Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/2378 K.2025/2065

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen değişik iş kararına yönelik ihtiyati haciz isteyen vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili ihtiyati haciz talepli dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... Bankası A.Ş.... Şubesine ait ... seri nolu , 08/07/2025 keşide tarihli 1.550,000,00-TL meblağlı çek nedeni ile borçludan toplam 1.537.350,00 TL alacaklı olduğunu, borcun ödenmediği gibi rehinle de temin edilemediğini, 1.537.350,00 TL alacağın tahsili için borçluların taşınır, taşınmaz mallarıyla, üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarına ihtiyaten haciz konulmasını, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesinin 08/07/2025 tarihli değişik iş kararı ile; "ihtiyati haciz talep eden alacaklının talep konusu çekten dolayı 1.537.350-TL alacaklı olup, borcun ödenmediği gibi rehinle de temin edilmemiş olduğu anlaşılmakla yukarıda açık kimlik ve adres bilgileri yer alan borçludan alacak tutarı olan 1.537.350-TL’yi karşılamaya yetecek miktarda taşınır, taşınmaz malları ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları üzerine alacak tutar miktarının %15 karşılığı olan 230.602,05-TL teminat yatırıldığı taktirde İHTİYATİ HACİZ KONULMASINA," karar verilmiştir.

İhtiyati hacze itiraz eden karşı taraf vekilinin 16.07.2025 tarihli itiraz dilekçesi ile. Mahkememizce, başvurucunun talebi ile müvekkil aleyhine,.... Bankası ... Şubesi' nin 08.07.2025 keşide tarihli, 1.550.000,00 TL meblağlı, .... numaralı çeki hakkında 08. 07. 2025 tarihinde ihtiyati haciz kararı verilmiş olduğunu, ...

Ticaret Odası' nın ekli faaliyet belgesinden anlaşılacağı üzere müvekkilinin ticari ikametgahı "..." olduğunu, ihtiyati haczin birçok şartı bulunduğunu, alacaklı tarafından ihtiyati haciz talebinde bulunulması durumunda, ihtiyati hacze karar verilebilmesi için borç ve alacak ilişkisinin varlığının açıkça ve tartışmasız bir şekilde ispat edilmesi gerekmekte olduğunu, ihtiyati haciz taleplerinde görevli ve yetkili mahkeme genel hükümlere göre belirlenebileceğini, ihtiyati haciz talebini incelemeye yetkili mahkeme,

İcra ve İflas Kanunumuzun 258. maddesi ile 50. maddesi atfı gereğince Hukuk Muhakemeleri Kanunumuzun 5. maddesi ve devamı hükümlerine göre tespit edilebileceğini, görevli mahkeme işin niteliğine göre belirlenebileceğini, HMK 6/1 maddesi genel yetkili mahkemeyi düzenlemekte olup.

"Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir. " hükmünü içerdiğini, çekten kaynaklanan borcun alacaklısı, borçlunun yerleşim yerinde , birden fazla borçlu bulunması halinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde , çekin keşide yerinde , muhatap banka şubesinin bulunduğu yerde takip ve ihtiyati haciz talebinde bulunabileceğini, müvekkilinin ne ticari ikametgah adresi, ne muhatap banka, ne keşide yeri itibari ile Mahkemenizi yetkili kılacak somut olayda bir husus bulunmamakta olduğunu,

müvekkili hakkında verilmiş ihtiyati haciz kararı bakımından mahkemenin yetkisiz olduğunu beyanla, itirazlarının kabulü ile ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince mürafaa duruşması açılmıştır. İlk derece mahkemesi 07/08/2025 tarihli Ek kararı ile; kambiyo senedinde keşide yerinden anlaşılması gereken senet üzerinde ayrıca belirtilen yer veya bu yoksa keşideci adresi, bir de genel yetkili mahkeme olan borçlunun ikameti mahkemesi olup bunlar dışındaki mahkemeler İİK.’nun 258. maddesindeki atıfla İİK.’nun 50. maddesinde sayılan mahkemeler olmadığından, keşideci ve borçlunun adresinin ... olması karşısında itiraz edenin ihtiyati haciz kararına mahkemenin yetkisi yönünden yaptığı itirazın kabulü ile mahkememizce verilen ...D. İş ... karar sayılı ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmiştir. .

İhtiyati haciz isteyen vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; kambiyo senetlerinden doğan borçların niteliği gereği "aranılacak borç" olduğu ve bu nedenle alacaklının kendi yerleşim yerinde takip yapamayacağı kuralı, borcun talep edilebilir hale gelmesinden sonra değişime uğradığını, nitekim, çeke bağlanan bir para borcu, ibraz süreleri içinde muhatap bankaya sunulmasıyla "aranmış" olduğunu, söz konusu çek sureti incelendiğinde, alacaklı müvekkilinin davaya konu olan çeki, süresi içerisinde muhatap bankaya ibraz ettiğini, ancak karşılıksız çıktığını, başka bir deyişle, alacaklı müvekkilinin üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirdiğini,

çekin bankaya ibraz edilip de karşılığının ödenmemesi ile "arama eylemi" tüketildiğinin ve borç, nitelik değiştirerek "götürülecek borç" haline dönüştüğünü, Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 89. Maddesi gereğince para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ödendiğini, bu hüküm, götürülecek borçların ifa yerinin alacaklının yerleşim yeri olduğunun, bu dönüşüm neticesinde, Hukuk Muhakemeleri Kanununun (HMK) 10. maddesinde düzenlenen sözleşmenin ifa edileceği yere ilişkin özel yetki kuralı uygulama alanı bulacağını, karşılıksız kalan çeke dayalı borç artık götürülecek bir para borcu olduğundan,

ifa yeri alacaklı olan müvekkili ...Tekstil Şirketinin ticari merkezinin bulunduğu ... olduğunu, bu sebeple, ihtiyati haciz kararını vermeye ...

Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkili olduğunu, uyuşmazlığın esasını bir kenara bırakarak sadece usuli bir yetki itirazına sığınan borçlunun bu hamlesinin, açıkça kötü niyetli olduğunu, ihtiyati haciz kararının maddi koşullarının (alacağın rehinle temin edilmemiş olması ve vadesinin gelmesi ve alacağa ilişkin ve ihtiyati haczin yapılmasını haklı gösterecek delillerin bulunması) varlığı hususunda herhangi bir ihtilaf bulunmadığını, ilk derece mahkemesinin kararına istinaden derhal icrai işlemlere başlanmış,

borçluya ait malvarlığı üzerine haciz şerhleri işlenmiş ve bu durum icra dosyası kapsamında tanzim edilen haciz tutanakları ile sabit olduğunu, yerel mahkemenin ihtiyati haczi kaldırma gerekçesinde de ihtiyati haciz koşullarının oluşmadığı gibi bir ifadeye yer verilmediğini, ihtiyati haciz koşullarının oluştuğu yerel mahkemece de kabul edildiğini, zaten karşı tarafça ihtiyati haciz kararında sadece yetkiye itiraz edildiğini, ihtiyati haczin koşullarının oluşmadığı yönünde bir itirazda bulunulmadığını, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ruhuna ve geçici hukuki koruma tedbirlerinin amacına uygun olarak,

bir mahkemenin nihai olarak yetkisizliğine karar vermesi, o ana kadar alacaklının hakkını korumak amacıyla tesis edilmiş ve infaz edilmiş olan ihtiyati haciz gibi tedbirlerin kendiliğinden geçersiz hale gelmesini gerektirmeyeceğini, yetkisizlik kararı, yargılamaya ilişkin bir yetki sorununu tespit ettiği, ancak bu karara kadar, alacağın güvence altına alınması amacıyla yapılan ve alacaklı için hayati önem taşıyan işlemlerin geçerliliğini korumasının esas olduğunu, bu nedenlerle istinaf başvurusunun kabulüne, ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

D.İş., ...K. sayılı ve 07.08.2025 tarihli, hukuki dayanaktan yoksun ve haksız olan kararın istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasını, yargılama gideri ve Avukatlık Kanunu 164 hükmü gereğince vekalet ücretinin ihtiyati hacze itiraz eden taraftan alınarak taraflarına ödenmesine karar verilmesini istemiştir.

İhtiyati hacze itiraz eden karşı taraf vekilinin istinafa cevap dilekçesi ile. Yerel Mahkemenin başvurucunun talebi ile müvekkili aleyhine,... Bankası ... Şubesi' nin 08. 07. 2025 keşide tarihli, 1.550.000,00 TL meblağlı, ... numaralı çeki hakkında 08. 07. 2025 tarihinde ihtiyati haciz kararı verdiğini, ...

Ticaret Odası' nın ekli faaliyet belgesinden anlaşılacağı üzere müvekkilinin ticari ikametgahının "..." olduğunu, alacaklı tarafından ihtiyati haciz talebinde bulunulması durumunda, ihtiyati hacze karar verilebilmesi için borç ve alacak ilişkisinin varlığının açıkça ve tartışmasız bir şekilde ispat edilmesi gerektiğini, ihtiyati haciz taleplerinde görevli ve yetkili mahkeme genel hükümlere göre belirlendiğini, ihtiyati haciz talebini incelemeye yetkili mahkeme, İcra ve İflas Kanunumuzun 258. maddesi ile 50. maddesi atfı gereğince Hukuk Muhakemeleri Kanunumuzun 5. maddesi ve devamı hükümlerine göre tespit edildiğini,

görevli mahkeme işin niteliğine göre belirlendiğini, müvekkilinin ne ticari ikametgah adresi, ne muhatap banka, ne keşide yeri itibari ile Yerel Mahkemeyi yetkili kılacak somut olayda bir husus bulunmadığını, müvekkili, hakkında verilmiş ihtiyati haciz kararı bakımından Yerel Mahkemenin yetkisiz olup; bu nedenle itirazları üzerine Yerel Mahkemenin vermiş olduğu kararın usul ve yasaya uygun olduğunu, bu nedenlerle alacaklı yanın istinaf dilekçesine karşı beyanlarının kabulü ile karşı yanın istinaf taleplerinin reddini, Yerel Mahkemenin kararının onanmasını, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı yan üzerinde bırakılmasını istemiştir.

HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;İstinaf başvurusuna konu uyuşmazlık ihtiyati haciz talebine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince verilen ihtiyati haciz kararına borçlu vekilince yapılan itirazın kabulüne dair verilen ek karara karşı, ihtiyati haciz talep eden vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Dosya kapsamından, ihtiyati haciz talep eden vekili tarafından, keşidecisi borçlu şirket olan ve ihtiyati haciz talep eden alacaklı emrine düzenlenen ...bank A.Ş., ... Şubesinin ... seri numaralı, 08.07.2025 keşide tarihli, keşide yeri İstanbul olan 1.550.000,00 TL bedelli çekin 08.07.2025 tarihinde .... ... Ticari şubesine ibraz edildiği, ancak ilgili çekin karşılıksız çıktığı görülmektedir.

İhtiyati haciz, alacaklının bir para alacağının zamanında ödenmesini garanti altına almak için mahkeme kararıyla borçlunun mallarına önceden geçici olarak el konulmasıdır. İhtiyati hacze ilişkin yasal düzenleme İİK'nın 257 ila 268. maddesinde yer almaktadır. Bilindiği gibi ihtiyati haciz talep edebilme koşulları İİK’nın 257. maddesinde gösterilmiş olup maddede hem vadesi gelen hem de henüz vadesi gelmemiş para alacakları için ihtiyati haciz şartları düzenlenmiştir.

Bunlar muaccel alacaklarda alacağın vadesinin gelmiş olması ve alacağın rehinle temin edilmemiş olmasıdır.

Müeccel alacaklarda ise kural olarak ihtiyati haciz istenemeyecek ise de borçlunun belli bir adresinin olmaması veya borçlunun taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanır yahut kaçar ya da bu amaçla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunması halinde vadesi gelmemiş alacaklarda da ihtiyati haciz kararı verilebilir. Sözü edilen maddede bunun dışında herhangi bir koşul öngörülmemiştir.

İİK'nın 265/1. maddesi hükmü uyarınca ise borçlu, kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haciz kararına, ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi hâlde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir.

İİK'nın 258. maddesinde ihtiyati hacze 50. maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceği belirtilmiş, aynı Yasa'nın 50. maddesiyle "Para veya teminat borcu için takip hususunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun yetkiye dair hükümleri kıyas yolu ile tatbik olunur. Şu kadar ki, takibe esas olan akdin yapıldığı icra dairesi de takibe salahiyetlidir." şeklindeki düzenleme uyarınca ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK'nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmuştur.

Çeke dayalı takip, borçlunun ikametgahının bulunduğu yerdeki genel yetkili icra dairesinde (HMK. 6.md.) ve muhatap bankanın bulunduğu yer, ödeme yeri sayıldığından buradaki icra dairesinde (HMK. 10.md.) ve ayrıca İİK'nun 50/1. maddesi uyarınca çekin keşide edildiği yerdeki icra dairesinde yapılabilir. Kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takipte, takibin dayanağı kambiyo senedinden kaynaklanan borç, 6098 sayılı Borçlar Kanunu'nun 89. maddesinde belirtildiği gibi götürülecek borçlardan olmayıp, aranılacak borç niteliğindedir. (Aynı yönde Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 05/03/2015 tarih, 2014/29408 esas, 2015/4791 karar sayılı ilamı, Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesinin 08/11/2016 tarih, 2016/7960 esas, 2016/14415 karar sayılı ilamı)

Buna göre; dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillerle belirtilen gerekçelere, ilk derece mahkemesince yetkisizlik nedeniyle ihtiyati haczin kaldırılmasında bir yanlışlık bulunmadığı, ilk derece mahkemesi karar ve gerekçesinin usul ve yasaya uygun olduğu, kanunun olaya uygulanmasında hata edilmediği, ihtilafın doğru tanımlandığı anlaşılmakla; ihtiyati haciz isteyen vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.