Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2023/1210 K.2025/941

Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı gerekçeyle davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin 13.08.2006 tarihinde aracıyla seyir halinde iken aynı istikamette gitmekte olan motosiklet sürücüsünün direksiyonunu müvekkilinin sevk ve idaresinde olan aracın önüne doğru kırması neticesinde trafik kazası meydana geldiğini, trafik kazası neticesinde motosiklet sürücüsü olan... ile motosiklet yolcusu konumunda bulunan ...'ın hayatını kaybettiğini, olay sonrası yapılan soruşturma ve kovuşturma kapsamında trafik kazasının incelenmesi yapılmış ve kusurun tespiti açısından bilirkişi raporu düzenlendiğini, işbu rapora göre motosiklet sürücüsü birinci derecede asli kusurlu,

müvekkili ise ikinci derecede tali kusurlu olduğu tespit edildiğini, ölümle sonuçlanan trafik kazası nedeniyle ... Kurumu müvekkile karşı dava açtığını, kazada yaşamını yitiren sigortalısının mirasçılarına bağlanan ölüm aylığını ve ödenen cenaze giderlerini talep ettiğini, müvekkili tarafa yöneltilen dava, müvekkilinin zorunlu trafik sigortası kapsamında sigortalısı olarak bulunduğu davalı şirkete her ne kadar ihbar edilmiş olsa da dava neticesinde müvekkiline karşı ...

Kurumu tarafından ilamlı icra yoluna başvurulduğunu, icra tehdidi altında bulunan müvekkilinin, ödeme emrinde belirtilen tutarın bir kısmı maaş haczi sebebiyle icra dosyasına aktarılmış bir kısmını ise müvekkili banka kanalıyla ödeyerek icra dosyasını kapattığını, yapılan ödemelere ilişkin banka dekontlarının mevcut olduğunu, müvekkilinin yapmış olduğu ödemeler için rücuen gerek sigortalısı bulunduğu ...

Sigorta A.Ş'ne gerekse karşı sigorta şirketine arabuluculuk başvurusunda bulunulduğunu, taraflar arasından yapılan arabuluculuk neticesinde karşı sigorta şirketi olan...Sigorta A.Ş. ile kısmen anlaşma sağlandığını, şirket sigortalısının kusuru oranında 72.741,12 TL müvekkiline ödeme gerçekleştirdiğini, ancak davalı ... sigorta ile anlaşma sağlanamadığını, bu nedenlerle öncelikle davanın kabulüyle, fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydıyla şimdilik 10.000 TL alacağın, ödemenin yapıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Islah dilekçesi ile talebini toplam 31.092,42 TL olarak artırarak ödemenin yapıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, huzurdaki davanın zamanaşımı süreleri geçtikten sonra açıldığını, zamanaşımı itirazlarının olduğunu, davanın reddi gerektiğini, davacı tarafından başvuru yapılmadığından, mahkeme huzurunda ikame edilen başvuru anılan dava şartına haiz olmadığından ötürü, ilgili davanın başkaca hiçbir incelemeye gerek duyulmaksızın reddinin gerektiğini, müvekkili şirketin yasal merkezi İstanbul olduğundan davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, yetkili mahkemelerin İstanbul Ticaret Mahkemeleri olduğunu, bu nedenle dosyanın yetkisizlik nedeniyle usulden reddi gerektiğini, kesinlikle kabul anlamına gelmemek kaydıyla,

müvekkili şirketin dava konusu kaza ile ilgili, Erzurum ....

İcra Müdürlüğü'nün 2014/... esas sayılı dosyasına 68.594,95-TL ödeme yaptığını, dolayısıyla kesinlikle kabul anlamına gelmemek kaydıyla, müvekkili şirketin sorumluluğunun ancak bakiye teminat limiti kadar olduğunu, işbu dava konusu kazanın ilgili olarak sgk tarafından müvekkili şirket aleyhine Erzurum İş Mahkemesi 2009... e. ve 2011/... k.sayılı dava açıldığını, yargılama sonucunda 44.898,50-TL'ilk peşin sermaye değerli ödemenin ve 167,00-TL cenaze yardımı ödemesinin davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsiline karar verildiğini, müvekkili şirketin de karara istinaden sgk tarafından başlatılan Erzuru.

İcra Müdürlüğü'nün 2014/... e. sayılı icra dosyasına 45.065,50-TL asıl alacak olmak üzere toplamda 68.594,95 TL ödeme yaptığını, dolayısıyla kesinlikle kabul anlamına gelmemek kaydıyla, müvekkili şirketin sorumluluğunun ancak bakiye teminat limiti olan 12.434,50-TL üzerinden belirlenmesi gerektiğini, dosyada mübrez kusur oranlarını gösterdiği ileri sürülen raporların hiçbirinin mahkeme kararına dayanak teşkil edebilecek nitelikte olmadığını, en doğru ve geçerli tespitin yapılabilmesi için hem adli tıp trafik ihtisas dairesi’nden davacı tarafça talep edilen cenaze ve defin giderleri poliçe teminatı kapsamında olmadığını,

davacı tarafça söz konusu tutarların müvekkili şirketten talep edilmesinin mümkün olmadığını, müvekkili şirketin huzurda görülen davanın ikame edilmesine sebep olunmadığından harç, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince, " ...Tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacı vekili müvekkilinin 13.08.2006 tarihinde trafik kazası geçirdiğini, müvekkilinin aracının... (sürücü) ve ... (yolcu) isimli kişilerin bulunduğu motosiklet ile çarpışması neticesinde bu iki kişinin hayatını kaybettiğini ve ...

Kurumu'nun ölüm aylığı ve cenaze giderleri için müvekkiline rücu davası açtığını, bu davalar neticesinde başlatılan icra takipleri nedeniyle müvekkilinin ödemeler yaptığını, müvekkilinin işleteni olduğu aracın zorunlu mali mesuliyet sigortacısı olan davalı şirkete davaların ihbar edildiğinin, ancak sigorta şirketi tarafından herhangi bir ödeme yapılmadığını bu nedenle sigorta şirketinin poliçe kapsamındaki sorumluluğu doğrultusunda alacaklarının olduğunu beyan ederek eldeki davayı açmıştır.

Mahkememiz'ce uyuşmazlık konusu trafik kazasındaki kusur durumunun tespiti için dosya Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi'ne gönderilmiştir. Düzenlenen raporda, "..." plakalı kamyonet sürücüsü davacı ...'ün sağ tarafında bankette seyreden ve sola dönüş yapmaya çalışan motosiklet ile güvenli mesafeyi sağlamadığı için %20 oranında kusurlu olduğu, plakasız motosiklet sürücüsü...'un ise bankette seyrederken yolun karşı tarafındaki köy yoluna sol arkadan gelen trafiği kontrol etmeden, doğrultu değiştirerek sola doğru yola girmesi nedeniyle %80 oranında kusurlu olduğu kanaati bildirilmiştir. Mahkememiz'ce dosya içeriğine uygun bu değerlendirme hükme esas alınmıştır.

Davacının işleteni olduğu "..." plakalı kamyonetin kaza tarihi itibariyle zorunlu mali mesuliyet sigortasının kişi başına ölüm teminatının 57.500,00 TL olduğu sabittir.

Müteveffa ...'ın ölümü nedeniyle Erzurum İş Mahkmemesi'nin 2009... Esas sayılı ilamı nedeniyle başlatılan Erzurum ...İcra Dairesi'nin 2014/... Esas sayılı dosyasına davacının 11.676,76 TL ve davalı ... Sigorta'nın ise 82.378,17 TL ödeme yaptığı tespit edilmiştir.

Müteveffa...'un ölümü nedeniyle de Erzurum İş Mahkemesi'nin 2009/...Esas sayılı ilamı nedeniyle başlatılan Erzurum .... İcra Dairesi'nin 2016/.... Esas sayılı dosyasına davacının 97.078,32 TL ödeme yaptığı tespit edilmiştir.

Sigorta şirketinin, ...'ın vefatı nedeniyle Mahkeme ilamı doğrultusunda 45.065,50 TL (peşin sermaye değeri ve cenaze gideri asıl alacak) ödeme yapmış olması nedeniyle teminat limiti kapsamında davacıya 11.676,76 TL ödemede bulunması gerekmektedir.

Sigorta şirketinin, ....'un vefatı nedeniyle de yine Mahkeme ilamı doğrultusunda davacı tarafından 97.078,32 TL ödeme yapıldığından ve sigorta teminat limiti 57.500,00 TL olduğundan 57.500,00 TL ödemede bulunması gerekmektedir.

Davacı vekili tarafından ıslah dilekçesi ile 31.092,42 TL talep edildiğinden taleple bağlılık ilkesi gereği davanın kabulü ile; 31.092,42 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, bu tutarın 11.676,76 TL'lik kısmına 06/02/2017 tarihinden, 19.415,66 TL'lik kısmına ise 27/02/2019 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine, karar verilmesi gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. " gerekçesiyle " 1-Davanın kabulü ile; 31.092,42 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, bu tutarın 11.676,76 TL'lik kısmına 06/02/2017 tarihinden, 19.415,66 TL'lik kısmına ise 27/02/2019 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine, " şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; müvekkili şirketçe, Erzurum İş Mahkemesi'nin 2019...

Esas sayılı dosyasında verilen karara istinaden başlatılan icra takibinde ödenenin gerçekleştirildiğini, bu bakımdan sorumluluğun yerine getirildiğini, icra dosyasına ödenen bakiye borcun faiz tarihinden kaynaklandığını, müvekkili şirketin sorumlu olduğu tutarda ödene gerçekleştirdiğini, bu talepte sorumluluğunun bulunmadığını, mahkemece bu hususun değerlendirilmediğini, ödemelerin rücuya tabi olup olmadığının tespit edilmesi gerektiğini, tazminat hesabının uzmanlık gerektirdiğinden uzman olmayan hukukçulara bu görevin tevzi edilerek düzenlenen raporun kabulünün mümkün olmayacağını,

kazanımların belirlenecek tazminattan indirilmesi gerektiğini savunarak mahkemece verilen kararın kaldırılması talebi ile istinafa başvurmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

Dava, trafik kazası nedeniyle yapılan ödemenin rücu istemine ilişkindir.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Dava, ... Kurumu iş-trafik kazası nedeniyle yaşamını yitiren sigortalısının mirasçılarına bağlanan ölüm aylığını ve ödenen cenaze giderlerini talep ettiği davada müvekkili tarafa yöneltilen dava, müvekkilinin zorunlu trafik sigortası kapsamında sigortalısı olarak bulunduğu davalı şirkete her ne kadar ihbar edilmiş olsa da dava neticesinde müvekkiline karşı ... Kurumu tarafından ilamlı icra yoluna başvurulduğunu, icra tehdidi altında bulunan müvekkilinin, ... Kurumu tarafından vefat edenin yakınlarına bağlanan aylığın niteliği ve bağlanan aylığın rücuya tabi ödemelerden olup olmadığının belirlenmesi zararın tazmininden sorumlu olanların mükerrer ödeme yapmasının önüne geçilmesi ve zarar görenlerin gerçek zararlarının üzerinde sebepsiz zenginleşmemesi için önemlidir.

Somut olayda davacıların murisinin sürücüsü olduğu aracın direksiyon hâkimiyetini kaybetmesi sonucu davacıların murisi vefat etmiş, Dosya kapsamından, davacılara peşin değerli gelir bağlandığı ve bu bedelin rücuen tahsili için SGK tarafından Erzurum İş Mahkemesinde 2009... Esas 2011/... Karar sayılı dosyası ile dava açıldığı anlaşılmaktadır.

HMK'nun 266 ve devamı maddeleri uyarınca hakim; çözümü özel ve teknik bilgiyi gerektiren hallerde bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir. Hakim, kendisinin sahip olmadığı özel ve teknik bilgiyi gerektiren hallerde bilirkişiye başvurur. Bu nedenle, bilirkişinin kendisinden sorulan husus hakkında, özel ve teknik bir bilgiye sahip olması, başka bir deyişle o konuda uzmanlaşmış olması gerekir.

Bu bağlamda dava konusu olayda; uyuşmazlığın çözümünün teknik bilgiyi gerektirdiği açıktır. Mahkemece, peşin sermaye değerinin mahsubu uzman sigorta bilirkişisinden rapor alınarak, davalılar tarafından SGK'ya rücuen ödenecek bir tazminat belirlenmesi halinde bu tazminatı mahsup ederek sonucuna göre hüküm kurulması gerekmekte iken yetersiz bilirkişi raporu ile hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

HMK.'nun 353/1-a-6. maddesinde "...Mahkemece, tarafların davanın esasıyla ilgili olarak gösterdikleri delillerin hiçbiri toplanmadan veya gösterilen deliller hiç değerlendirilmeden karar verilmiş olması" bölge adliye mahkemesince başvuruya konu kararın esası incelemeden kaldırılmasına karar verilmesi gereken haller arasında sayılmıştır. Somut olayda, yukarıda ayrıntılı biçimde izah edilen yargılamadaki eksiklikler uyuşmazlığın esasının çözümü için olmazsa olmaz niteliktedir.

Mahkemece yapılan yargılama sırasında uyuşmazlığın esasının çözümü için olmazsa olmaz nitelikte delillerin usulüne uygun biçimde toplanılıp değerlendirilmediği, toplanılan bir kısım delillerin hükme esas alınamayacak derecede yetersiz olduğu, tarafların iddia ve savunmalarının karar gerekçesinde değerlendirilmediği anlaşılmakla; HMK'nin 353/1-a-6. maddesi uyarınca davanın esası incelenmeksizin kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.