına, borçlunun % 20'den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm edilmesine, yargılama giderleriyle vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Olay yerinin terk edilmesinin tek başına zararın teminat kapsamı dışında kalmasını sağlamayacağını, kanunda sayılan diğer rücu sebeplerinden bir veya birkaçı da olay yerini terk etme eyleminin yanında yer alması gerektiğini, bu sebeplerin varlığını ispat etme yükümlülüğünün de sigorta şirketinin kendisinde olduğunu, salt olay yerinde bulunmamak sigortacının kendi sigortalısına rücu hakkını vermeyeceğini, dosya kapsamında kusura yönelik kaza tespit tutanağı dışında başkaca hiçbir rapor bulunmadığını, kaldı ki raporun yalnızca... plakalı araç sürücüsünün beyanları esas alınarak hazırlandığını beyan ederek açıklanın nedenlerle davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile. "Sigortacı 2918 sayılı Karayolları Trafik Yasasının 95/2. maddesi ve zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartlarının B-4.maddesi gereğince, tazminat yükümlülüğünün azaltılması veya kaldırılmasına ilişkin halleri, üçüncü kişilere karşı ileri süremeyeceğinden, zarar görene ödeme yaptıktan sonra sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre kendi sigorta ettirenine rücu edebilir.

Somut olayda, üçüncü kişiye ödenen araç hasar tazminatının rücuen sigortalıdan tahsili istenmekte olup davacı rücu sebebini sigortalısı olan davalı taraf sürücüsünün kazadan sonra olay yerini terk etmesi olgusuna dayandırmıştır.

Poliçe tarihi olan 14.12.2015 tarihinde yürürlükte bulunan 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının "Zarar Görenlerin Haklarının Saklı Tutulması ve Sigortacının Sigortalıya Rücu Hakkı" başlığını taşıyan B.4. maddesinin f bendinde "bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı,

alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranılması" hali rücu sebebi olarak düzenlenmiştir. Görüldüğü üzere yeni genel şartlarda olay yerini terk sadece bedeni hasara neden olan trafik kazalarında rücu sebebi olarak öngörülmüştür (İzmir Bölge Adliye Mahkemesi'nin 11.Hukuk Dairesi'nin 2018/1352 esas, 2021/352 karar sayılı ilamı).

Bu nedenle davaya konu maddi hasarlı trafik kazasında, olay yerini terk gerçekleşen rizikonun teminat dışı olmasını gerektirmeyip davacının trafik poliçesi ile üstlendiği sorumluluğunu ortadan kaldırıcı bir etkisi bulunmadığından davanın reddine" dair karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı ... Sigorta Anonim Şirketi vekili istinaf başvuru dilekçesinde.

Söz konusu hükmün usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacının ZMMS temin ettiği ... plakalı araç sürücüsünün olay yerini terk ettiğini, davalı yan dilekçesinde de sürücünün olay yerinden ayrıldığını kabul ettiğini, davalı yanın, araç sürücüsünün kazanın farkında olunmaması nedeni ile olay yerinden ayrıldığını ileri sürdüğünü, ancak olayın meydana geliş şekline bakıldığında, sigortalı aracın sürücüsü, ...plakalı araç ile seyir halindeyken, aracın bagaj kısmında bulunan içi su dolu bidonun araçtan düşmesi ile ... plakalı araca çarptığını, söz konusu araç sürücüsünün özellikle taşımacılık yaparken,

aynalarını kontrol etmeksizin araçla seyrine devam etmesi hayatın olağan akışına açıkça aykırı olduğunu, genel şartlarda hariç tutulan haller incelendiğinde de davacı sigorta şirketince sigortalanan sürücünün herhangi bir yaralanması söz konusu olmadığı gibi, kendisinin can güvenliğinden endişe edilecek nitelikte bir durum bulunduğu da kanıtlanamadığını, işbu nedenler olmaksızın olay yerinin terk edilmesi başkaca bir sebep aranmaksızın tek başına rücu sebebi olduğunu, açıklanan nedenlerle somut olaya bakıldığında yerel mahkemenin tespitinin hatalı olduğunu, davalı tarafça kanunun ve taraf olduğu sözleşmelerin gereği yerine getirilmediğini,

dava dilekçesi ekinde sunulan belgeler ve araç sürücüsünün ikrarı ile de sürücüsünün olay yerini terki ispatlandığını, davalı tarafça da terkin haklı bir sebebe dayandığının ileri sürülmediğini, işbu nedenlerle davacı sigorta şirketinin rücu hakkı olduğu ve davaya konu icra takibine haksız ve mesnetsiz itiraz edildiğinin açık ortada olduğunu beyan ederek açıklanan nedenlerle; öncelikle tehir-i icra taleplerinin kabulüyle, açılmış olan ...

Genel İcra Dairesi'nin ...esas sayılı dosyasındaki icra takibinin yargılama sonuna kadar durdurulması için tehir-i icra kararı verilmesini, gerekçeli istinaf dilekçesinin kabulüyle, gerekli incelemenin yapılması neticesinde ...Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/07/2025 tarihli,...Esas, ...Karar sayılı kararının kaldırılmasına, yeniden yapılacak incelemeyle haklı davanın talepleri doğrultusunda kabulüne, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraftan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde; İstinaf başvurusuna konu uyuşmazlık, 01/06/2015 tarihinde yürürlüğe giren ve davaya konu poliçe tarihinde yürürlükte bulunan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Genel Şartlarına göre maddi hasarlı trafik kazalarında olay yerini terkin sigortalıya rücu nedeni kabul edilip edilemeyeceği noktasındadır. Mahkemece davanın reddine karar verilmesi üzerine karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

01/06/2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4-f maddesinde ''Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde'' sigortalıya rücu edilebileceği düzenlenmiştir.

Buna göre, bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitmesi, can güvenliği nedeniyle uzaklaşması gibi zorunlu hallerde sigortalı bu maddeden kaynaklanan rücu sebebinden kurtulacaktır.

Olay yerini terkin zorunlu olduğu haller ve kazanın oluş koşullarına ilişkin gerekli belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranılması halleri sınırlı sayıda olmayıp örnek olarak sayılmıştır. Ancak istisnai haller madde metninin başına yazıldığı için sanki olay yerini terk etme hali sadece bedeni hasara neden olan kazalarda uygulanacakmış, maddi hasarlı kazalarda uygulama alanı yokmuş gibi bir anlama yol açmıştır.

Oysaki, bedensel hasarlı kaza olmasa dahi olay yerinin terk edilmesi halinde sigorta şirketinin belirtilen istisnalar haricinde sigortalısına rücu edebileceği kabul edilmiştir. Olay yerini terk ile içe rücu sebebi gerçekleşmiş olup, olay yerini Genel Şartların B.4-f maddesinde sayılan haller ile benzer zorunlu nedenlerden biri nedeniyle terk ettiğini, dolayısıyla rücu sebebinin oluşmadığını ispat yükü ise sigortalıdadır.

Sigortalı kaza yerini ancak Genel Şartların B.4-f maddesinde sayılan zorunlu nedenlerden biri nedeniyle terk ettiğini ispatlar ise rücu durumundan kurtulacaktır. Böylelikle, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Genel Şartlarının B.4/f bendine göre kaza yerinin terk edilmesi halinin salt maddi hasarlı trafik kazalarında da içe rücu sebebi olduğu kabul edilmelidir. (Yargıtay 4.

Hukuk Dairesi'nin Bölge Adliye Mahkemeleri Kararları Arasındaki Uyuşmazlığın Giderilmesi İstemine Dair 13/02/2025 tarih, 2024/11202 Esas ve 2025/2473 Karar sayılı ilamı)

Eldeki davada, İlk derece mahkemesince, meydana gelen kazanın salt maddi zararlı olması nedeniyle Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4-f maddesinin uygulama yeri bulmadığına ilişkin gerekçesi yerinde olmayıp, yukarıda açıklandığı üzere bedensel hasarlı kaza olmasa dahi olay yerinin terk edilmesi halinde sigorta şirketinin belirtilen istisnalar haricinde sigortalısına rücu edebileceği kabul edilmelidir. Bu durumda tarafların delilleri toplanarak, davalı savunmasına göre, davalının kazadan haberinin olmadığı savunulduğuna göre; olayda Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4-f maddesinde belirtilen istisnalardan yararlanıp yararlanmayacağı değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.

Mahkemece bu hususlar gözardı edilerek eksik incelemeyle yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olup istinaf kanun yolu başvurusu açıklanan nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile ilk derece mahkemesi kararını kaldırılmasına ve dosyanın yukarıda belirtilen şekilde inceleme yapılıp sonucuna göre yeniden bir karar verilmek üzere mahal mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.