Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi E.2024/1252 K.2024/1699

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle. Müvekkilinin şirketi olan ... Group'a bağlı ... Rent a Car'ın yetkilisi olup, ticari faaliyet olarak araç kiralama işi yaptığını, Davalı ...

15/09/2023 tarihinde müvekkilin yetkilisi olduğu şirkete gelerek araç kiralamak istemiş ve 15/09/2023 - 18/10/2023 tarihleri arasında davalının kullanımında kalacak şekilde ...plakalı aracı kiraladığını, taraflar arasında araç kiralama sözleşmesi imzalandığını, davalının söz konusu aracı kiraladıktan sonra aynı gün olan 15/09/2023 tarihi akşamında ... ilçesi ... mahallesi mevkiinde tek taraflı maddi hasarlı trafik kazası yaptığı, davalının viraja hızını azaltmaksızın yüksek hızla giriş yaptığı ve direksiyon hakimiyetini kaybetmesi neticesinde kazanın meydana gelmesine neden olduğunu,

15/09/2023 tarihli Kaza Tespit Tutanağında da yer aldığı üzere davalının KTK'nun 52/1-A maddesini ihlal etmiş olduğu tespit ettiğini, davalının kendi kusuru ile neden olduğu kaza sonucunda araçta hem maddi hasar hem de değer kaybı meydana geldiğini, kaza sonrasında araç, onarım ve tamir işlemleri görmüş ve netice itibariyle araç parça bedeli, mekanik işçilik bedeli ve araç boya bedeli olmak üzere toplam 130.000 TL ödeme yapıldığı,

kaza tarihindeki serbest piyasa koşullarına göre aracın kazadan önceki rayiç bedeli ile onarım sonrası değeri arasındaki farkın belirlenmesini ve bu hesaplamanın gerçek zarar ilkesine göre yapılmasını, belirlenen bedelin de davalıdan alınarak müvekkile ödenmesini talep ettiklerini, müvekkilinin aracının tamir ve onarım aşamasında yan sanayi parçalar kullanıldığını, buna bağlı olarak değer kaybından başkaca hasar kaybı oluştuğunu, bilirkişi marifeti ile eş değer parçaların takılıp takılmadığı göz önüne alınarak oluşan hasar kaybının da değer kaybı olarak belirlenecek tutara eklenmesi gerektiğini,

aracın onarımına ilişkin fatura tarihleri de dikkate alındığında müvekkilinin kaza tarihi olan 15/09/2023 tarihinden 18/10/2023 tarihine kadar aracı kullanamadığını, aracın bu süre zarfı boyunca kiralanamadığı da dikkate alınarak belirlenecek araç mahrumiyet bedelinin de müvekkile ödenmesini, davacı yan açmış olduğu dava ile müvekkilinin, trafik kazasına ilişkin olarak ''Fazlaya ilişkin hakların saklı kalmak kaydıyla;

kısmi alacak bakımından aracın tamir ve onarım bedeline ilişkin 10.000 TL ve aracın belli bir süre kullanılamamasından dolayı mahrumiyet bedeline ilişkin 100 TL, belirsiz alacak bakımından aracın değer/hasar kaybına ilişkin 100 TL talepli dava açmıştır.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın dava şartı yokluğu nedeniyle öncelikle karara bağlanmasını, yapılan sözleşme taraflardan birine ticari menfaat sağlamasından dolayı görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, görev yönünden usulden reddine karar verilmesini talep ettiklerini, araç kira sözleşmesinden kaynaklanan alacak için dava açılmış olması nedeni ile görevli mahkeme işin ticari niteliği gözönüne alınarak tayin edileceğinden Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğunun kabulüne karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARLARI

Erzurum .... Sulh Hukuk Mahkemesi'nce 2023/... Esas 2024/... Karar sayılı karar ile; "...Davanın, tahliye , akdin feshi veya tespit talebinde bulunmaksızın araç kira sözleşmesi gereğince kiralanan aracın kaza yapması ve sonrası yapılan tamirat giderleri ile aracın çalışmamasından kaynaklanan kazanç kaybının tespitine İlişkin olduğu anlaşıldığından, davaya bakmakla görevli mahkemenin Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu anlaşılmakla mahkememizin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine, Görevli mahkemenin Erzurum Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi olduğuna" karar verilmiştir.

Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nce 2024/... Esas - 2024/... Karar ile ; ... "Somut uyuşmazlıkta dava, taraflar arasındaki 15.09.2023 tarihli araç kira sözleşmesine dayalı olarak açılan tazminat talebinden ibarettir.

01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK.nun 4/1-a maddesine göre "Kiralanan taşınmazların, 09/06/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalarda" Sulh Hukuk Mahkemesi görevlidir.

Mülga 1086 sayılı HMUK.'dan farklı olarak bu düzenlemede miktar ayırımı yapılmaksızın tahliye, alacak, tazminat, kiracılık sıfatının tespiti gibi tüm kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözüm yeri Sulh Hukuk Mahkemesi olarak gösterildiğinden mahkememizin görevsizliğine, dosyada görevli mahkemenin Erzurum .... Sulh Hukuk Mahkemesi olduğuna" karar verilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Erzurum... Sulh Hukuk ve Erzurum Asliye Ticaret Mahkemelerince verilen görevsizlik kararları neticesinde ortaya çıkan olumsuz görev uyuşmazlığının çözümü için dosya, HMK 21. Maddesi uyarınca re'sen merci tayini için Dairemize gönderilmiştir.

Bilindiği üzere yargı yeri belirlenmesine ilişkin hükümler 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 21 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. HMK'nun "Yargı yeri belirlenmesini gerektiren haller" başlıklı 21/1-c bendi uyarınca "İki mahkeme de görevsizlik kararı verir ve bu kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşirse" yargı yeri belirlenmesi yoluna başvurulması gerekmekte olup, aynı Kanunun "İnceleme yeri" başlıklı 22/2. maddesine göre "İki mahkemenin aynı dava hakkında göreve veya yetkiye ilişkin olarak verdikleri kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği takdirde, görevli veya yetkili mahkeme, ilgisine göre bölge adliye mahkemesince veya Yargıtayca belirlenir."

Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Görevle ilgili hususlarda kazanılmış hak söz konusu olmaz. Mahkeme duruşma yapmadan, yani taraflara tebligat yapıp onları dinlemeden dosya üzerinden de görevsizlik kararı verebilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmış ise veya yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip, karara bağlamalıdır.

6100 Sayılı Yasa;"MADDE 4- (1) Sulh hukuk mahkemeleri, dava konusunun değer veya tutarına bakılmaksızın; a) Kiralanan taşınmazların, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davaları, b) Taşınır ve taşınmaz mal veya hakkın paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin davaları, c) Taşınır ve taşınmaz mallarda, sadece zilyetliğin korunmasına yönelik olan davaları, ç) Bu Kanun ile diğer kanunların, sulh hukuk mahkemesi veya sulh hukuk hâkimini görevlendirdiği davaları, görürler" hükmüne haizdir.

Somut olayda; davacıya ait aracın, davalı tarafa, dosyada mevcut yazılı kira sözleşmesi ile kiralandığı, kira süresi içinde de davalı asilin yaptığı tek taraflı trafik kazası neticesinde, kiraya konu aracın zarar gördüğü, davacı asilin de onarım bedeli, ticari kazanç kaybı ve değer kaybı zararlarının tazmini yolunda iş bu davayı açtığı, bu haliyle uyuşmazlığın açıkça kira ilişkisinden kaynaklandığı ( aynı yönde Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2017/9075 E. ve 2019/6015 K.sayılı kararı ) anlaşılmakla görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesidir.