Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2025/795 K.2025/728

İlk Derece Mahkemesince ihtiyatî hacze itirazın reddine dair verilen ek kararın istinaf incelemesi, aleyhine ihtiyatî haciz istenen vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı HMK’nın 353. maddesi gereğince tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için düzenlenen rapor ile istinaf sebepleri dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları, tüm belgeler okunup incelendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

İhtiyatî haciz talep eden vekili; müvekkili banka ile dava dışı ....arasında 07/02/2024 tarihinde imzalanan genel kredi sözleşmeleri kapsamında ilgili şahsa nakdi ve gayri nakdi krediler kullandırıldığını, aleyhine ihtiyatî haciz talep edilenin ise söz konusu kredi sözleşmesini müşterek ve müteselsil kefil sıfatıyla imzaladığını, kullandırılan kredilerin vadesinde ödenmemesi üzerine kredi hesabının 26/12/2024 tarihinde kat edildiğini ve hesap kat tarihi itibariyle 3.135.588,57 TL olan borcun tebliğ tarihinden itibaren 3 gün içerisinde ödenmesi hususunun borçlulara ...yevmiye numaralı ihtarnamesiyle bildirildiğini,

talep tarihi itibaryla alacak tutarı 3.315.931,17 TL olup hakkında ihtiyatî haciz talep edilen ...'ın borcun 2.299.425,00 TL'lik kısmından sorumlu olduğunu beyan ederek; boçlunun menkul ve gayrimenkul malları, maaş, ikramiye ve ücretleri ile üçüncü kişilerdeki tüm istihkak, tazminat, hak ve alacaklarının 2.299.425,00 TL'lik kısmı hakkında ihtiyatî haciz kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince 04/03/2025 tarihli karar ile; talebin kısmen kabul kısmen reddi ile; ihtiyatî haciz talep eden vekilinin dayanak belgesine göre 2.000.000,00 TL alacağının varlığı, alacağın vadesinin geldiği ve alacak için bir rehnin bulunmadığından 2004 sayılı İİK'nun 257. maddesi gereğince karşı tarafın gerek elindeki gerek üçüncü kişilerdeki menkul ve gayrimenkul malları ile hak ve alacaklarının 2.000.000,00 TL'ye yetecek miktarının ihtiyatî haczine, fazlaya ilişkin talebin reddine, alacağın %15’i tutarında 300.000,00 TL teminat gösterildiğinde ihtiyatî haciz kararının infazına karar verilmiştir.

Söz konusu karara, aleyhine ihtiyatî haciz istenilen vekili tarafından verilen 05/03/2025 tarihli dilekçe ile itiraz edilmesi üzerine İlk Derece Mahkemesince 2004 sayılı İİK m. 265/4 hükmü uyarınca itiraz duruşmalı olarak incelenerek 20/03/2025 tarihli duruşmada alınan ek karar ile ihtiyatî haciz kararına itirazın reddine karar verilmiş ve bu hususta gerekçeli ek karar yazılmıştır.

20/03/2025 tarihli ek karara karşı, aleyhine ihtiyatî haciz istenen vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf kanun yoluna başvuran aleyhine ihtiyatî haciz istenen vekili.

İlk Derece Mahkemesince verilen kararın hatalı olduğunu, dosyanın asıl borçlusu olan Vahit Türkoğlu'nun ihtiyatî haciz isteyen bankaya ...... numaralı bağımsız bölümde bulunan taşınmazı ve ..... model yeşil renkli traktörü rehin olarak verdiğini, ihtiyatî haciz talep eden taraf lehine rehinli taşınır ve taşınmaz mallar olduğu hâlde kredi sözleşmesinin kefili olan müvekkili aleyhine ihtiyatî haciz talebinde bulunulmasının hukuken mümkün olmadığını, 2004 sayılı İİK m. 257 hükmü uyarınca alacağın rehinle temin edilmiş olduğunu,

müvekkili aleyhine ihtiyatî haciz kararı verilebilmesi için talebe konu kredi sözleşmesindeki rehinli teminatların bedelinin alacağı karşılayıp karşılamadığının tespiti gerektiğini, rehinli taşınmaz ve taşınır malların bedelinin bu alacağı karşılamaya yeterli olduğunu beyan ederek istinaf isteminde bulunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesinde; Talep, 2004 sayılı İİK m. 257 vd. hükümleri uyarınca ihtiyatî haciz kararı verilmesi istemine ilişkindir. Uyuşmazlık, somut olayda ihtiyatî haciz koşullarının oluşup oluşmadığı, ihtiyatî hacze itirazın değişik iş dosyası üzerinden mi yoksa esas dosya üzerinden mi değerlendirilmesi gerektiği noktalarında toplanmaktadır.

1-) Usûle İlişkin Olarak Yapılan İncelemede: 6100 sayılı HMK m. 394(2) hükmüne 7251 sayılı Kanun'un 42. maddesi ile eklenen hüküm uyarınca; "Esas hakkında dava açıldıktan sonra, itiraz hakkında, bu davaya bakan mahkemece karar verilir." Ayrıca, 6100 sayılı HMK m. 389 vd. hükümlerinde geçici hukukî himayenin bir türü olan ihtiyatî tedbirlere ilişkin düzenleme genel nitelikte olup; 2004 sayılı İİK m. 257 vd. hükümlerinde geçici hukuki korumanın bir türü olan ihtiyati haciz müessesesinin özel olarak düzenlenmiş olması, ihtiyati haciz taleplerinde, 6100 sayılı HMK m. 389 vd. hükümlerinin uygulanmasına engel teşkil etmeyecektir.

Somut olayda, UYAP üzerinden yapılan incelemede, ihtiyatî haciz isteyen tarafından, işbu ihtiyatî haciz talebine dayanak yapılan 07/02/2024 tarihli genel kredi sözleşmeleri ile ....yevmiye numaralı ihtarnamesine istinaden 03/03/2025 tarihinde Diyarbakır İcra Müdürlüğünün .....E. sayılı dosyasında ilâmsız icra takibi başlatıldığı, itiraz üzerine Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin ..... E. sayılı dosyasında itirazın iptâli davası açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda İlk Derece Mahkemesince icra takip dosyası ile itirazın iptâli davasına ilişkin dava dosyasının celbi ile, itirazın iptâli davasının açılış tarihine göre ihtiyatî hacze itirazın değişik iş dosyası üzerinden mi, yoksa esas hakkındaki dava dosyası üzerinden mi değerlendirileceği hususu netleştirilmeden itirazın esası hakkında karar verilmesi, yukarıda anılan emredici usûl hükmüne aykırı görülmüştür.

2-) Esasa İlişkin Olarak Yapılan İncelemede:

İhtiyatî haciz, alacaklının bir para alacağının zamanında ödenmesini garanti altına almak için mahkeme kararıyla borçlunun mallarına önceden geçici olarak el konulmasıdır. İhtiyati hacze ilişkin yasal düzenleme 2004 sayılı İİK'nun 257 ila 268. maddesinde yer almaktadır. 2004 sayılı İİK'nun 257. maddesine göre, ihtiyatî haciz istenebilmesi için alacağın vadesinin gelmesi ve rehinle temin edilmemiş olması yeterli olup, tam ispat gerekmeyip yaklaşık ispat yeterlidir.

Somut olayda, dosya kapsamından; ihtiyatî haciz isteyen (alacaklı) ile dava dışı asıl borçlu Vahit Türkoğlu arasında akdedilen 07/02/2024 tarihli genel kredi sözleşmesi uyarınca asıl borçluya kredi kullandırıldığı, aleyhine ihtiyati haciz kararı verilmesi istenilen Halil Yıldız'ın ise kredi sözleşmesini müteselsil kefil sıfatıyla imzaladığı, kredi borcunun ödenmemesi nedeniyle hesabın kat edilerek Ankara 16. Noterliği aracılığıyla asıl borçlu ve müteselsil kefillere hesap kat ihtarının gönderildiği, buna rağmen kredi borcunun ödenmemesi nedeniyle müteselsil kefil aleyhine ihtiyati haciz kararı verilmesinin istenildiği sabittir.

Aleyhine ihtiyati haciz istenen tarafından, 05/03/2025 tarihli ihtiyatî hacze itiraz dilekçesinde alacaklı banka lehine, asıl borçlu ....'nun......numaralı bağımsız bölümde bulunan taşınmazı üzerine ipotek ve .... plakalı traktörü üzerine rehin tesis edilmiş olduğu belirtilmiş, dilekçe ekinde de ipotek şerhinin yer aldığı takyidatlı tapu kayıt örneği ibraz edilmiştir.

Önemle ifade edilmelidir ki, tesis edilen ipoteğin/rehnin müteselsil kefilin borcunun da teminatı olması hâlinde 6098 sayılı TBK'nun 586/2. ve 2004 sayılı İİK'nun 45. maddeleri uyarınca müteselsil kefil hakkında ihtiyati haciz kararı verilemez.

Ancak; ipoteğin müteselsil kefilin borcunun teminatı olarak verilmemesi hâlinde, 6098 sayılı TBK'nun 586/1. maddesi uyarınca asıl borçlu hakkında takip yapılmadan ya da asıl borçlunun borcunun teminatı olan rehnin paraya çevrilmesi yoluna gidilmeden kefiller hakkında takip yapılmasına hukuken bir engel yoktur.

Bu durumda İlk Derece Mahkemece; rehne konu taşınmaz hakkında tesis edilen ipoteğe ilişkin ipotek resmî senedi ve akit tablosu ile taşınır rehnine ilişkin belgeler getirtilip incelenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır (Bkz. Yargıtay 11. HD'nin 16/02/2016 tarih ve 2016/1380 E., 2016/1661 K. sayılı. 11/01/2016 tarih ve 2015/14592 E., 2016/97 K. sayılı vb. ilamları).

Zira aleyhine ihtiyatî haciz istenenin alacağın rehinle temin edildiğine yönelik itirazı 2004 sayılı İİK m. 265 hükmü kapsamında "ihtiyatî haczin dayandığı sebeplere" itiraz niteliğinde olup, İlk Derece Mahkemesince ihtiyatî hacze itiraz eden tarafın bu yöndeki itirazı incelenmeden ve itiraz dilekçesinde dayandığı delilleri toplanmadan, bu yönde hiç bir araştırma ve inceleme yapılmadan, soyut ve dosya kapsamı ile uyuşmayan ifadelerle itirazın 2004 sayılı İİK m. 265 kapsamında olmadığından bahisle reddi isabetsiz olmuştur.

Zira mahkemelerin amacı, ne olursa olsun uyuşmazlıkları ortadan kaldırmak değil, pozitif hukukun ölçüsünde, hakkı belirleyerek sonuca ulaşmaktır (Yargıtay HGK'nın 19/12/2019 tarih ve 2017/13-676 E., 2019/1415 K. sayılı kararı).

Açıklanan nedenlerle, İlk Derece Mahkemesince yapılacak iş; yukarıda tafsilâtlı olarak izah edildiği üzere; (i) öncelikle 6100 sayılı HMK m. 394(2) hükmü uyarınca aleyhine ihtiyatî haciz istenenin itirazının işbu değişik iş dosyası üzerinden mi, yoksa esas hakkındaki dava dosyası üzerinden mi değerlendirileceği hususunun netleştirilmesi, (ii) itirazın işbu değişik iş dosyası üzerinden değerlendirilmesi gerektiğinin anlaşılması hâlinde ise rehne konu taşınmaz hakkında tesis edilen ipoteğe ilişkin ipotek resmî senedi ve akit tablosu ile taşınır rehnine ilişkin belgeler getirtilip incelenerek,

öncelikle 2004 sayılı İİK'nun 257. maddesindeki "alacağın rehinle temin edilmemiş olması" koşulunun gerçekleşip gerçekleşmediğini değerlendirmek, bundan sonra ihtiyatî haczin diğer koşulları tartışılarak hâsıl olacak sonuç dairesinde bir karar vermekten ibarettir.

Açıklanan nedenlerle, 7251 sayılı Kanun'un 35. maddesi ile değişik 6100 sayılı HMK'nın 353. maddesi gereğince, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması nedeniyle; aleyhine ihtiyatî haciz istenen vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesinin kararının 6100 sayılı HMK'nın m. 353(1)-a-6 ve 355 hükümleri uyarınca aleyhine ihtiyatî haciz istenen tarafın istinafına atfen ve Dairemizce kamu düzeni ilkesi gözetilerek re’sen kaldırılmasına, yukarıda belirtildiği şekilde araştırma ve inceleme yapılarak toplanan ve toplanacak delillerin sonucuna göre bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.