Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/64 K.2025/69

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davalı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin üyesi olduğu ... ile karşı taraf olan müteahhit 27/06/2012 tarihinde Ankara 25. Noterliği'nde 15756 yevmiye numarası ile kat karşılığı inşaat sözleşmesi imzaladığını, yüklenici olan davalı karşı taraf müvekkilinin üyesi olduğu ... ait ... parsellerde 95'er metre karelik iki daireli üçer katlı 7 bloktan oluşan bahçe duvarları çevrili peyzajı bitmiş yüzme havuzlu olarak 56 daire yapmayı yüklendiğini,

ana sözleşmede yer alan 2 arsanın birleştirme (tevhit) işleminin gerçekleşemeyeceği anlaşılınca taraflar ana sözleşmenin revize edilmesine ilişkin ek Ankara 25. Noterliği 01/12/2021 tarih 16407 yevmiye numaralı sözleşmeyi tanzim ettiklerini, bu sözleşme ile yüklenici diğer arsalar arsa sahibinde kalarak sadece ... parsel sayılı arsaya 6 blok 48 daire yapmayı ve 12 daire arsa sahibine 36 daire yükleniciye ait olacak şekilde 30/12/2021 tarihine kadar inşaatı bitirecek arsa sahiplerine teslim etmeyi yüklendiğini,

karşı taraf ana sözleşmenin revize edilmesine ilişkin ek sözleşmesinde en geç 30/12/2021 tarihine kadar daireleri teslim etmeyi taahhüt ettiğini, ancak bu süre dolmasına rağmen taahhüt edilen bağımsız bölümler sözleşmede belirtildiği şekilde müvekkilinin üyesi olduğu ... teslim edilmediğini, müvekkilinin üyesi olduğu ... davalıdan ek sözleşme tamamı kapsamına göre davalı tarafın eksik kalan işler bedelinin, ayıplı (kusurlu) işler sebebiyle uğranılan zararın, kira ve gecikme tazminatı bedeli alacağı bulunduğunu,

müvekkilinin üyesi olduğu ... tarafından arsa sahibine düşen dairelerden E blok 8 Nolu bağımsız bölüm Fethiye Tapu Müdürlüğü ... nolu ferdileşme işlemi ile müvekkili adına tescilinin yapıldığını, davalı tarafça sözleşmeye konu dairelerin iskan ruhsatı 13/06/2024 tarihinde alındığını, alacağın temliki sözleşmesi ile arsa sahibi olan müvekkilininde üyesi olduğu Sınırlı Sorumlu İnci Konut Yapı Kooperatifi tarafından müteahhit ... ile yapmış olduğu kat karşılığı inşaat sözleşmesi ve ana sözleşmenin revize edilmesine ilişkin ek sözleşmesine konu tüm doğmuş ve doğacak alacak ve haklarının 1/12’sinin müvekkiline temlik edildiğini,

tapu tescili yapılan üyelere 12 eşit pay olarak devredildiğini, davalı taraf kooperatif olup müteaahhite düşen bağımsız bölümlerin kendi üyelerine devrinin yapıldığını, devirler sonrasında kooperatifte kalan 3 adet bağımsız bölümden 2 tanesi davalı tarafça borcunu ödememek için mal kaçırmak amacıyla acele şekilde satıldığını, kalan 1 adet bağımsız bölüm ise satılmak üzere ilan verildiğini, müvekkilimin alacağını güvence altına almak için davalı borçlu adına kayıtlı tek malvarlığı olan ... nolu bağımsız bölümün ihtiyaten haczine karar verilmesini,

bilirkişice belirlenecek olan bedele göre sonradan arttırılmak üzere şimdilik 1.000,00 TL eksik ve kusurlu (ayıplı) işler bedeliyle (belirsiz alacak davası), 1.000,00 TL kira ve gecikme tazminatı alacağı toplam 2.000,00 TL alacağın davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile. Uyuşmazlığın kat karşılığı inşaat sözleşmesinden kaynaklandığı, taraflar arasında kooperatif üyelik ilişkisi de bulunmadığından Kooperatifler kanununun uygulanması ile çözülecek bir ihtilafın da bulunmaması nedeniyle uyuşmazlığın, genel hükümler çerçevesinde Asliye Hukuk mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiği, dava konusu taşınmazların Fethiye ilçesinde bulunduğu gerekçeleri ile,

"1-6100 sayılı HMK'nın 114/1-c maddesi delaletiyle 6100 sayılı HMK'nın 115/2 maddesi gereğince davanın DAVA ŞARTI NOKSANLIĞI NEDENİYLE USULDEN REDDİNE, 2-MAHKEMEMİZİN GÖREVSİZLİĞİNE, 3-6100 sayılı HMK'nın 20/1 maddesi gereğince görevli ve yetkili mahkemenin FETHİYE NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ OLDUĞUNUN TESPİTİNE," dair karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Sınırlı Sorumlu İnci Konut Yapı Kooperatifi ile müteahhit ... arasında kat karşılığı inşaat sözleşmesi ve ana sözleşmenin revize edilmesine ilişkin ek sözleşme yapılmış olup, davacının ... üyesi olduğunu, ... faal olup dolayısıyla kooperatifin veya üyesinin kat karşılığı inşaat sözleşmesine dayanarak bir başka kooperatife açtığı davada görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, davanın aktif dava ehliyeti yokluğundan red edilmesi gerekmekte iken görevsizlik kararı verilmesinin doğru olmadığını, davacının dava açma ehliyetinin bulunmadığını, müvekkili kooperatifin davacıyla bir sözleşmesinin bulunmadığını,

... de müvekkilinden hiç bir hak ve alacağı olmadığını, bu nedenlerle istinaf taleplerinin kabulü ile Muğla Asliye Ticaret Mahkemesinin ... sayılı ilamının ortadan kaldırılmasını, yargılama sonunda davanın reddi ile yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini istemiştir.

Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Davalı tarafın yargılamayı uzatma amacı güden hukuki dayanaktan yoksun istinaf başvurusunun kötü niyetli olduğunu ve istinaf talebinin reddedilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Dava, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesine ilişkin olup, istinaf başvurusuna konu uyuşmazlık mahkemenin görevine ilişkindir.

Ticaret mahkemelerinin görevi 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5. maddesinde düzenlenmiş olup, maddenin birinci bendinde "Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir." denilmiştir.

Ticari davalar, mutlak ve nispi ticari davalar olarak ikiye ayrılır. Mutlak ticari davalar tarafların tacir olup olmadıklarına ve uyuşmazlığın tarafların ticari işletmeleri ile ilgili bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, kanun gereği ticari dava sayılan uyuşmazlıklardır. Dolayısıyla TTK'nın 4/1-a ve devamı bentlerinde yazılan uyuşmazlıklar ile diğer kanunlarda ticari dava olduğu belirtilen uyuşmazlıklar, mutlak ticari davalardır.

Nispi ticari davalar ise, TTK'nın 4/1. maddesinde belirtildiği üzere her iki tarafın "Ticari işletmesiyle ilgili hususlardan kaynaklanan" hukuk davalarıdır. TTK'nın 19/2. maddesi gereğince, taraflardan biri için ticarî iş sayılan işin diğeri için de ticarî iş sayılması, davanın niteliğini ticarî hale getirmez. Bu noktada her iki tarafında tacir vasfında olması gereklidir. TTK'nın 14. maddesine göre “Bir ticari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimseye tacir denir.” Aynı Kanunun 17. maddesi hükmünce de; “iktisadi faaliyeti nakdi sermayesinden ziyade bedeni çalışmasına dayanan ve kazancı ancak geçimini sağlamaya yetecek derecede az olan sanat ve ticaret sahipleri tacir değildir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Somut olayda; davacı, dava dışı arsa sahibinden devraldığı alacağa ilişkin olarak, davalı yükleniciye karşı dava açmıştır. Kural olarak, sözleşmeden kaynaklanan bir talep ancak sözleşmenin taraflarınca karşılıklı ileri sürülebilir. Ancak, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi ile yapılan binada üçüncü kişilerin bağımsız bölümleri arsa sahibinden veya yükleniciden ya da bu kişilerin sattığı kişilerden tapuda devralmaları mümkündür.

Bu durumda dava konusu bağımsız bölümleri, arsa sahiplerinden satın alan kişilerin (sözleşme gereğince arsa sahibine düşen bağımsız bölümleri almış ise), eseri meydana getiren yükleniciden talepte bulunabilmeleri için arsa sahibinin sözleşmeden doğan haklarını temlik almaları gerekir. Bu şekilde temlik alanlar, arsa sahibinin halefi olarak aktif husumet ehliyetlerinin bulunması nedeniyle davada davacı olarak yer alabilirler.

Davacı, bağımsız bölümü satın aldığı arsa sahiplerinin halefi konumunda olduğundan; davacının satın aldığı bağımsız bölümden kaynaklanan dava ve haklarının, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi kapsamında incelenerek karara bağlanması gerekir. Eş söyleyişle, arsa sahibinden bağımsız bölüm satın alan davacının davalı yüklenici aleyhine açtığı davada görevli mahkeme, arsa sahibi ile yüklenici arasındaki davaların görüleceği mahkemedir.

(Bknz: Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 10/04/2023 tarihli, 2023/1298 Esas 2023/1013 Karar sayılı Bölge Adliye Mahkemeleri Kararları Arasındaki uyuşmazlığın Giderilmesi İstemine Dair ilamı) Bu durumda somut dava dosyasında, arsa sahibinin ve yüklenicinin her ikisinin de kooperatif olduğu nazara alındığında, nispi ticari dava bulunduğundan, görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemeleridir.

Mahkemece işin esasına girilerek taraf delilleri toplanıp değerlendirildikten sonra oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yanlış değerlendirme ile yazılı şekilde davanın görevsizlik nedeni ile usulden reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırıdır.

Açıklanan nedenle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile; HMK 353/1-a-3 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak yargılamanın yapılması için dosyanın mahalline gönderilmesine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.