Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi E.2025/1090 K.2025/1439

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin yıllardır optik gözlük ve güneş gözlüğü türü malların ithalat ve ihracatında faaliyet gösteren ve çevresi tarafından bilinen saygın bir firma olduğunu, davalı tarafın da müvekkili şirketin 2023 yılının son çeyreğinde katılmış olduğu bir fuarda şirketin standına geldiğini, ürünleri beğendiğini ve çeşitli siparişler verdiğini, davalı borçlunun müvekkili şirketten ... marka optik ve güneş gözlüğü modellerinden toplamda 344 adet, ... marka optik ve güneş gözlüğü modellerinden toplamda 232 adet ve son olarak ... marka optik ve güneş gözlüğü modellerinden toplamda 56 adet gözlük siparişi verdiğini,

davalı tarafın verdiği siparişlerin toplam tutarının 291.902,00 TL olduğunu, faturanın kendisine ulaştırılmasının akabinde davalı tarafın fatura bedelini henüz ödemeden kendisine ulaşan malların bedelinin 214.497,00 TL'ye kadar olan malları müvekkili şirkete iade ettiğini, ancak elinde kalan malların bedelini müvekkili şirkete halen ödemediğini, kalan 77.405,00 TL bedelin tahsili için ... İcra Dairesinin 2024...

Esas sayılı dosyası ile davalı aleyhine ilamsız icra takibi başlatıldığını, davalının itirazı üzerine takibin durdurulduğunu belirterek davalı tarafından yapılan itirazın iptali ile davalı aleyhine % 20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

YEREL MAHKEME KARARLARI

... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 02/01/2025 tarih 2024/... Esas 2025/.... Karar sayılı kararında özetle; "... Bu halde, Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun 07.07.2021 gün ve 608 sayılı kararına göre ...

Asliye Hukuk (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesi'nin yargı çevresi Erzurum ili mülki sınırları olarak belirlendiği ve bu kararın 01.09.2021 tarihinden itibaren yürürlüğe girdiği, eldeki davanın 30/12/2024 tarihinde açıldığı, davacı vekilinin dava dilekçesinde de davasını mahkememize Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla açtığını belirttiği, uyuşmazlığın ticari faaliyete ilişkin bulunduğu,

Asliye Hukuk mahkemeleri ile Asliye Ticaret mahkemeleri arasındaki ilişkinin de görev ilişkisi olması hususları birlikte düşünüldüğünde görevli mahkemenin Erzurum Ticaret Mahkemesi olduğu kabul edilerek davanın görevsizlik nedeniyle usulden reddine, talep halinde dosyanın yetkili ve görevli Nöbetçi Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş, buna dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Mahkememiz görevsiz olduğundan davanın usulden REDDİNE,

2-Karar kesinleştiğinde ve talep halinde dosyanın görevli ve yetkili Nöbetçi Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine, ..." şeklinde karar verilmiş, mahkemece verilen karar 21/04/2025 tarihinde kesinleşmiştir.

Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 19/06/2025 tarih 2025... Esas - 2025/... Karar sayılı kararında özetle; "... Somut uyuşmazlıkta taraflar arasındaki dava, taşınır mal satışı nedeniyle düzenlenen fatura dayanak yapılarak başlatılan icra takibine itirazın iptali davası olduğundan davanın mutlak ticari dava ve yukarıda belirtilen üçüncü grup ticari davalardan olmadığı açıktır. Bu davanın nispi ticari dava olması için ise her iki tarafın tacir olması ve uyuşmazlık konusunun her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olması gerekir. Davalının tacir olup olmadığı hususunda ticaret odasına yazılan müzekkere cevabında davalının ticaret odası kaydının bulunmadığı belirtilmiştir. Esnaf odasına yazılan müzekkere cevabında davalının

esnaf odasına kayıtlı olduğunun bildirildiği, yine Gelir İdaresi Başkanlığı'na yazılan müzekkere cevabında da davalının işletme hesabına göre defter tuttuğu belirtilmiştir. Davalının vergi kayıtları ve esnaf odası ile ticaret odası kayıtlarından anlaşılacağı üzere davalının tacir olmadığı sabittir. Bu nedenle taraflar arasındaki uyuşmazlık nispi ticari dava olarak da değerlendirilemez.

Eldeki dosya ile benzer doğrultuda olan Yargıtay 20. Hukuk Dairesi'nin 2019/4302 Esas 2019/5615 Karar 08/10/2019 karar sayılı ilamı doğrultusunda davanın görev nedeniyle usulden reddine, Mahkememizin görevsizliğine, dosyada görevli mahkemenin ... Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur (bknz. Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi ...Hukuk Dairesi'nin 2024/... Esas 2024/...Karar sayılı ilamı).

KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle; 1-Davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine, mahkememizin görevsizliğine, görevli mahkemenin ... Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna, 2-... Asliye Hukuk Mahkemesi ile karşılıklı görevsizlik kararı verildiği anlaşıldığından, Mahkememiz kararının kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşmesi halinde görevli mahkemenin tayini için dosyanın Bölge Adliye Mahkemesi ilgili Hukuk Dairesine gönderilmesine, ..." şeklinde karar verilmiş, verilen karar 16/07/2025 tarihinde kesinleşmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Her iki mahkeme tarafından verilen görevsizlik kararları ile çıkan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi amacıyla dosya HMK 21. maddesi uyarınca re'sen merci tayini için Dairemize gönderilmiştir.

Bilindiği üzere, yargı yeri belirlenmesine ilişkin hükümler 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 21 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.

HMK'nın "Yargı yeri belirlenmesini gerektiren haller" başlıklı 21/1-c bendi uyarınca "Kesin yetki hallerinde her iki mahkeme de görevsizlik kararı verir ve bu kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşirse" yargı yeri belirlenmesi yoluna başvurulması gerekmekte olup, aynı Kanunun "İnceleme yeri" başlıklı 22/2. maddesine göre "İki mahkemenin aynı dava hakkında göreve veya yetkiye ilişkin olarak verdikleri kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği takdirde, görevli veya yetkili mahkeme, ilgisine göre bölge adliye mahkemesince veya Yargıtayca belirlenir."

Dava; faturaya dayalı alacağa ilişkin başlatılan takibe yönelik yapılan itirazın iptali ve icra inkar tazminatı istemine ilişkindir.

HMK'nın 2. maddesinde asliye hukuk mahkemelerinin görevi düzenlenmiş olup, bu hükme göre, "Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir." Ancak, aynı maddenin ikinci fıkrasında istisna öngörülerek, "Bu Kanunda ve diğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesi diğer dava ve işler bakımından da görevlidir." ifadesine yer verilmiştir.

Eldeki davada taraflar arasında optik ve güneş gözlüğü satımına ilişkin sözleşmenin düzenlendiği, davalının kayıtlarına ilişkin yapılan araştırma neticesinde taraflar arasındaki ilişkinin ticari nitelikte olmadığı gibi tarafların ticari işletmesiyle de ilgili olmadığı, ... Ticaret Sicil Müdürlüğü kayıtlarına göre davalının tacir olmayıp, ... Esnaf ve Sanatkarlar Odası Başkanlığı yazısına göre 24/05/2022 tarihinde odaya kaydolduğu ve kaydının devam ettiği, diğer bir ifadeyle davalının esnaf faaliyeti yürüttüğü, yine davalının işletme hesabı esasına tabi olarak işletme defteri tuttuğu anlaşıldığından davanın genel hükümlere göre asliye hukuk mahkemesi tarafından görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.