Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2022/1494 K.2024/1061

Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı gerekçeyle davanın reddine dair verilen karara karşı davacılar vekili tarafından yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacılar vekili, müvekkilleri ... ... Okuma .... Ltd. Şti ve ... ortak girişimi ile davalı ... Elektrik Dağıtım A.Ş. Arasında yapılan 13/09/2010 tarih 2010/... ihale kayıt numaralı sözleşme ile Erzurum Merkez, İlçeleri, Beldeleri ve köylerinde elektrik abonelerine ait sayaçların tespit edilen endekslerin endeksöre kayıt edilmesi, bildirim tazmini ve aboneye bırakılması tespit edilmiş bilgilerin davalı kurum bilgisayarlarına aktarılması,

abone sayaçlarının ve mühürlerinin kontrolü kaçak ve usulsüz kullananların tespitine ilişkin işler için sözleşme yapıldığını, bu kapsamda müvekkilinin sözleşmeden doğan yükümlülüklerini eksiksiz olarak yerine getirdiğini, davalı idarenin hakkediş tanzim ederken sadece sayacı okumuş ve faturası tahakkuka bağlanmış abonelerinin iş bedellerini ödediğini, kapısı kapalı olduğundan dolayı okugel-boşdaire-bina yıkık- tüketimi olmayan ve benzeri vasıflı abonelere ilişkin hizmet bedellerinin ise davalı tarafından dikkate alınmadığını ve bu durumdaki işlere ilişkin müvekkiline herhangi bir hizmet bedeli ödenmediğini,

fiilen tahakkuka bağlama şartı gerçekleşmeyen işler için ödeme içinde tahakkuk şartını öngörmek için kabul edilemeyeceğini, söz konusu işin ihalesi yapılırken bu abonelerin endekslerinin okunmasında işin kapsamında olduğunu, masrafın bu tür aboneler içinde aynen yapıldığını, ancak hizmet bedelinin alınamadığını, teknik şartnamenin 3. Maddesi uyarınca müvekkilinin kaçak kullanan aboneleri tespit ederek idareye bildirilmesi yapılacak ödeme için yeterli olduğunu, bunun için tahakkuk şartının aranmasının davalı şirketin kendi sorumluluğunda olduğunu,

belirtilen nedenlerden dolayı 13/09/2010 tarih 2010/... ihale kayıt numaralı sözleşme kapsamında ... okuma işlerinin ifası sırasında müvekkili tarafından yapılan ve bedeli ödenmeyen işlerin ve iş bedellerinin tespitine, fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydıyla 20.000,00-TL'nin tahakkuk ettirilmesi gereken tarihten itibaren en yüksek banka faizi ile birlikte davalı idareden alınarak müvekkiline verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, hakkediş raporları ve okuma raporlarından anlaşılacağı üzere davacı tarafa işlerinin karşılığı gerekli ödemelerin yapıldığını, okuma raporu adı altında düzenlenen evraklarda firma tarafından okunup tahakkuka bağlanan abone sayısı tahakkuk yapılan oku-gel ihbar sayısı, firma tarafından hatalı okunan abone sayısı ve ayrıntılı bir biçimde bütün işlem kalemlerinin düzenlendiğini, yükleniciye ödenecek istihkak iddiasına ilişkin evrak okuma raporunda bulunan veriler doğrultusunda tanzim edilip ödeme yapıldığını, davacılar adına kesilen faturalarda endeksörle ... okuma oku-gel raporlama şeklinde iş kalemleri belirtildiği,

davacı tarafın her ne kadar dava dilekçesinde dürüstlük kurallarına uyulması gerektiğini belirtmiş ise de, davacının taleplerinin hayatın olağan akışına uygun olmadığı, açıkça kötüniyetli olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesi istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince, " ...Tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde, Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararından sonra yapılan yargılama sırasında 17.03.2022 tarihli celsede, davalı vekilince hakedişlere ihtirazi kayıt konulmadığı (bu hususta ihtilaf bulunmadığı) dava konusu edilen kalemlerin hakedişlere girmeyen kalemler olduğu, geçici hakedişlere girmeyen kalemler bakımından ihtirazi kayıt konulamayacağı bu yönde emsal yargı kararları olduğuna dair beyanda bulunulmuştur.

Taraflar arasında ... Elektrik Dağıtım A.Ş. Genel Müdürlüğünün 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 3. maddesinin (g) bendi kapsamında yapacağı Mal Ve Hizmet Alımları Hakkında Yönetmeliğe göre uygulanacak birim fiyat esaslı El Bilgisayarı Endeksör ile ... Okuma Hizmet Alım Sözleşmesi imzalanmıştır. Dava, bu sözleşme doğrultusunda düzenlenen hakedişlerin eksik ödenmesi nedeniyle açılan alacak davasıdır.

Taraflar arasında imzalanan sözleşmede Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin sözleşme eki olarak sayıldığı, anılan şartnamenin 42.maddesinde, geçici hakedişlere ve eksik ödemelere itirazın ne şekilde yapılacağının düzenlendiği, belirtilen usule uygun itiraz edilmediği takdirde geçici hakedişlerin kabul edilmiş sayılacağının hüküm altına alındığı, söz konusu düzenlemenin HMK'nın 193/1. maddesi uyarınca taraflar arasındaki delil sözleşmesi mahiyetinde olduğu,

yargılamaya konu olan hakedişlere ve ödemelere şartnamenin 42.maddesinde gösterilen şekilde davacılar tarafından yapılmış bir itirazın bulunmadığı ve davacıların hatalı olarak hesaplandığını iddia ettikleri hakedişleri ve ödemeleri olduğu gibi kabul etmiş sayılması gerektiği, davacının iddia ettiği hakedişlerde yer almayan alacak kalemleri bakımından da basiretli bir tacir gibi davranması beklendiğinden alacağının yer almadığı bu hakedişlere de ihtirazi kayıt koyması gerektiği ancak ihtirazi kayıt koymadığı anlaşıldığından yüksek yargı içtihatları doğrultusunda davanın reddine karar verilmesi gerekmiş,

aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir. " şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ

Davacılar vekili istinaf başvuru dilekçesinde; ikame edilen dava, ifa edildiği halde bedeli ödenmeyen ve hakedişe hiç girmeyen hizmet bedelleri için açıldığını, davalı tarafından kesin hesap raporu/kesin hesap hakkedişi yapılmadan müvekkilinin alacağından vazgeçtiğinin kabulünün düşünülemeyeceğini, hakların saklı tutulmaması münhasıran hakkediş içeriği ile alakalı olduğunu, hakkediş içeriğinde bulunmayan kalemler için herhangi bir ihtirazı kayıt düşünülemeyeceğini, hakların saklı tutulmaması borcu sona erdirmekle birlikle borç ilişkisini sona erdiren bir durum olmadığını,

sözleşme sürecinde davalının hakkediş düzenlemesi davalının tüm borçlarını ifa ettiği anlamına gelmeyeceğini, düzenlenen hakkedişle o anki borç sona ererken borç ilişkisi sona ermeyeceğini, hak sahibi devam eden borç ilişkisi nedeni ile alacağını mevzuat kapsamında her daim talep edebileceğini, dava konusu talep hakkında davalının yapmış olduğu herhangi bir işlem olmadığını, olmayan bir irade beyanına karşı, müvekkilinin haklarını saklı tutmasısın beklenemeyeceğini, borçlunun kısmi ifası varsa ihtirazi kayıt incelenebileceğini, talep kapsamında herhangi bir kısmi ifa da söz konusu olmadığını,

talep konusu kalemler hakkedişlere hiç girmemiş olduğunu, davacının borç ilişkisini sona erdirecek kesin hesap yapmadığı da göz ardı edilmemesi gerektiğini, BAM 3. Hukuk Dairesinin tesis ettiği istinaf kararının hukuka aykırı olduğunu, ilk derece mahkemesinin kararının yerinde olmadığını, uyuşmazlık hakkında ilk derece mahkemesinin önceki 2017/.... Esas, 2018/..

Karar numaralı kararında kayden davanın kabulüne yönelik gerekçenin yerinde olduğunu savunarak mahkemece verilen kararın kaldırılması talebi ile istinafa başvurmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesi uyarınca eksik ödendiği iddia edilen bedelin tahsili istemine ilişkindir. İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Davacı ortak girişim ile davalı arasında 13/09/2010 tarih ve 2010/... ihale kayıt numarası ile Erzurum ili, merkez ilçesi ile diğer ilçe ve köylerinde abonelerin "El Bilgisayarı/endeksör Cihazı ile (gprs) 'li Endekslerinin Okunması Hizmet Alım Sözleşmesi" ile ... okuma işinin verildiğini, hakedişler tanzim edilirken, sayacı okunmuş ve faturası tahakkuk bağlanmış abonelerin iş bedelleri ödendiğini, kapısı kapalı olduğundan oku gel, daire boş, bina yıkık, tüketimi olmayan vb. vasıflardaki abonelere ilişkin hizmet bedelinin davalı tarafından ödenmediğini, gerekçe olarak bu abonelere ilişkin tahakkuk şartının gerçekleşmemesini gösterdiğini,

teknik şartnamenin 2. ve 3. maddelerine göre bu durumdaki abonelerin kontrol ve güncellemeleri yapılarak okuması yapılacak aboneler listesinden çıkartılmadığını, davacının da okuması yapılacak aboneler listesinde yer alan bu abonelere, her okuma döneminde okuma hizmeti verdiğini, tahakkuk şartı aranmaksızın hizmet bedeli ödenmesi gerektiğini, tahakkuk şartının gerçekleşmesinin davalının sorumluluğunda olmadığını, kaçak ve usulsüz kullanan abonelere ilişkin ödemelerin yapılmadığını, (teknik şartname 3. Madde) 24/07/2018 (24 emisyon okuma dönemi) ve 04/08/2011 (13 emisyon okuma dönemi) tarihli sözleşmeler kapsamında ... okuma(oku gel,

bina yıkık, daire boş, kaçak, tüketimi olmayan çeşitli nedenlerle okunamayan) işlerinin ve iş bedellerinin tespiti ile 20.000 TL'nin fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere tahakkuk ettirilmesi gereken tarihten itibaren en yüksek banka faiz ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş, davacı talebini 189.981,20 TL'ye ıslah etmiş ve mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, bu karara karşı istinafa başvurulması üzerine Dairemizin 08/11/2021 tarihli ve 2019/....

Esas - 2021/.... Karar sayılı ilam ile davalı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması üzerine yeniden yapılan yargılama neticesinde ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekili tarafından istinafa başvurulduğu anlaşılmaktadır.

Taraflar arasında çeşitli tarihlerde imzalanan hizmet sözleşmesinin 9. maddesinin 9.1. bendinde ihale dokümanının bu sözleşmenin eki ve ayrılmaz parçası olup idareyi ve yükleniciyi bağlayacağı, sözleşme hükümleri ile ihale dokümanını oluşturan belgelerdeki hükümler arasında çelişki olduğu zaman ihale dokümanında yer alan hükümlerin esas alınacağının kararlaştırılmış olup; maddenin 9.2. bendinde ihale dokümanını oluşturan belgeler arasında Hizmet İşleri Genel Şartnamesi de yer almaktadır.

Anılan şartnamenin 42. maddesinde. "Yüklenicinin geçici hakedişleri, itirazı olduğu takdirde, karşı görüşlerinin neler olduğunu ve dayandığı gerekçeleri, idareye vereceği ve bir örneğini de Hakediş Raporuna ekleyeceği dilekçesinde açıklaması ve hakediş raporunun "İdareye verilen ....tarihli dilekçemde yazılı ihtirazı kayıtla" cümlesini yazarak ya da bu anlama gelecek bir itiraz şerhi ile imzalaması gereklidir.

Eğer yüklenicinin, hakediş raporunun imzalanmasından sonra tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar, yetkililer tarafından hakediş raporunda yapılabilecek düzeltmelere bir itirazı olursa hakedişin kendisine ödendiği tarihten başlamak üzere en çok on gün içinde bu itirazını dilekçe ile idareye bildirmek zorundadır. Yüklenici itirazlarını bu şekilde bildirmediği takdirde hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayılır." düzenlemesi yer almaktadır.

Yani anılan maddede geçici hak edişlere itirazın ne şekilde yapılacağı açıkça düzenlenmiş olup, belirtilen usule uygun olarak itiraz edilmediği takdirde geçici hak edişlerin hizmet veren açısından kabul edilmiş sayılacağı belirtilmiştir.

Somut olayda, davacı sözleşme kapsamında verdiği hizmet nedeniyle eksik ödenen iş bedellerinin tahsilini istemiştir. Dava konusu sözleşmelere ilişkin hakediş raporlarından davacının herhangi bir ihtirazı kayıt ileri sürmeksizin hak ediş bedellerini aldığı anlaşılmakta olup davacı taraf da hak edişlere itiraz ettiğine dair bir delil bildirmemiştir.

Bu durumda, mahkemece davacı hizmet verenin Hizmet İşleri Genel Şartnamesi'nin 42. maddesinde gösterilen şekilde yaptığı herhangi bir itirazının bulunmadığı nazara alınarak, davacının hak edişleri olduğu gibi kabul etmiş sayıldığı kabul edilerek davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

(Yargıtay 6. H.D'nin 2023/768 Esas - 2024/668 Karar, Yargıtay 23. H.D'nin 2019/1599 E.- 2020/2152 K., 2015/9063 Esas-2016/5425 Karar, 2015/8858 Esas-2017/1203 Karar sayılı ve Yargıtay 15. H.D.'nin 2021/2146 Esas-2021/2192 K. Sayılı ilamları da bu yöndedir.)

Dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillerle, usul ve yasaya uygun gerektirici nedenlere, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davacılar vekilinin yerinde bulunmayan istinaf kanun yolu başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.