Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2022/3475 K.2022/2462

Mahkemece ihtiyati haciz talebinin reddine dair verilen kararın istinaf incelemesi ihtiyati haciz isteyen vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı HMK’nın 353. maddesi gereğince tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için düzenlenen rapor ile istinaf sebepleri dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları, tüm belgeler okunup incelendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

İhtiyati haciz isteyen vekili; müvekkili banka ile ...... arasında kredi sözleşmesi imzalanarak kredi kullandırıldığını, borçlu şirketin edimini yerine getirmemiş olup talep tarihi itibarıyla ... TL borçlu olduğunu, borcun muaccel hale geldiğini beyan ederek; aleyhine ihtiyati haciz istenenlerin menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları üzerine ihtiyati haciz konulmasını talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; talep eden vekili tarafından her ne kadar ihtiyati haciz talebinde bulunulmuş ise de, kredi sözleşmesinin aslı veya onaylı suretinin, kat ihtarının ve tebliğe ilişkin belgelerin sunulmadığı, talep eden vekiline ihtiyati haciz talebine konu edilen kredi sözleşmesinin aslı veya onaylı sureti, kat ihtarı ve ihtarın tebliğine ilişkin belgelerin 3 günlük kesin süre içerisinde sunulması hususunu bildirir tebligat gönderildiği, verilen kesin süre içerisinde talep eden vekili tarafından dosyaya herhangi bir bilgi ve belge sunulmadığı, eksik belgeye dayalı olarak yapılan talep sonucunda, borcun varlığı konusunda Mahkememde yeterli kanaat oluşmadığı gerekçesiyle ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmiştir.

Karara karşı, ihtiyati haciz talep eden vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf kanun yoluna başvuran ihtiyati haciz talep eden vekili; .... tarihinde yapmış oldukları talepte mahkemece ..... tarihinde eksik belgelerin tamamlanması için 3 (üç) günlük süre verildiğini, ..... tarihinde mahkemeye sunmuş oldukları beyan ile söz konusu belgeleri sunduklarını, buna rağmen mahkemece eksik ve hatalı inceleme sonucu sözleşme aslı veya onaylı sureti sunulmadığı gerekçesiyle talebin reddine karar verildiğini beyan ederek istinaf isteminde bulunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesinde; Talep, 2004 sayılı İİK m. 257 vd. hükümleri uyarınca ihtiyati haciz kararı verilmesi istemine ilişkindir. İhtiyatî haciz talep eden vekili, karşı taraf borçluların kredi sözleşmesinden kaynaklanan borcu ödemediklerini beyanla, ihtiyati haciz talebinde bulunmuş; Mahkemece, yukarıda yazılı gerekçe ile talebin reddine karar verilmiş, verilen karar aleyhine ihtiyati haciz isteyen vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İhtiyati haciz, alacaklının bir para alacağının zamanında ödenmesini garanti altına almak için mahkeme kararıyla borçlunun mallarına önceden geçici olarak el konulmasıdır. İhtiyatî hacze ilişkin yasal düzenleme 2004 sayılı İİK'nın 257 ila 268. maddesinde yer almaktadır.

Bilindiği gibi, ihtiyati haciz talep edebilme koşulları İİK’nın 257. maddesinde gösterilmiş olup maddede hem vadesi gelen hem de henüz vadesi gelmemiş para alacakları için ihtiyati haciz şartları düzenlenmiştir. Bunlar muaccel alacaklarda alacağın vadesinin gelmiş olması ve alacağın rehinle temin edilmemiş olmasıdır.

Mueccel alacaklarda ise kural ihtiyati haciz istenemeyeceği ise de borçlunun belli bir adresinin olmaması veya borçlunun taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanır yahut kaçar ya da bu amaçla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa vadesi gelmemiş alacaklarda da ihtiyati haciz kararı verilebilir. Sözü edilen maddede bunun dışında herhangi bir koşul öngörülmemiştir.

2004 sayılı İİK’nın 258. maddesi “Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeye mecburdur” hükmünü içermekte olup ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için alacağın varlığı hakkında kanaat verilmesi yeterlidir. Mahkemenin alacağın varlığına kanaat getirmesinden anlaşılması gereken alacağın usul hukuku kurallarına göre kesin bir şekilde ispat edilmesi olmayıp yaklaşık ispat ölçüsünde alacağın varlığını gösteren delillerin sunulması aranmaktadır.

2004 sayılı İİK m. 258 hükmünde yaklaşık ispatla yetinilmiş olması, ispatın aranmayacağı ya da ispat kurallarının tamamen dışına çıkılacağı anlamına gelmez. Bir taraf iddiasını mahkeme önüne ne kadar inandırıcı şekilde getirirse getirsin, bu sadece bir iddiadan ibarettir. İddia edilen vakıanın sabit yani doğru kabul edilebilmesi için, ispat yükü üzerine düşen tarafın, bunu kanundaki delil sistemi içinde yine kanunun aradığı ispat ölçüsü çerçevesinde ispat etmesi gerekir.

Öte yandan, 6100 sayılı HMK m. 216/1-2 hükmü; "Belgenin sadece örneğinin mahkemeye verildiği durumlarda, mahkeme kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine belgenin aslının verilmesini de isteyebilir. Belgenin aslını elinde bulunduran taraf, üçüncü kişi veya resmî makamlar, istenmesi hâlinde bunu mahkemeye vermek zorundadır." şeklindedir.

Dosya kapsamında bulunan belgelerin incelenmesinde; ihtiyatî haciz talep eden vekili tarafından talep dilekçesine herhangi bir belge eklenmediği, ... tarihinde ön bürodan verilen dilekçede bir takım kredi evraklarının sunulduğu, ancak söz konusu dilekçe aslının dosyada bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Her ne kadar Mahkemece ihtiyati haciz talep edene talebin dayanağı evrakların sunulması için (3) günlük kesin süre verildiği ifade edilmiş ise de, UYAP kayıtlarında ve dosyada fiziki olarak yapılan incelemede talep eden tarafa bu yönde çıkarılmış bir muhtıra örneğine rastlanılmamıştır.

Bu durumda Mahkemece, .... tarihinde ön bürodan verilen dilekçede belirtilen evrakların alacağın varlığı hakkında kanaate elverişli olup olmadığının değerlendirilmesi, bu belgelerin yeterli görülmemesi hâlinde, ihtiyati haciz isteyen vekiline 6100 sayılı HMK m. 216 hükmü uyarınca mahkemece bir ara kararı ile sözleşmenin tamamının, kat ihtarının, kat ihtarının tebliğine ilişkin mazbatalarının okunaklı suretlerinin mahkemeye sunması için ihtaratlı kesin süre verilerek sonuca gidilmesi mümkündür (Bkz.

İstanbul BAM 14. HD'nin 31/10/2017 tarihli ve E. 2017/755, K. 2017/691 sayılı kararı). Zira Anayasa m. 141/son ve 6100 sayılı HMK m. 30 hükmündeki usul ekonomisi ilkesi uyarınca; davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması, yargının görevidir.

Mahkemelerin amacı, ne olursa olsun uyuşmazlıkları ortadan kaldırmak değil, pozitif hukukun ölçüsünde, hakkı belirleyerek sonuca ulaşmaktır (Yargıtay HGK'nın 19/12/2019 tarihli ve E. 2017/13-676, K. 2019/1415 sayılı kararı). Açıklanan nedenlerle, ihtiyati haciz isteyen vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın m. 353/1-a-6 ve 355 hükümleri uyarınca kabulü ile mahkemece yukarıda belirtilen hususlar çerçevesinde bir karar verilmesi için ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.