Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/730 K.2025/820

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde. Davacı ...Şirketi .... Ticaret Odasına kayıtlı madencilik şirketi olduğunu ve ... şirketin ortağı ve imza yetkilisi müdürlerden olduğunu, şirketin ....

Ticaret Odasına .... sicil numarası ve ....Vergi Dairesine .... vergi sicil numarası ile kayıtlı olduğunu, geçen bir kaç yıl içerisinde ticareten pasif durumda kalan şirketi işler hale getirmek için hisse devri yapılmak istendiğini, hazırlık amacı ile noter ve noter sonrası ticaret odasına ibraz edilmek üzere Müdürler Yönetim Kurulu Karar defteri, Genel Kurul Toplantı ve Müzakere defteri ve Ortaklar pay defterinin ve ilgili evrakların kayıp çalınmış olabileceği tespit edildiğini, hisse devri için noterliğe danışıldığında hisse devri işlemi için defterlere gerek olmadığı bilgisi verilmesi üzerine ,,,,,

Noterliğinin 03-07-2024 tarih ve ... yevmiye nolu işlemi ile hisse devri yapıldığını, emniyet karakol suç duyurusu müşteki ifade tutanağı zayi öğrenme tarihi noter hisse devir işlemlerinin yapıldığı 03 Temmuz 2024 tarihi olduğunu, akabinde şirket müdürü ..... tüm araştırma ve aramalarına rağmen defterleri bulamadığını, şirket müdürü ...'nun ticaretini ortağı olduğu diğer bir şirket üzerinden yapıyor olması ve hisse devri yapılan ve defterleri kaybolan ... şirketinin ticareten işler olmaması nedeni ile bu tarihe kadar defterlerin zayi olduğu ancak hisse devri yapılması ile açığa çıktığını,

durumun anlaşılması üzerine davacının 03-07-2024 tarihinde gecikmeden ...

Polis Amirliğine ,,,, evrak numarası ile müracaat ettiğini ve suç duyurusu şikayet beyanında defterleri üç dört yıl önce gördüğünü ve muhasebeci değişikliği esnasında defterleri kayıp ettiğini beyan ettiğini, .......son bir kaç yıldır aktif ticaret yapmadığını mevcut durum itibarı ile hakkında vergi incelemesi ya da vergi incelemesinden kaynaklı olarak Vergi Mahkemesinde devam eden davası ya da Savcılıklarda devam eden soruşturması olmadığını, şirketin işleyişine yönelik ticari ve idari açıdan işlem yapılamaz bir duruma gelindiğini ve yine hisse devrinin ...

Ticaret Odası sicil işlemlerinin tamamlanması ve Ticaret Sicil Gazetesinde yayınlanması için davaya konu defterlerin ibrazı gerektiğini, işlem yapılamaz bir durumda kalındığını ve zayi belgesi verilmesi için dava açmak gerektiğini ve .... Asliye Ticaret Mahkemesinde ...

E sayısı ile dava açıldığını davada defter ve evrakları kaybeden şirket ortağı ...'nun davacı sıfatı ile davanın açılmasından dolayı davanın aktif husumet dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verildiğini, zayi öğrenme tarihi noter hisse devir işlemlerinin yapıldığı 03 Temmuz 2024 tarihine göre dava açma tarihi ile karar kesinleştirme tarihine kadar davada geçen sürenin Ticaret Odasında ve Ticaret Sicil Gazetesinde işlem yapmak için 15 günlük işlem yapma süresini kestiği ve kesme nedeni ile henüz 15 günlük yasal sürenin dolmamış olduğu esas alınarak usul eksikliği giderilmek sureti ile mevcut dava açıldığını beyanla,

Mahkememizin dilekçe üzerinde yapacağı tahkikat ve yargılama sonucunda. İhtiyati tedbir talebi yönünden .... Noterliğinin 03-07-2024 tarih ve .... yevmiye nolu hisse devir işleminin ... Ticaret Odasında işlem görmesi için müracaat süresi olan 15 günlük sürenin davanın açıldığı tarih itibarı ile durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, aynı dava sebebine ilişkin ....

Asliye Ticaret Mahkemesi .... sayılı dava dosyasının mevcut dava dosyasının içerisine alınmasına, tescil işlemlerinin tamamlanabilmesi için ... Ticaret Odasında ve Ticaret Sicil Gazetesinde işlem görmek üzere davacı..... Müdürler Yönetim Kurulu Karar defteri, Genel Kurul Toplantı ve Müzakere defteri ve Ortaklar pay defterlerinin zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "Davacı taraf her ne kadar, şirket tarafından muhafaza edilmekte olan dava dilekçesinde belirtilen Müdürler Yönetim Kurulu Karar defteri, Genel Kurul Toplantı ve Müzakere defteri ve Ortaklar pay defterlerinin gerekli dikkat ve özenin gösterilmesine rağmen elde olmayan nedenlerle kaybolduğunu iddia etmiş ise de, davacı tarafın muhafaza etmekle yükümlü olduğu defterin muhafazasında gerekli dikkat ve özeni göstermediği, muhafaza ile yükümlü olunan belgelerin kaybedilmesinin kanunda sayılan mücbir sebepler içerisinde yer almadığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; dava dilekçesinde beyan edilen şekilde; geçen bir kaç yıl içerisinde ticareten pasif durumda kalan şirketi işler hale getirmek için hisse devri yapılmak istenmiş olması nedeni ile defterlerin fiilen kullanım dışı kalmış olması, hisse devri için defterlerin araştırıldığı ancak defterlere ulaşılamamış olması, defterlerin zayi olduğu ancak hisse devri yapılması ile açığa çıktığını , hisse devri için noterliğe danışıldığında hisse devri işlemi için defterlere gerek olmadığı bilgisi verilmesi üzerine ...

Noterliğinin 03-07-2024 tarih ve ....yevmiye nolu işlemi ile hisse devri yapılmış olması, aynı gün 03-07-2024 tarihinde gecikmeden .... Polis Amirliğine ... evrak numarası ile müracaat edildiği ve suç duyurusunda bulunulduğu, ... Vergi dairesine yazılan müzekkerelerde şirketin vergi borcu ve ihtilafı olmadığı şeklinde olması,....

SGK Müdürlüğüne yazılan müzekkerelerde şirketin soruşturmaya konu dosyasının olmadığını öğrenme ile birlikte süresi içerisinde zayi belgesi davasının açılmış olması, zayi belgesi verilmesine yönelik talebin kötü kullanım amacı taşımaması ve defterlerin kaybı adı altında defterlerdeki bilgileri gizleme amacı taşımaması ,

şirketin envanterinde araç olması ve şirketin kurumlar itibarı ile sicilinin temiz olması nedeni ile aktif ticarete konu edilmesi amacının ticari olmasının zayi belgesi talebine ilişkin hukuki yarar şartını karşılıyor olması gerekçelerinin esas alınarak istinaf taleplerinin kabulü ile yerel mahkemenin davanın reddine ilişkin kararını kaldırılmasını, davanın kabulü ile zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

İstinaf başvurusuna konu uyuşmazlık, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7. maddesi uyarınca zayii belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

TTK'nın 82/7. maddesine göre "bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.”

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2015/11186 Esas 2016/5704 Karar sayılı 25/05/2016 tarihli ilamında da açıklandığı üzere zayi belgesi istenebilmesi için defterlerin muhafazasında tacirin gereken dikkat ve özeni göstermiş bulunması gereklidir.Buna göre, TTK'nun 82/7.maddesi gereğince ticari defter ve belgelerin zayiinin istenebilmesi için öncelikle tacirin saklama yükümlülüğünün usulüne uygun yerine getirip getirmediği, ticari defter ve belgelerin korunması amacıyla gerekli dikkat ve özenin gösterilip gösterilmediği ve ziyaa uğramanın onun iradesi dışında meydana gelip gelmediği hususlarının irdelenmesi gerekir. Bir başka ifadeyle davacının tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle koruması ve bu konuda basiretli bir tacir gibi davranması gerekir.

Somut olayda davacı taraf tüzel kişi tacir olup, ticari defterlerin muhafazasından basiretli bir tacir gibi mesul olup dava dilekçesinde ticari defterlerin en son 3-4 yıl önce görüldüğü ve muhasebeci değişikliği esnasında kaybedildiği beyan edilerek zayi belgesi talep edilmektedir. Bilindiği üzere bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri korumak için gerekli özeni gösterme yükümlülüğü bulunmaktadır.

Yukarıda belirtilen yasa maddesi uyarınca zayi belgesi verilebilmesi için bir tacirin saklama yükümlülüğü olduğu defter ve belgelerin, yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi afet veya hırsızlık sebebiyle ziyaa uğraması gerekli olup, somut olayda ise, talep eden şirket vekilince defterlerin muhasebeci değişikliği sırasında kaybolduğu hususunda kesin ve inandırıcı delil ibraz edilmediği gibi davacının tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle korumadığı (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 15/10/2007 tarih 2006/9938 esas 2007/12819 karar,

Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 03/12/2014 tarih 2014/13593 esas 2014/18941 karar sayılı emsal içtihatları) anlaşıldığından talep eden şirketin istinaf başvurusu yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1. maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.