Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi E.2025/41 K.2025/394

Diyarbakır 4. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için Dairemize gönderilen dosya incelendi;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava, kambiyo senedinden kaynaklanan menfi tespit istemine ilişkindir.

Diyarbakır 4. Asliye Hukuk Mahkemesi; "Somut olayda; uyuşmazlık konusunu oluşturan borcun bonodan doğduğu ve bonoya dayalı olarak başlatılan kambiyo senetlerine özgü takip nedeniyle işbu davanın açıldığı, buna göre TTK'nın 4. maddesi uyarınca mutlak ticari dava niteliğindeki davaya bakma görevinin asliye ticaret mahkemesine ait olduğu" gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiştir.

Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi; "Somut olayda, vergi dairesi, ticaret ve sicil odası ile esnaf ve sanatkarlar odasından gelen yazı cevaplarından tarafların tacir olmadığı ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesinden kaynaklandığına ilişkin dosyaya yansıyan herhangi bir delil bulunmadığının anlaşılmasına göre uyuşmazlığın çözümünde görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğu" gerekçesiyle karşı görevsizlik kararı vermiştir.

İki mahkemenin aynı dava hakkında göreve veya yetkiye ilişkin olarak verdikleri kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği takdirde, görevli veya yetkili mahkeme, ilgisine göre bölge adliye mahkemesince veya Yargıtayca belirlenir (HMK md. 22/2).

Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir (TTK md.5).

Ticari davalar Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesinde sayılmıştır. Buna göre 4/1. maddesinde nispi ticari davalar, 4/1-a fıkrasından f fıkrasına kadar sayılan hususlar ise mutlak ticari davalardır.

Bir davanın nispi ticari dava sayılması için Türk Ticaret Kanunu’nun 4/1. maddesinde belirtildiği gibi her iki tarafında tacir olması ve her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili bir dava olması gerekmektedir.

Mutlak ticari davalar ise, Türk Ticaret Kanunu’nun 4/1-a maddesi uyarınca, iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olup olmadığına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenen hususlar ile yine Türk Ticaret Kanunu’nun 4/1-f bendine kadar sayılan yasalarda belirtilen davalar olarak sayılmıştır.

Somut olayda ise; davalı tarafından, davacı aleyhine kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile icra takibi başlatıldığı, davacı tarafından, bu takibe konu senet dolayısıyla borçlu olmadığının tespitinin istendiği, bono ve emre yazılı senetlerin Türk Ticaret Kanunu’nun 776 ve devamı maddelerinde düzenlendiği anlaşılmıştır. Bu durumda, uyuşmazlığın Asliye Ticaret Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir. Bu sebeple, Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine karar vermek gerekmiştir.